Kurak ve sıcak iklimlerde kullanılan sürdürülebilir serinletme sistemlerinin buhara yerel konutlarına uyarlanabilirliği üzerine bir inceleme
A study on the adaptability of sustainable cooling systems used in arid and hot climates to buhara local housing
- Tez No: 1016801
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİLEK YASAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kurak ve Sıcak İklim, Enerji Verimliliği, Sürdürülebilir Soğutma Sistemleri, İklime Uygun Tasarım, Geleneksel konut, Mimarlık, Sürdürülebilir mimari, Termal konfor, İklim bölgeleri, İklim tipleri, Hot and Arid Climate, Energy Efficiency, Sustainable Cooling Systems, Climate-Responsive Design, Traditional dwelling, Architecture, Sustainable architecture, Thermal comfort, Climate regions, Climate types
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, sıcak ve kurak iklimlerde kullanılan sürdürülebilir soğutma sistemlerinin Buhara'daki yerel konutlara uyarlanabilirliğini araştırmaktadır. Artan sıcaklıklar ve enerji talebi bağlamında, çalışma, geleneksel konutlarda kullanılan pasif soğutma stratejilerinin Buhara'daki yerel konutlara uyarlanabilirliğini incelemektedir. Bu bağlamda tez, iklime duyarlı tasarım ile yerel mimari bilgi arasındaki ilişkiyi Buhara örneği üzerinden ele almaktadır. Araştırmanın amacı, sıcak çöl iklimlerinde kullanılan pasif soğutma stratejilerini belirlemek, bu stratejilerin Buhara'nın yerel konut tipolojileriyle morfolojik ve teknik uyumunu incelemek ve gelecekte artabilecek termal baskılar karşısında uygulanabilir strateji kombinasyonları önermektir. Araştırma, Buhara'da geleneksel doğal soğutma çözümlerinin değişen iklim koşulları altında yeterliliğini ve hangi stratejilerin sürdürülebileceğini sorgulamaktadır. Çalışma nitel araştırma yöntemine dayanmaktadır. İlk aşamada sıcak ve kurak iklimlerde geleneksel konutlarda kullanılan pasif soğutma stratejilerine ilişkin literatür taranmıştır. İkinci aşamada Buhara'nın geleneksel konutları; plan düzeni, malzeme kullanımı, avlu kurgusu, gölgeleme öğeleri ve doğal havalandırma özellikleri bakımından incelenmiştir. Üçüncü aşamada BWh iklim bölgelerindeki geleneksel konut örnekleri analiz edilmiştir. Son aşamada ise bu örneklerden elde edilen stratejilerin Buhara'ya uyarlanabilirliği karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, avlu, eyvan, kalın toprak duvar, yüksek tavan, bodrum, gölgeleme ve kontrollü hava akışının Buhara konutları için uyarlanabilir pasif stratejiler olduğunu göstermektedir. Buna karşılık suya bağımlı çözümlerin sınırlı kaldığı görülmüştür. En uygun yaklaşımın, mevcut sistemlerin korunup güçlendirilmesi; güneş kontrolü, termal kütle sürekliliği ve doğal havalandırmanın birlikte ele alınması olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca, kesit oranlarının, avlu ilişkilerinin, malzeme bütünlüğünün ve hava dolaşımını sağlayan açıklıkların korunmasının, bu sistemlerin gelecekteki iklim baskıları altında etkili kalabilmesi açısından belirleyici olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, Buhara yerel konutlarında sürdürülebilir soğutmanın tek bir yönteme değil, birbiriyle uyumlu pasif stratejilerin birlikte kullanımına dayandığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede tez, yerel mimari mirasın iklimle uyumlu biçimde sürdürülmesine yönelik uygulanabilir bir çerçeve sunmaktadır. Yerel malzeme sürekliliği de bu yaklaşımı desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the adaptability of sustainable cooling systems used in hot-arid climates to local housing in Bukhara. Within the context of increasing temperatures and energy demand, the study examines the adaptability of passive cooling strategies used in traditional dwellings to local housing in Bukhara. In this respect, the thesis addresses the relationship between climate-responsive design and local architectural knowledge through the case of Bukhara. The aim of the research is to identify passive cooling strategies used in hot desert climates, to examine their morphological and technical compatibility with Bukhara's vernacular housing typologies, and to propose applicable combinations of strategies in response to increasing future thermal pressures. The research questions the adequacy of traditional natural cooling solutions in Bukhara under changing climatic conditions and explores which strategies can be sustained. In the first stage, the literature on passive cooling strategies used in traditional houses in hot and arid climates was reviewed. In the second stage, Bukhara's traditional houses were examined in terms of plan layout, material use, courtyard organization, shading elements, and natural ventilation characteristics. In the third stage, examples of traditional houses in BWh climate regions were analyzed. In the final stage, the adaptability of the strategies derived from these examples to Bukhara was comparatively evaluated. The findings indicate that courtyards, iwans, thick earthen walls, high ceilings, basements, shading devices, and controlled airflow are adaptable passive strategies for Bukhara's houses. In contrast, water-dependent solutions appear to be limited. The study concludes that the most appropriate approach is to preserve and strengthen existing systems while addressing solar control, continuity of thermal mass, and natural ventilation in an integrated manner. In addition, preserving section proportions, courtyard relationships, material integrity, and openings that facilitate air circulation appears to be decisive for maintaining the effectiveness of these systems under future climatic pressures. As a result, sustainable cooling in Bukhara's vernacular houses is understood to depend not on a single method, but on the combined use of mutually compatible passive strategies. Within this framework, the thesis provides an applicable evaluation for sustaining local architectural heritage in harmony with climatic conditions. The continuity of local materials also supports this approach.
Benzer Tezler
- Smart façade strategies for office build in hot and arid climates: A case study from Saudi Arabia
Sıcak ve kurak iklimlerde ofis binaları için akıllı cephe stratejileri: Suudi Arabistan'dan bir örnek olay incelemesi
ABDULRAHMAN ALSALIM
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Mimarlıkİstanbul Okan ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİL ALP
- Sıcak ve kurak iklimlerdeki pasif tasarım stratejilerine yönelik mimarların farkındalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of architects' awareness of passive design strategies in hot and arid climates
RUŞEN ERGÜN
- Kentsel boşluğun morfoloji ve konut bağlamında termal konfor değerlendirmesi: Savaş sonrası Şam örneği
Thermal comfort evaluation of urban void morphology and housing context: The case of post-war Damascus
HIBA AJAJ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Mimarlıkİstanbul ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAHATTİN ERSOY
DOÇ. DR. ENES YAŞA
- Sürdürülebilir bina tasarımında iklim verilerinin değerlendirilmesi
Climatic considerations in sustainable building design
ÖZLEM GÜNEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGE IŞIK
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM