Kapitalist dünya sistemi açısından Türkiye'de sosyo-ekonomik yapı ve laik devlet
Socio-economic structure and the laic state in Turkey from the perspective of the capitalist world-system
- Tez No: 1016468
- Danışmanlar: PROF. DR. BİHTERİN DİNÇKOL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Siyasal Bilimler, Law, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, laikliği yalnızca din-devlet ayrımını düzenleyen hukuksal-normatif bir ilke olarak değil, feodaliteden kapitalizme geçiş sürecinde toplumsal-ekonomik yapı ile siyasal iktidar arasındaki ilişkileri belirleyen tarihsel bir kavram olarak ele almaktadır. Bu çerçevede öncelikle Türkiye'nin kapitalizm öncesi üretim ilişkilerinin niteliği, bu ilişkiler içerisinde din-toplum ve siyasal iktidar etkileşimi değerlendirilmiştir. Türkiye'nin kapitalist dünya sistemine eklemlenme süreci incelenirken; Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan dönemde dinin toplumsal, ekonomik ve siyasal işlevleri süreklilik ve kopuşlar üzerinden ele alınmıştır. Çalışma, Osmanlı'da dinin hem ekonomik ilişkiler hem de siyasal iktidar üzerindeki etkisini ortaya koyarken, Cumhuriyet döneminde dinsel söylemin özellikle yarı-feodal sınıflar ile burjuvazi arasındaki ittifak bağlamında kapitalist dünya sistemine eklemlenme sürecinin ana belirleyicilerinden biri olduğunu ileri sürmektedir. Türk Devrimi'nin laiklik ilkesiyle birlikte üstyapıda Osmanlı reform hareketlerinden ayrılan bir dönüşüm gerçekleştirdiği, ancak bunun toplumsal ve ekonomik düzeydeki yansımalarının yarı-feodal sınıflar ve burjuvazi ittifakı sonucunda sınırlı kaldığı savunulmaktadır. 1961 Anayasası ile güçlenen sosyal devlet ve çoğulcu siyasal yapı, laikliğin toplumsal işlevini desteklerken 1980 sonrası yeni(den)-liberal dönüşümle birlikte yurttaş-devlet diyaloğu zayıflamış, dinsel söylem yeniden toplumsal dayanışma aracı olarak öne çıkmıştır. Bu süreçte laikliğin hukuki anlamı da dönüşerek, özellikle 2000'li yıllarda inanç özgürlüğü söylemi ekseninde yeniden tanımlanmıştır. Sonuç olarak tez, laikliğin Türkiye'deki dönüşümünün yalnızca hukuki değil, kapitalist gelişim dinamikleri ve sınıf ilişkileri bağlamında anlaşılması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis approaches laïcité not merely as a legal-normative principle regulating the separation of religion and state, but as a historical concept that shapes the nature of the relationship between the socio-economic structure and political power in the transition from feudalism to capitalism. Within this framework, it first examines the characteristics of Turkey's pre-capitalist relations of production and evaluates the interactions among religion, society, and the state within these relations. In evaluating Turkey's articulation into the capitalist world system, the study examines the social, economic, and political functions of religion from the Ottoman Empire to the Republic, focusing on continuities and ruptures. While demonstrating the influence of religion on both economic relations and political power in the Ottoman context, the study argues that, in the Republican period, religious discourse became one of the principal determinants of the process of articulation into the capitalist world system, particularly within the alliance between semi-feudal classes and the bourgeoisie. It further maintains that, although the Turkish Revolution, through the principle of laïcité, realised a transformation at the level of the superstructure that diverged from Ottoman reform movements, its reflections at the social and economic levels remained limited due to this alliance. Whereas the 1961 Constitution, by strengthening the social state and a pluralist political structure, supported the social function of laïcité, the neo-liberal transformation after 1980 weakened the citizen–state dialogue and brought religious discourse once again to the fore as a means of social cohesion. In this process, the legal meaning of laïcité also transformed, particularly in the 2000s, when it was redefined along the axis of the discourse of freedom of religion. In conclusion, the thesis demonstrates that the transformation of laïcité in Turkey must be understood not solely in legal terms, but within the broader context of capitalist development dynamics and class relations.
Benzer Tezler
- İktisat politikası teorisi, Türkiye`de uygulanan iktisat politikaları ve sonuçları
Başlık çevirisi yok
İRFAN KALAYCI
- Sigortacılık sisteminde aktif-pasif yönetimi ve Türkiye hayat sigortası örneğinde portföy performansının boyutlarını belirleyen faktörlerin irdelenmesine ilişkin bir model denemesi
Assets and liablity management in the insurance sector and investigating sectors that are determinating dimensions of the portfolio performance by relating to model testing in the Turkish life insurance sector
ALİ İHSAN DOĞAN
- Urban transformation as political and ideological intervention in space: A case study in Diyarbakır
Mekana politik ve ideolojik bir müdahale olarak kentsel dönüşüm: Diyarbakır örneği
DİREN TAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BARIŞ MÜCEN
- Musics of Harşit valley, Northeastern Turkey
Harşit vadisi müzikleri, Kuzeydoğu Türkiye
MUSTAFA KEMAL ÖZKUL
Doktora
İngilizce
2019
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ŞİRİN ÖZGÜN TANIR
