Döküm fabrikası atıklarından çinkonun geri kazanımı için yenilikçi ve sürdürülebilir yaklaşım örneği
An innovative and sustaniable approach example for zinc recovery from casting factory waste
- Tez No: 1016588
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATİH APAYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Metalurji Mühendisliği, Metallurgical Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Demir-çelik endüstrisinde metal eritme süreçleri sırasında önemli miktarda baca gazı tozu oluşmakta olup, bu tozlar çeşitli metal bileşikleri içermeleri nedeniyle ağır metal kapsamlı tehlikeli atık sınıfında değerlendirilmektedir. Doğrudan bertaraf edilmeleri ciddi çevresel riskler oluşturmakla birlikte, içeriklerindeki değerli metaller dolayısıyla önemli bir geri kazanım potansiyeli barındırmaktadırlar. Eritme işleminde galvanizli hurdanın kullanılması, baca gazı tozlarında çinko oksit gibi bileşiklerin bulunmasına yol açmaktadır. Mevcut geri kazanım teknolojileri çoğunlukla elektrik ark ocağı tozlarına yönelik olarak geliştirilmiş olup, indüksiyon ocağı tozlarının geri kazanımı için çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik verimlilik açısından yeni veya optimize edilmiş proseslere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tez çalışmasında, döküm sanayisi atıklarından biri olan indüksiyon ocağı baca gazı tozundan çinkonun hidrometalurjik yöntemle geri kazanımı araştırılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında numunelerin kimyasal bileşimi ICP-OES yöntemiyle belirlenerek çinko ile diğer elementlerin dağılımı analiz edilmiş, sonrasında numuneler XRD, DTA/TG ve SEM analizlerine tabi tutularak faz yapıları, termal davranışları ve morfolojik özellikleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Ardından çinko çözündürme verimini artırmak amacıyla sülfürik asit konsantrasyonu, sıcaklık, katı/sıvı oranı ve süre gibi parametreleri içeren deney planları Taguchi yöntemiyle tasarlanmıştır. Deney numunelerindeki çinko oranı atomik absorpsiyon spektrometresi ile belirlenmiş ve deney parametrelerinin çinko çözünme verimine etkileri Taguchi yanıt tablosu kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, önerilen hidrometalurjik yaklaşımın çinko geri kazanımında etkili olduğu ve döküm endüstrisi atıklarının sürdürülebilir bir şekilde yeniden değerlendirilmesine önemli katkılar sunduğu gösterilmiştir.
Özet (Çeviri)
Significant amounts of flue dust are generated during metal melting processes in the iron and steel industry. Due to the presence of various metal compounds, these dusts are classified as hazardous waste containing heavy metals. While their direct disposal poses serious environmental risks, they also offer substantial recovery potential because of their valuable metal content. The use of galvanized scrap in melting operations leads to the formation of zincbased compounds, such as zinc oxide, in the flue dust. Existing recovery technologies have predominantly been developed for electric arc furnace dust, and there is a need for new or optimized processes for the recovery of induction furnace dusts in terms of environmental sustainability and economic efficiency. In this thesis, the recovery of zinc from induction furnace flue dust, one of the wastes generated in the foundry industry, was investigated using a hydrometallurgical method. In the first stage of the study, the chemical composition of the samples was determined by ICP-OES to analyze the distribution of zinc and other elements. Subsequently, the samples were subjected to XRD, DTA/TG, and SEM analyses to comprehensively examine their phase composition, thermal behavior, and morphological characteristics. Experimental designs incorporating parameters such as sulfuric acid concentration, temperature, solid-to-liquid ratio, and leaching time were developed using the Taguchi method to enhance zinc dissolution efficiency. The zinc content in the experimental solutions was determined by atomic absorption spectrometry, and the effects of the experimental parameters on zinc dissolution efficiency were evaluated using the Taguchi response table. The results demonstrated that the proposed hydrometallurgical approach is effective for zinc recovery and provides significant contributions to the sustainable reutilization of foundry industry wastes
Benzer Tezler
- Entegre demir-çelik tesisi tufalinden doğrudan redüklenme yöntemi ile ham demir üretimi
Pig iron production by direct reduction method from integrated iron and steel plant's mill
GÜLTEKİN ÖNKİBAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Metalurji MühendisliğiSakarya ÜniversitesiSeramik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. RECEP ARTIR
- Demir çelik sektörü ve demir çelik sektöründe sermaye maliyeti
Iron and steel sector and cost of capital in iron and steel sector
ALİ DİKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
İşletmeMarmara ÜniversitesiSermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHMUT HAYATİ ERİŞ
- Denim kumaş üretiminde su ve enerji kullanımının değerlendirilerek üç farklı denim kumaşının çevresel etkilerinin YDA ile karşılaştırılması
Measuring the energy and water consumption of denim production and comparing the environmental impacts of three different denim types using life cycle assesment ( LCA )
FATMA SEDA CÜNDÜBEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Çevre MühendisliğiErciyes ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM KARAÇETİN
- Waste minimization in powder coating industry
Toz boya endüstrisinde atık minimizasyonu
İREM EROL
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Çevre MühendisliğiDokuz Eylül ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ DÖLGEN