Türkiye'de çağdaş dinî hareketler: Furkan Vakfı örneği
Contemporary religious movements in Türkiye: The case of Furkan Vakfi
- Tez No: 1017070
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİL İBRAHİM BULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Mezhepleri Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Türkiye'de Çağdaş Dinî Hareketler: Furkan Vakfı Örneği başlığı ile Furkan Vakfı ve kurucu lideri Alparslan Kuytul, İslâm Mezhepleri Tarihi disiplini çerçevesinde deskriptif/betimleyici yöntemle incelenmiştir. Araştırmanın temel problemi; Furkan Vakfı'nın tarihsel gelişiminin, kurumsal yapısının, liderlik biçiminin, dinî ve siyasî görüşlerinin ve çağdaş İslâmî akımlar içindeki konumunun akademik olarak ortaya konulmasıdır. Araştırma sonucunda Furkan Vakfı'nın hukukî statü bakımından bir vakıf olmanın ötesinde; kendisini“hareket”,“cemaat”ve“öncü nesil”kavramlarıyla tanımlayan müstakil bir çağdaş dinî hareket olduğu görülmüştür. Hareketin söyleminde tevhid, şirk, câhiliye toplumu, ümmet, rabbanî metot ve İslâm medeniyeti kavramlarının merkezî bir yere sahip olduğu ve bu çerçevede özellikle Seyyid Kutub etkisinin belirgin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Alparslan Kuytul'un karizmatik lider merkezli bir yapı inşa ettiği, eşi Semra Kuytul'un hareket içinde dikkat çekici bir konuma sahip olduğu anlaşılmıştır. Siyasî açıdan ise hareketin mevcut rejimde siyasal katılımı haram görmekle birlikte bunu şirk saymadığı, fakat buna rağmen güncel siyasî gelişmelere yoğun biçimde müdahil olarak dışarıdan eleştiren ve yön vermeye çalışan özgün bir muhalefet çizgisi geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak Furkan Vakfı'nın ümmet ve medeniyet merkezli söylemini koruyan, yöntem bakımından ise uzun vadeli eğitim, kadrolaşma ve toplumsal dönüşümü önceleyen ve çağdaş İslâmî akımlar bağlamında medrese gelenekçiliğine daha yakın bir hareket olduğu değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study titled Contemporary Religious Movements in Turkiye: The Case of Furkan Vakfı, Furkan Vakfı and its founding leader Alparslan Kuytul are examined through a descriptive method within the framework of the discipline of History of Islamic Sects. The main research problem is to academically present the historical development, institutional structure, leadership style, religious and political views of Furkan Vakfı as well as its position within contemporary Islamic movements. As a result of the study it has been observed that Furkan Vakfı is not merely a foundation in terms of its legal status, but an independent contemporary religious movement that defines itself through the concepts of“movement,”“community,”and“pioneer generation.”It has been determined that concepts such as tawḥīd, shirk, jāhiliyya society, ummah, rabbānī method, and Islamic civilization occupy a central place in the movement's discourse; in this regard, the influence of Sayyid Quṭb is particularly evident. It has also been understood that Alparslan Kuytul has established a structure centered on charismatic leadership, while his wife, Semra Kuytul, holds a noteworthy position within the movement. Politically, the study concludes that although the movement considers political participation under the current regime to be religiously unlawful, it does not regard it as shirk; nevertheless, it has developed a distinctive oppositional line that intensely engages with current political developments by criticizing and attempting to guide from outside the formal political sphere. In conclusion, Furkan Vakfı is evaluated as a movement that maintains an ummah- and civilization-centered objective within the context of contemporary Islamic movements, while, in terms of method, prioritizing long-term education, cadre formation, and social transformation, thereby standing close to madrasa traditionalism.
Benzer Tezler
- Dinî-geleneksel devlet yapısından modern-seküler devlet formlarına: Türkiye, Mısır ve İran'da Çağdaş İslami Siyasal Hareketlerin reaksiyonları
From religious-traditional state structure to modern-secular state formas: Reactions of Contemporary Islamic Political Movements in Turkey, Egypt and Iran
OSMAN ERK
Doktora
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerHacettepe ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METE KAAN KAYNAR
- Türkiye'de İslami düşüncenin örgütlenmesi ve hedefleri (31 Mart olayından DP'nin iktidara gelişine kadar, 1909-1950)
The Organization and goals of the İslamic movement in Turkey (covering the March 31 incident to the Democrat Partys rise to power, 1909-1950
NECDET AYSAL
Doktora
Türkçe
2003
TarihAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ÜNSAL YAVUZ
- Capitalist development in Turkey and the rise of Islamic capital
Türkiye'de kapitalist gelişme ve İslami sermayenin yükselişi
HİLAL KABACIOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
EkonomiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESİM ŞEKER
- 1956-1960 dönemi Türk basınında laiklik karşıtı hareketler ve tepkileri
The Actions oppossing secular system in the Turkish press of 1956-1960 period and its reactions
MUSTAFA CANSIZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Türk İnkılap Tarihiİstanbul ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABAHATTİN ÖZEL
- Türkiye'de Yeni Çağcı manevi yönelimler
The individual motivations of becoming a New Ager
AYHAN KOÇKAYA