2024 fen bilgisi programında yer alan kazanımların ekolojik verimlilik ile ilgili değerlendirilmesi ve yeni bloom taksonomisine göre sınıflandırılması
Evaluation of the learning outcomes in the 2024 science curriculum related to ecological efficiency and their classification according to the revised bloom's taxonomy
- Tez No: 1016490
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEFA PEKOL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Ecological efficiency, Science Curriculum, learning outcomes, Revised Bloom's Taxonomy, content analysis, sustainability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nda yer alan 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrenme çıktılarının ekolojik verimlilikle ilişkilerini belirlemek ve ekolojik verimlilikle ilişkili olduğu tespit edilen öğrenme çıktılarını Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nin bilişsel süreç boyutuna göre sınıflandırmaktır. Araştırmada ekolojik verimlilik; enerji ve su verimliliği, atık yönetimi, geri dönüşüm, doğal kaynakların etkili ve tasarruflu kullanımı, sürdürülebilir üretim ve tüketim, yenilenebilir enerji, biyoçeşitlilik, iklim değişikliği ve sürdürülebilir yaşam temaları kapsamında ele alınmıştır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırmanın veri kaynağını Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı oluşturmuştur. Programda yer alan 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrenme çıktıları içerik analizi yoluyla incelenmiştir. Öğrenme çıktılarının çözümlenmesinde araştırmacı tarafından hazırlanan Ekolojik Verimlilik İnceleme Formu ile Yenilenmiş Bloom Taksonomisi Kodlama Formu kullanılmıştır. Öğrenme çıktıları öncelikle ekolojik verimlilikle doğrudan ilişkili, dolaylı ilişkili veya ilişkili değil biçiminde değerlendirilmiş; ardından ilişkili olduğu belirlenen çıktılar hatırlama, anlama, uygulama, analiz etme, değerlendirme ve yaratma basamaklarına göre sınıflandırılmıştır. Sınıflandırmada, öğrenme çıktılarında kullanılan eylem fiillerinin yanı sıra çıktının bağlamı ve öğrenciden beklenen temel bilişsel işlem de dikkate alınmıştır. Araştırma bulguları, 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nda ekolojik verimlilikle ilişkili öğrenme çıktılarının farklı sınıf düzeyleri ve üniteler içinde yer aldığını göstermiştir. Beşinci sınıfta atık yönetimi, geri dönüşüm, kaynakların etkili kullanımı, ısı yalıtımı ve enerji tasarrufu; altıncı sınıfta ise biyoçeşitlilik, bitkisel üretkenlik, çevre sorunları, yakıtların çevresel etkileri ve elektriksel enerji kayıpları öne çıkmıştır. Yedinci sınıfta enerji dönüşümleri, kaynakların tasarruflu kullanımı, karışımların ayrıştırılması, besin zinciri ve kanıta dayalı çözüm üretme; sekizinci sınıfta ise iklim değişikliği, enerji üretimi, yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynakları, fotosentez, solunum, madde döngüleri ve sürdürülebilir yaşam konularının daha kapsamlı biçimde ele alındığı belirlenmiştir. Yenilenmiş Bloom Taksonomisi açısından değerlendirildiğinde, alt sınıf düzeylerinde anlama, uygulama ve analiz etme basamaklarının daha belirgin olduğu; sınıf düzeyi yükseldikçe değerlendirme ve yaratma gibi üst düzey bilişsel süreçlerin daha görünür hâle geldiği sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle 7. ve 8. sınıf öğrenme çıktılarında deney tasarlama, model geliştirme, kanıt kullanma, verileri değerlendirme, problem yapılandırma ve çözüm üretme gibi becerilerin öne çıktığı görülmüştür. Bununla birlikte yaratma basamağına ve öğrencilerin geliştirdikleri bilgileri gerçek yaşamda uygulamalarına yönelik öğrenme çıktılarının daha fazla desteklenebileceği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nın ekolojik verimlilik bilincinin geliştirilmesi açısından önemli bir potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir. Programın ekolojik verimlilikle ilişkili içeriği sınıf düzeyleri boyunca sarmal ve giderek derinleşen bir yapı göstermektedir. Ancak ekolojik verimlilik kavramının programda çoğunlukla dolaylı temalar üzerinden temsil edildiği ve bilişsel kazanımların davranışa dönüşebilmesi için gerçek yaşam problemlerine, proje çalışmalarına, okul dışı öğrenme ortamlarına ve uygulamaya dayalı etkinliklere daha fazla yer verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to determine the relationship between the learning outcomes included in the 2024 Science Curriculum for grades 5, 6, 7, and 8 and ecological efficiency, and to classify the learning outcomes identified as related to ecological efficiency according to the cognitive process dimension of the Revised Bloom's Taxonomy. In the study, ecological efficiency was addressed within the themes of energy and water efficiency, waste management, recycling, effective and economical use of natural resources, sustainable production and consumption, renewable energy, biodiversity, climate change, and sustainable living. The study was conducted through document analysis within a qualitative research framework. The study's data source was the 2024 Science Curriculum published by the Ministry of National Education. The learning outcomes for grades 5, 6, 7, and 8 were examined through content analysis. An Ecological Efficiency Review Form and a Revised Bloom's Taxonomy Coding Form developed by the researcher were used in the analysis. The learning outcomes were first evaluated as directly, indirectly, or unrelated to ecological efficiency. The outcomes identified as related were then classified according to the cognitive process categories of remembering, understanding, applying, analyzing, evaluating, and creating. In this classification, not only the action verbs used in the learning outcomes but also the context of each outcome and the main cognitive process expected from students were considered. The findings showed that learning outcomes related to ecological efficiency were distributed across different grade levels and units in the 2024 Science Curriculum. At the fifth-grade level, waste management, recycling, effective use of resources, thermal insulation, and energy conservation were prominent. At the sixth-grade level, biodiversity, plant productivity, environmental problems, environmental effects of fuels, and electrical energy losses were emphasized. At the seventh-grade level, energy transformations, economical use of resources, separation of mixtures, food chains, and evidence-based solution development became more visible. At the eighth-grade level, climate change, energy production, renewable and non- renewable energy sources, photosynthesis, respiration, matter cycles, and sustainable living were addressed in a more comprehensive manner. When the learning outcomes were evaluated according to the Revised Bloom's Taxonomy, the categories of understanding, applying, and analyzing were more evident at the lower grade levels, whereas higher-order cognitive processes such as evaluating and creating became more prominent as the grade level increased. In particular, the learning outcomes at the seventh- and eighth-grade levels emphasized skills such as designing experiments, developing models, using evidence, evaluating data, structuring problems, and generating solutions. However, it was concluded that learning outcomes in the creation category and the application of knowledge to real-life situations could be further strengthened. In conclusion, the 2024 Science Curriculum was found to have considerable potential to develop awareness of ecological efficiency. The ecological efficiency-related content of the curriculum exhibited a spiral structure that deepened across grade levels. Nevertheless, ecological efficiency was mostly represented indirectly through related themes. Therefore, greater emphasis should be placed on real-life problems, project-based activities, out-of-school learning environments, and practice-oriented learning experiences to support the transformation of cognitive learning outcomes into environmentally responsible behavior.
Benzer Tezler
- 8.sınıf öğrencilerin ekolojik vatandaşlık düzeylerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research towards improving the ecological citizenship levels of 8th grade students
ESRA DURKAN DAYI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU ANILAN
- İlkokul hayat bilgisi, sosyal bilgiler ve fen bilimleri öğretim programı ve ders kitaplarında doğa kaynaklı afet kavramının incelenmesi
Investigation of natural disasters in primary school life sciences, social studies and science curriculum and textbooks
FİLİZ SÜRMELİ AKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUR ÜTKÜR GÜLLÜHAN
- 2018 fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan kazanımların ve ders kitaplarında yer alan etkinliklerin yerelliğe yansıması
Reflection of the objectives in the 2018 science curriculum and the activities in the textbooks on local contexts
HANDENUR KARAHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENOL BEŞOLUK
- Değişen Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programları Kazanımları Kapsamında Sürdürülebilirlik ve Çevre Eğitimi Konularının Analizi
An Analysis of Sustainability and Environmental Education Topics within the Context of Changing Science Curriculum Learning Outcomes"
ADEVİYYE ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiFen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EVRİM URAL
- Ortaokul çevre eğitimine ilişkin paydaş görüşleri ve çevre eğitimi programlarının incelenmesi
Partnership views on secondary school environmental education and analyze of environmental curriculum
GİZEM ALPAK TUNÇ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN YENİCE