Ekoturizm kapsamında milli park ve tabiat parklarının ziyaretçi yönetim planlarının incelenmesi ve bir model çalışması: Batı Karadeniz örneği
Review of visitor management plans of national and nature parks within the scope of ecotourism and a model study: A case of Western Blacksea region
- Tez No: 1016532
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHARREM AVCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'nin Batı Karadeniz Bölümü'nde yer alan milli park ve tabiat parklarındaki (Gölcük, Yedigöller, Ilgaz Dağı, Abant Gölü ve Küre Dağları) ziyaretçi yönetimi olgusunu; ziyaretçi profili, motivasyonları, ulaşım tercihleri, çevresel algılar ve memnuniyet düzeyleri ekseninde bütüncül bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Karma araştırma deseniyle kurgulanan çalışmada; nicel veriler frekans, faktör, korelasyon ve regresyon analizlerine tabi tutulurken, TripAdvisor üzerinden elde edilen nitel veriler tematik analiz ve kod matrisi yöntemleriyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları; ziyaretçi profilinin ağırlıklı olarak büyük metropollerden gelen, yüksek eğitimli, dijital kaynakları etkin kullanan ve sosyal etkileşim odaklı (aile/arkadaş grubu) bireylerden oluştuğunu ortaya koymaktadır. Mekânsal dağılım analizleri, ziyaretçi yoğunluğunun alanlar arasında heterojen bir yapı sergilediğini; özellikle Gölcük Tabiat Parkı gibi odak noktalarında“aşırı kullanım”baskısı yaşanırken, Küre Dağları Milli Parkı gibi alanların görece düşük yoğunlukta kaldığını kanıtlamaktadır. Ulaşım tercihlerinde özel araç kullanımının mutlak hakimiyeti (%71,2), alan yönetimi üzerinde otopark ve trafik baskısı yaratan temel bir risk faktörü olarak tanımlanmıştır. Çevresel algı ve memnuniyet faktörlerinin incelenmesi sonucunda, ziyaretçi tatmininin temel belirleyicisinin demografik değişkenlerden ziyade“Temel Altyapı ve Ziyaretçi Konforu”(hijyen, dinlenme alanları, yönlendirme) olduğu saptanmıştır. Regresyon analizleri, yönetimsel denetim ve kısıtlayıcı müdahalelerin ziyaretçi memnuniyeti üzerinde negatif bir etki yaratabildiğini, buna karşın esnek ve deneyim odaklı modellerin sadakat düzeyini artırdığını göstermektedir. Tez kapsamında geliştirilen“Entegre Ziyaretçi Yönetim Planı”önerileri; dijital rezervasyon sistemleri, zamansal zonlama, sürdürülebilir ulaşım modelleri ve yerel halkın sürece dahil edildiği sosyal sürdürülebilirlik mekanizmalarını içermektedir. Çalışma, korunan alan yönetiminde“kontrol odaklı”yaklaşımlardan, ekolojik koruma ile ziyaretçi deneyimini veriye dayalı ve adaptif stratejilerle dengeleyen“etki yönetimi”modellerine geçilmesinin zorunluluğunu vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to reveal the phenomenon of visitor management in national parks and nature parks within the Western Black Sea Region of Türkiye (Gölcük, Yedigöller, Ilgaz Mountain, Abant Lake, and Küre Mountains) through a holistic and multi-dimensional framework, focusing on visitor profiles, motivations, transportation preferences, environmental perceptions, and satisfaction levels. Adopting a mixed-method research design, the study utilizes statistical methods (frequency, factor, correlation, and regression analysis) for quantitative data, while qualitative findings from TripAdvisor user reviews are analyzed through thematic analysis and code matrices. The research findings indicate that the visitor profile predominantly consists of highly educated, young, and middle-aged individuals coming from major metropolises, who are active users of digital information sources and driven by social interaction (family and friend groups). Spatial distribution analyses reveal a heterogeneous structure in visitor density across the sites; while certain focal points like Gölcük Nature Park experience“over-tourism”pressure, areas such as Küre Mountains National Park remain relatively under-visited. The absolute dominance of private vehicle use (%71.2) in transportation preferences is identified as a primary risk factor, creating significant parking and traffic pressures on site management. An investigation into environmental perceptions and satisfaction factors shows that visitor satisfaction is primarily determined by“Basic Infrastructure and Visitor Comfort”(hygiene, resting areas, orientation) rather than demographic variables. Regression analyses demonstrate that strict administrative controls and restrictive interventions can negatively impact visitor satisfaction, whereas flexible and experience-oriented models enhance loyalty. The“Integrated Visitor Management Plan”proposed within the scope of the thesis includes digital reservation systems, temporal zoning, sustainable transportation models, and social sustainability mechanisms that involve local communities. This study emphasizes the necessity of transitioning from“control-oriented”approaches to“impact management”models that balance ecological protection with visitor experience through data-driven and adaptive strategies.
Benzer Tezler
- Saklıkent milli parkı kanyon içi rekreasyonel taşıma kapasitesinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on determination of Saklikent national park recreational carriying capacitiy inside of canyon
HİLAL GÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Ormancılık ve Orman MühendisliğiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiÇevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ÇİNAR
- Orman kaynaklarının ekoturizm amaçlı kullanımı
The use of forest resources for the purpose of ecotourism
GİZEM ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YALÇIN KUVAN
- Kazakistan'ın steplerinde ekoturizm: Burabay Milli Parkı üzerine bir vaka çalışması
Ecotourism in the steppes of Kazakhstan: A case study of Burabay National Park
ASSEMGUL UALİYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Turizmİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiEkoturizm Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. NASIR NARLIOĞLU
- Katılımcı yaklaşım ile korunan alanlarda ekoturizm faaliyetlerinin değerlendirilmesi: Yedigöller Milli Parkı örneği
Evaluation of ecoturism activities in protected areas with a participatory approach: Example of Yedigoller National Park
BETÜL YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Peyzaj MimarlığıDüzce ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PINAR GÜLTEKİN
- İğneada'nın ekoturizm potansiyelinin saptanması
Determining ecotourism potential of Igneada
SARA DEMİR