Mahiyeti ve kapsamı bağlamında Addü'l-Ay ilminin metodolojik tahlili
Methodological analysis of the science of Add al-'Ay in terms of it's nature and scope
- Tez No: 1016996
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİL ALDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kilis 7 Aralık Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân-ı Kerîm'in lafzî mevsukiyeti ve tarihsel aktarım güvenliğinin temel dayanaklarından biri olan addü'l-ây ilmi, erken dönemlerden itibaren âyet sınırlarını ve sayısal verileri belirleyen stratejik bir disiplin olmuştur. Bu çalışma, addü'l-ây ilmini yalnızca teknik bir sayım faaliyeti olarak değil, Kur'ân'ın yapısal ve estetik bütünlüğünü kuran disiplinler arası bir zemin olarak ele almaktadır. Araştırmanın temel amacı, addü'l-ây ilminin tarihsel gelişimini ve bölgesel ekollerin âyet sayımı konusundaki farklılaşma gerekçelerini analitik bir perspektifle incelemektir. Bu bağlamda çalışmada âyet sonlarının vakıf-ibtidâ ile ilişkisi, i'caz ve tenasüb ilimleri üzerindeki yapısal etkileri ve bu ilmin Mushaf yapısı üzerindeki belirleyici rolü çözümlenmektedir. Araştırma, geleneksel Sünnî literatürün yanı sıra Şiî yaklaşımı ve oryantalist tartışmaları da kapsayarak, sayısal farklılıkların bir“tahrif şüphesi”değil, metodolojik bir“râvî çoğulluğu”olduğunu delillendirmektedir. Ayrıca, teorik veriler Mesâhif-i Kadîme (erken dönem Mushaflar) üzerinden somutlaştırılarak ilmin pratik yansımaları değerlendirilmektedir. Yöntem: Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması ve doküman analizi kullanılmıştır. Klasik kaynaklar, erken dönem Mushaf nüshaları, Şiî ve oryantalist metinlerle birlikte sistematik çözümleme yöntemiyle mukayese edilmiştir. Bulgular: Addü'l-ây ilminin Vakıf-İbtidâ ve İ'caz gibi disiplinlerle organik bir bağa sahip olduğu, bölgesel ihtilafların ilmî bir metodolojiye dayandığı ve erken dönem Mushaf yazım geleneklerinin bu sistematiği doğruladığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The science of add al-ay (the numbering of Quranic verses), which constitutes one of the fundamental pillars of the textual integrity (mawsuqiyya) and historical transmission security of the Qur'an, has been a strategic discipline since the early periods in determining verse boundaries and numerical data. This study treats the science of add al-ay not merely as a technical counting activity, but as an interdisciplinary framework that constructs the structural and aesthetic coherence of the Qur'an. The primary objective of this research is to analyze the historical development of the science of add al-ay and the underlying reasons for the variations in verse counting among regional schools from an analytical perspective. In this context, the study examines the relationship between verse endings and the principles of waqf-ibtida (pausing and starting), its structural impact on the sciences of i'jaz (inimitability) and tanasub (proportionality), and its decisive role in the structural composition of the Mushaf. In addition to the traditional Sunni literature, the research incorporates Shii approaches and orientalist discourses, demonstrating that numerical variations are not a result of“suspicion of textual corruption”(tahrif) but rather a methodological product of“narrator plurality”(rawi plurality). Furthermore, theoretical data is evaluated through its practical reflections in al-Masahif al-Qadima (early Quranic manuscripts). Methodology: The study employs qualitative research methods, specifically literature review and document analysis. Classical primary sources, early manuscript copies, and Shii and orientalist texts are comparatively examined through systematic analysis. Findings: It has been determined that the science of add al-ay possesses an organic connection with disciplines such as Waqf-Ibtida and I'jaz; regional variations are based on a scholarly methodology; and early Quranic manuscript traditions validate this systematic approach.
Benzer Tezler
- Ulûmu'l-Kur'an bağlamında Hamdi Yazır ve Zeki Duman tefsirlerinin mukayesesi
A comparison of Hamdi Yazır and Zeki Duman within the context of Ulûmu'l-Kur'an
HIZIR HACIMUSTAFAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET OKUYAN
- Ulûmu'l-Kur'an Bağlamında Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır Ve Mehmet Sait Şimşek Tefsirlerinin Mukayesesi
Comparison of Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır and Mehmet Sait Şimşek Commentaries in the Context of Ulumu'l-Qur'an
AHMET KENDİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinYozgat Bozok ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ALTUNTAŞ
- Terğib hadisleri bağlamında Hz. Peygamber'in tebşiri
Hz. Muhammad's encouragement in the context of heralding hadiths
ETHEM KARABULUT
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TEVHİT BAKAN
- İslam ceza hukukunda hâkimin takdir yetkisi bağlamında hakkaniyet ilkesi
The principle of equity in the context of the judge's discretion in Islamic criminal law
HÜSEYİN DEVECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ENİSE YAKAR
- Hilmi Ziya Ülken'in İslam felsefesi anlayışı ve çalışmaları
Hilmi Ziya Ülken's understanding of Islamic philosophy and studies
HARİKA ALPASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
FelsefeBursa Uludağ ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET BİRGÜL