Yeniliklerin yayılımı kuramı bağlamında veri okuryazarlığının incelenmesi: Milli eğitim örneği
Examining data literacy in the context of the diffusion of innovations theory: The case of national education
- Tez No: 1016757
- Danışmanlar: PROF. DR. SALİH BÖRTEÇİNE AVCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Yeniliklerin yayılımı, veri okuryazarlığı, eğitim, okul yöneticisi, Açık veri, Bilgi yayılımları, Büyük veri, Eğitim yönetimi, Kamu yönetimi, Okul yönetimi, Yenilik, Yenilikçi, Yenilikçi eğitim, Çağdaş yönetim, Diffusion of ınnovations, data literacy, education, school administrator, Open data, Knowledge spillovers, Big data, Educational administration, Public administration, School administration, Innovation, Innovative, Innovative education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ YENİLİKLERİN YAYILIMI KURAMI BAĞLAMINDA VERİ OKURYAZARLIĞININ İNCELENMESİ: MİLLİ EĞİTİM ÖRNEĞİ Arzu ARPAÇAY Erzurum 2026, 133 Sayfa Bu tez, Yeniliklerin Yayılımı Kuramı perspektifinden, okul yöneticilerinin bireysel yenilikçilik düzeylerinin veri okuryazarlığı üzerindeki etkisini Erzurum Milli Eğitim İl Müdürlüğü bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, okul yöneticilerinin bireysel yenilikçilik özelliklerini bağımsız değişken; veri okuryazarlığı düzeylerini ise bağımlı değişken olarak ele alarak, yöneticilerin veri okuryazarlığına ilişkin farkındalıklarını, yetkinliklerini ve algılanan ihtiyaçlarını analiz etmektedir. Bu çerçevede araştırma, ulusal eğitim sisteminde veri okuryazarlığı kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik kanıta dayalı bulgular üretmeyi ve eğitim politikalarının geliştirilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir. Bu araştırma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmada değişkenler arasındaki ilişkilerin test edilmesi amacıyla Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini, Erzurum İl Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı resmî okullarda görev yapan 548 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Örneklem ise basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 226 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Veriler, Bireysel Yenilikçilik Ölçeği ve Veri Okuryazarlığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Analiz sürecinde öncelikle ölçeklere ve alt boyutlara ilişkin normallik varsayımları incelenmiş; ardından doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal model testleri gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde Yapısal Eşitlik Modellemesinin varsayımlarına uygun istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Temel bulgular, Fikir Önderliği ve Deneyime Açıklık boyutlarının veri okuryazarlığı üzerinde pozitif ve güçlü bir etkisi olduğunu; modelin ampirik verilerle yüksek uyum (CMIN/DF=1.667; RMSEA=.054) sağladığını göstermektedir. Bulgulara dayalı temel sonuçlar, yöneticilerin yenilikçilik düzeylerinin veri okuryazarlığı yetkinliklerinde belirleyici bir faktör olduğunu ve eğitim yönetiminde dijital dönüşümün sürdürülebilirliği için veri işleme kapasitelerinin stratejik düzeyde artırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT MASTER'S THESIS INVESTIGATION OF DATA LITERACY IN THE CONTEXT OF DIFFUSION OF INNOVATIONS THEORY: THE CASE OF NATIONAL EDUCATION Arzu ARPAÇAY Erzurum 2026, 133 Sayfa This thesis aims to examine the impact of school administrators' individual innovation levels on data literacy, from the perspective of the Diffusion of Innovation Theory, in the context of Erzurum Provincial Directorate of National Education. The study examines the individual innovativeness characteristics of school administrators as the independent variable; Considering data literacy levels as the dependent variable, it analyzes managers' awareness, competencies and perceived needs regarding data literacy. In this context, the research aims to produce evidence-based findings for strengthening data literacy capacity in the national education system and to contribute to the development of education policies. This research was conducted using the relational survey model within the scope of quantitative research approach. Structural Equation Modeling (SEM) was applied in the study to test the relationships between variables. The population of the research consists of 548 school administrators working in public schools affiliated with Erzurum Provincial Directorate of National Education. The sample consists of 226 school administrators selected by simple random sampling method. Data were collected using the Individual Innovativeness Scale and the Data Literacy Scale. During the analysis process, firstly, the normality assumptions regarding the scales and sub-dimensions were examined; Then, confirmatory factor analysis and structural model tests were carried out. Statistical techniques in accordance with the assumptions of Structural Equation Modeling were used in the analysis of the data. The main findings show that the Opinion Leadership and Openness to Experience dimensions have a positive and strong impact on data literacy; It shows that the model provides high agreement with empirical data (CMIN/DF=1.667; RMSEA=.054). The main results based on the findings reveal that the innovation levels of administrators are a determining factor in their data literacy competencies and that data processing capacities should be increased at a strategic level for the sustainability of digital transformation in educational management.
Benzer Tezler
- Artificial intelligence's odyssey: AI integration in Turkish marketing strategies
Yapay zekanın serüveni: Türkiye'nin pazarlama stratejilerinde yapay zeka entegrasyonu
SENA NUR ÜNVER
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
İletişim BilimleriTürk-Alman ÜniversitesiMedya ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜŞRA FADİM SARIKAYA TÜNALP
- Yeniliklerin benimsenmesi ve yayılması bağlamında kamu kurumlarındaki dijital uygulamaların kurumsal kimliğe etkisi: Türk Patent ve Marka Kurumu örneği
The effect of digital practices in public institutions on corporate identity in the context of adopting and spreading innovation: Example of Turkish Patent and Trademark Institution
SEMA GÜMÜŞ
Doktora
İngilizce
2021
İşletmeİstanbul Aydın ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ YENĞİN
- Teknolojinin benimsenmesine ekolojik bir yaklaşım: Sürdürülebilir bir dijital öğretim materyali geliştirme ekosistemi
Ecologic approach to adaption of technology: A sustainable digital learning material development ecosystem
TUĞRA KARADEMİR
Doktora
Türkçe
2018
Bilim ve TeknolojiAnkara ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYFER ALPER
- Yeniliklerin yayılımı kuramı bağlamında viral pazarlama iletişimi
Diffusion of vi̇ral marketing communication wi̇th context of diffusion of i̇nnovation theory
TAHMİNA PASHAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Halkla İlişkilerBahçeşehir ÜniversitesiHalkla İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İDİL KARADEMİRLİDAĞ SUHER
- Yeni kurumsal kuram çerçevesinde elektronik ticaretin benimsenmesi üzerinde etkili olan faktörler
The factors which affect on the adoption of electronic commerce within the framework of new institutional theory
OSMAN SERACEDDİN SESLİOKUYUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
EkonomiGaziantep ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ABDULLATİF ÇEVİKER
YRD. DOÇ. DR. HANİFİ MURAT MUTLU