Ortaokul öğrencilerinin konuşma becerilerine ilişkin üstbilişsel farkındalıklarının incelenmesi: Bir açıklayıcı desen çalışması
An investigation of secondary school students' metacognitive awareness of their speaking skills: An explanatory design study
- Tez No: 1016425
- Danışmanlar: PROF. DR. İZZET ŞEREF
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Karma yöntemler, Konuşma becerisi, Türkçe eğitimi, Üstbiliş, Mixed methods, Speaking skills, Turkish education, Metacognitive
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin Türkçe dersinde konuşma becerilerine yönelik üstbilişsel farkındalık düzeylerini belirlemek ve bu farkındalığın çeşitli değişkenler açısından nasıl farklılaştığını incelemektir. Araştırmada, nicel ve nitel veri toplama süreçlerinin birlikte yürütüldüğü karma yöntem desenlerinden“açıklayıcı desen”kullanılmıştır. Araştırmanın nicel örneklemini, Sivas il merkezinde öğrenim gören 384 ortaokul öğrencisi oluştururken; nitel çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 11 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, üstbilişsel farkındalık ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre, ortaokul öğrencilerinin konuşma becerilerine yönelik üstbilişsel farkındalık düzeylerinin genel olarak orta-yüksek seviyede olduğu saptanmıştır. Nicel sonuçlar, cinsiyet değişkeninin“zorluklarla başa çıkma”ve“değerlendirme”alt boyutlarında kız öğrenciler lehine anlamlı bir fark yarattığını ortaya koymuştur. Sınıf düzeyi değişkeninde ise genel farkındalık açısından anlamlı bir farklılık görülmezken, 5. sınıf öğrencilerinin zorluklarla başa çıkma konusunda daha yüksek bir farkındalığa sahip oldukları belirlenmiştir. Nitel bulgular, öğrencilerin konuşma öncesi (planlama), sırası (izleme) ve sonrası (değerlendirme) süreçlerde prova yapma, kaynak tarama ve süre planlama gibi çeşitli stratejiler kullandıklarını göstermektedir. Ancak araştırma sonucunda, öğrencilerin üstbilişsel stratejileri bilmelerine rağmen konuşma sırasında heyecan, stres ve unutma gibi sorunlar yaşamaya devam ettikleri; bu durumun literatürde“farkındalık-performans boşluğu”olarak tanımlanan olgu ile örtüştüğü saptanmıştır. Çalışma, konuşma öz-yeterliğinin artırılması için yalnızca bilişsel stratejilerin yeterli olmadığını; üstbilişsel farkındalığın duygusal zekâ, duyuşsal düzenleme becerileri ve yapılandırılmış geri bildirim süreçleriyle desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to determine the metacognitive awareness levels of middle school students regarding their speaking skills in Turkish lessons and to examine how this awareness differs in terms of various variables. The research employed an“explanatory design,”a mixed-methods approach combining quantitative and qualitative data collection processes. The quantitative sample consisted of 384 middle school students studying in the city center of Sivas, while the qualitative study group comprised 11 students selected using purposive sampling. Data were collected using a metacognitive awareness scale and a semi-structured interview form. According to the research findings, middle school students generally had a moderate-to-high level of metacognitive awareness regarding their speaking skills. Quantitative results revealed that the gender variable created a significant difference in favor of female students in the sub-dimensions of“coping with difficulties”and“evaluation.”While no significant difference was observed in overall awareness regarding the grade level variable, it was determined that 5th-grade students had a higher level of awareness regarding coping with difficulties. Qualitative findings indicate that students utilize various strategies during the pre-speech (planning), during-speech (monitoring), and post-speech (evaluation) phases, including rehearsal, resource research, and time management. However, the study found that despite knowing metacognitive strategies, students continued to experience problems such as anxiety, stress, and forgetfulness during speech; this situation aligns with the phenomenon described in the literature as the“awareness-performance gap.”The study reveals that cognitive strategies alone are insufficient for improving speech self-efficacy; metacognitive awareness needs to be supported by emotional intelligence, affective regulation skills, and structured feedback processes.
Benzer Tezler
- The relation between vocabulary learning strategies and foreign language reading anxiety among Turkish EFL learners
Türkiye'de İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenenlerin kelime öğrenme stratejileri ile yabancı dilde okuma kaygıları arasındaki ilişki
AYSU BEGÜM KARAGÖL ÖZKUL
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
- Dokuzuncu sınıf İngilizce öğretim programının Hammond küp modeli ile değerlendirilmesi
Evaluation of ninth grade English instruction programme through Hammond's cube model
BETÜL ALTAY
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASUMAN SEDA SARACALOĞLU
- İkidilli ortaokul öğrencilerinin konuşma-dinleme becerilerine ilişkin öz yeterlikleri ve Türkçe dersinde karşılaştıkları sorunlar
Speaking-listening skills self-efficacy of middle grade bilingual students and the problems they encounter in the Turkish course
CENAN İŞCİ
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEVİN AKKAYA
- Ortaokul öğrencilerinin konuşma kaygısı, konuşma motivasyonu, konuşma öz yeterliği ile etkili iletişim becerilerine yönelik algıları arasındaki ilişki
The relationship between middle school students' speaking anxiety, speaking motivation, speaking self-efficacy and their perceptions of effective communication skills
FATMA NUR DOĞAN
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TURAN SİNAN
- Şiir okuma etkinliklerinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin konuşma becerilerine etkisi
The effect of poetry reading activities on secondary school 5th grade students' speaking skills
BENAZİR BABAYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASİN KILIÇ