İslam ceza hukukunda hâkimin takdir yetkisi bağlamında hakkaniyet ilkesi
The principle of equity in the context of the judge's discretion in Islamic criminal law
- Tez No: 992837
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE ENİSE YAKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Hukuk, Religion, Law
- Anahtar Kelimeler: Ceza hukuku, Hakimin bağımsızlığı, Hakkaniyet olarak adalet, İslam ceza hukuku, İslam hukuku, İstihsan, Criminal law, Judge's independence, Justice as fairness, Islamic criminal law, Islamic law, Istihsan
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünya genelinde birçok hukuk sisteminde yer alan hakkaniyet ilkesinin mahiyeti ve kapsamı birçok bilimsel tartışamaya konu olmuştur. Bu tartışmalardan birisi de hâkimin takdir yetkisi kavramının hakkaniyet ilkesi ile olan ilişkisidir. Bu ilişki temelinde İslam hukukunda hakkaniyet ilkesinin varlığı/yokluğu ile ilgili bu çalışma, bir giriş ile üç bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmektedir. Giriş kısmında konunun önemi, sınırlandırılması, sunulması ve kullanılan kaynakların değerlendirilmesi hakkında bilgi verilmiştir. Konunun anlaşılmasına yönelik genel bilgileri içeren birinci bölümde nitel araştırma yöntemi kullanılarak konuyla ilgili kavramlar açıklanmaya çalışılmıştır. Hakkaniyet ilkesi ile ilgili kavramlar elde edilen veriler ışığında tetkik edilmiş, genel hukuk literatüründe hakkaniyet ile ilgili bilgilere ve hakkaniyet çeşitlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde hakkaniyetin bir çeşidi olarak kabul edilen hâkimin takdir yetkisi, teorik anlamda açıklanmaya çalışılmıştır. İslâm ceza hukukunda ağırlıklı olmak üzere hâkimin takdir yetkisinin mahiyeti, sınırı ve usul hukuku açısından değerlendirmesine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise yine aynı şekilde veri toplama yöntemi ve mukayese yöntemi ile İslam ceza hukuku içinde XVI-XVIII. yüzyıllar arası Osmanlı dönemine ait hâkimin takdir yetkisi kullanılarak verilen mahkeme kararlarına yer verilmiş, hakkaniyet ilkesi bağlamında tahlilleri yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
The principle of equity, which exists in many legal systems, has been the subject of numerous scholarly debates concerning its nature and scope. One of the central discussions focuses on the relationship between the concept of judicial discretion and the principle of equity. Based on this relationship, the present study examines the existence or absence of the principle of equity in Islamic law. The study consists of an introduction, two main chapters, and a conclusion. In the introduction, information is provided regarding the significance, scope, and presentation of the topic, and it is also presented an evaluation of the sources that are available on the issue. Chapter 1, which contains general information aimed at facilitating the understanding of the subject, employs a qualitative research method to clarify the relevant concepts regarding the principle of equity. The concepts related to the principle of equity are analysed in light of the data obtained, and discussions in the general legal literature concerning equity and its classifications are also introduced to make a critical analysis within the scope of Islamic law. Chapter 2 regards judicial discretion as one form of equity, so it explains judicial discretion from a theoretical perspective. The study also addresses the nature and limits of judicial discretion by placing a particular emphasis on Islamic criminal law and evaluates it from the perspective of procedural law in Islamic law. Chapter 3 presents an analytical examination of some court decisions from the Ottoman period (16th-18th centuries) in the context of Islamic criminal law to identify the function of the principle of equity.
Benzer Tezler
- Kur'ân ve sünnete göre ceza yargılamasında ispat vasıtaları
The means of proof in criminal trial accoirding the Quran and the sunnah
MELEK ŞAHİN
Doktora
Türkçe
2021
Hukukİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULAZİZ BAYINDIR
- İslam Hukukunda hakimin takdir yetkisi bağlamında kendi bilgisiyle hüküm vermesi
Judge`s judgment with own kowledge within his judgment autority in Islamic Law
FEYZA TENGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
HukukAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ÇALIŞKAN
- Çağdaş Türk ceza hukukunda ta'zîr benzeri cezaların İslam hukuku açısındnan değerlendirilmesi
Evaluation of ta'zir-like penalties in contemporary Turkish criminal law from the perspective of Islamic law
MESUT CENGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukArdahan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAHA YILMAZ
- Kriminal bulguların İslam Ceza Hukukundaki delil değeri
The evidentiary value of forensic findings in Islamic Criminal Law
HATİCE ÖZEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN AKSOY