Enflasyon hedeflemesi stratejisinin enflasyon beklentileri üzerindeki etkisi: Türkiye deneyimi üzerine ampirik bir araştırma
The impact of inflation targeting strategy on inflation expectations: An empirical research on the Turkish experience
- Tez No: 1017002
- Danışmanlar: PROF. İLHAN EROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Açık enflasyon hedeflemesi, Rasyonel beklentiler, Çok değişkenli zaman serileri, Open inflation targeting, Rational expectations, Multivariate time series
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de uygulanan enflasyon hedeflemesi stratejisinin enflasyonla mücadeledeki etkinliğini ve enflasyon beklentilerini azaltmadaki rolünü ampirik olarak ortaya koymaktır. Tarihsel süreçte Birçok ülkenin temel ekonomik sorunlarının başında gelen enflasyon; arz, talep ve beklenti kaynaklı dinamiklerden beslenmektedir. Fiyat istikrarını sağlamada Alternatif stratejilerin yetersiz kalmasıyla Türkiye, 2002-2005 döneminde örtük, 2006 yılından itibaren ise açık enflasyon hedeflemesi stratejisine geçmiştir. Bu politikanın başarısı merkez bankası bağımsızlığı, mali disiplin, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine dayanmaktadır. Çalışmada, Türkiye ekonomisinin enflasyon dinamikleri ile enflasyon hedeflemesi stratejisinin enflsayon beklentilerini yönlendirmedeki rolünü incelemek amacıyla 2013-2026 dönemine ait aylık veriler kullanılmıştır. Model çözümlemesinde Bağımlı değişken olarak Tüfe bazlı enflasyon beklentisi; bağımsız değişkenler olarak, enflasyon hedeflemesi stratejisinin politika aracı olan kısa vadeli politika faiz oranları, hedeften sapma durumunu ifade eden sürpriz enflasyon ve kontrol değişkenleri olarak döviz kuru, petrol fiyatları sanayi üretim endeksi ve jeopolitik risk değişkenleri kullanılmıştır. Zaman serisi analizi çerçevesinde, değişkenler arasındaki uzun dönemli eş bütünleşme ilişkisi ARDL (Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif) Sınır Testi yaklaşımıyla test edilmiş, kısa ve uzun dönem dinamikleri için hata düzeltme modeli kullanılmıştır. Modellerin güvenilirliği otokorelasyon, değişen varyans ve normallik gibi tanısal testlerle denetlenmiştir. Elde edilen bulgular, politika faizindeki değişimlerin beklentileri 3 aylık bir gecikmeyle disipline edebildiğini; 'enflasyon sürprizi' değişkeninin negatif katsayısı (-0,262) ise piyasa aktörlerinin hedeften sapmaları rasyonel bir temelde değerlendirerek beklentilerini güncellediğini ortaya koymaktadır. Buna karşın, döviz kuru ve petrol fiyatlarına yönelik yüksek duyarlılık, beklenti ataletinin sürdüğünü ve sistemin dışsal şoklar karşısında dengeye dönme sürecinin 9 aya ulaştığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma enflasyon hedeflemesinin etkinliğini artırmak amacıyla sadece faiz politikasıyla sınırlı kalmayan; döviz kuru istikrarını ve hedeften sapmaları minimize eden, şeffaf bir iletişim stratejisini merkeze alan bütüncül bir politika setinin oluşturulması gerektiğine dair somut politika önerileri sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to empirically demonstrate the effectiveness of the inflation targeting strategy implemented in Turkey in combating inflation and its role in reducing inflation expectations. Historically, inflation—which has been one of the primary economic problems facing many countries—is fuelled by dynamics stemming from supply, demand and expectations. As alternative strategies proved inadequate in ensuring price stability, Turkey transitioned to an implicit inflation targeting strategy during the 2002–2005 period and to an explicit one from 2006 onwards. The success of this policy is based on the principles of central bank independence, fiscal discipline, transparency and accountability. In this study, monthly data covering the period 2013–2026 have been used to examine the inflation dynamics of the Turkish economy and the role of the inflation targeting strategy in steering inflation expectations. In the model analysis, CPI-based inflation expectations were used as the dependent variable; the independent variables included short-term policy interest rates—the policy instrument of the inflation targeting strategy—and surprise inflation, which indicates deviation from the target; whilst control variables comprised the exchange rate, oil prices, the industrial production index and geopolitical risk variables. Within the framework of time series analysis, the long-run cointegration relationship between the variables was tested using the ARDL (Autoregressive Distributed Lag) Boundary Test approach, and an error correction model was employed for both short- and long-run dynamics. The reliability of the models was assessed using diagnostic tests such as autocorrelation, heteroscedasticity and normality. The findings indicate that changes in the policy rate can discipline expectations with a three-month lag; whilst the negative coefficient of the 'inflation surprise' variable (-0.262) suggests that market participants update their expectations by assessing deviations from the target on a rational basis. Conversely, high sensitivity to exchange rates and oil prices indicates that expectation inertia persists and that the system's process of returning to equilibrium in the face of external shocks extends to nine months. Consequently, the study presents concrete policy recommendations regarding the need to establish a comprehensive policy framework—one that goes beyond interest rate policy alone to enhance the effectiveness of inflation targeting; a framework centred on a transparent communication strategy that minimises deviations from the target and ensures exchange rate stability.
Benzer Tezler
- Enflasyon hedeflemesi rejimi ve Türkiye'deki uygulamanın performans analizi
Inflation targeting regime and performance analysis of Turkish practice
İLHAN EROĞLU
- Para politikası aktarım mekanizması ve Türkiye'deki etkinliği
Monetary policy transmission mechanism and its efficiency in Turkey
BURHAN GÖKLEMEZ
Doktora
Türkçe
2011
EkonomiKadir Has ÜniversitesiFinans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN EKEN
- Enflasyon hedeflemesi rejimi ve OECD ülkelerinde uygulanışı
Inflation targeting regime and its application in OECD member countries
HANİFE BEHİCE KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Ekonomiİstanbul Ticaret Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLÇİN TAPŞIN
- Enflasyon hedeflemesi rejimi, enflasyon beklentileri ve para politikalarının kredibilitesi: Türkiye örneği
Inflation targeting regime, inflation expectations, and the credibility of monetary policies: The case of Turkey
SÜMEYYE BÜŞRA KACUR
- Para politikasında beklenti yönetimi: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası örneği (2001-2017)
Expectation management in monetary policy: Turkish Central Bank sample (2001-2017)
MUSTAFA TUFAN