Türkiye'de yaşlılara yönelik sosyal politikalar: Emekliler üzerine bir araştırma
Social policies for the elderly in Türkiye: A study on retirees
- Tez No: 1017181
- Danışmanlar: PROF. DR. EMEL İŞTAR IŞIKLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Emeklilik, Yaşam kalitesi, Yaşlılık, Pension, Quality of life, Old age
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sigortacılık ve Sosyal Güvenlik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de kamu sektöründen emekli olmuş bireylerin emeklilik dönemine ilişkin yaşam koşullarını değerlendirmek ve belirlenen ihtiyaçlara yönelik sosyal politika önerileri geliştirmektir. Araştırma, katılımcı deneyimlerini derinlemesine incelemek amacıyla nitel yöntemle yürütülmüş; veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Çalışma kapsamında 23'ü erkek ve 17'si kadın olmak üzere toplam 40 kamu emeklisiyle yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, emeklilerin en belirgin sorun alanının ekonomik koşullar olduğunu ortaya koymuştur. Katılımcıların önemli bir bölümü emekli aylıklarını artan yaşam maliyetleri karşısında yetersiz görmekte; düzenli ve tamamlayıcı gelir kaynaklarının sınırlı olması ekonomik güvencesizlik algısını güçlendirmektedir. Bu durum, emeklilere yönelik mevcut sistemin yaşam standartlarını koruma konusunda yetersiz kaldığını göstermiştir. Sağlık hizmetlerine ilişkin değerlendirmelerde ise kamusal sistem temel ihtiyaçları karşılasa da erişim süreçlerinde birtakım aksaklıkların halen devam ettiği görülmüştür. Özellikle randevu süreçleri, katkı payları ve ilaç maliyetleri temel sorun alanları olarak öne çıkmıştır. Sosyal yardımların büyük ölçüde günü kurtaracak şekilde yapıldığı değerlendirilmiş; katılımcılar bu tür geçici yardım temelli uygulamalar yerine gelir düzeyini kalıcı bir şekilde iyileştirecek çözümlerin hayata geçirilmesini talep etmiştir. Ayrıca katılımcılar, kömür desteği ve gıda paketleri gibi bazı yardımların hem kalitesiz hem de onur kırıcı nitelikte olduğunu ifade etmiştir. Bu durum sosyal politikaların hak temelli bir yaklaşımla yeniden yapılandırılması gerektiğine yönelik eleştirileri desteklemiştir. Çalışmada bir diğer dikkat çeken bulgu ise emeklilik sonrası yeniden çalışma eğilimidir. Katılımcıların bir kısmı ekonomik nedenlerle çalışma isteğini dile getirirken, bir kısmı üretkenliğini sürdürme ve sosyal hayata aktif katılma arzusunu ön plana çıkarmıştır. Buna karşılık sağlık sorunları ve çalışma yaşamının yarattığı fiziksel ve psikolojik yıpranma nedeniyle yeniden çalışma hayatına dönmeyi düşünmeyenler de bulunmaktadır. Araştırma sonuçları, mevcut sosyal politika uygulamalarının emeklilerin yaşam standartlarını iyileştirmede yetersiz kaldığını ortaya koymuştur. Katılımcılar, uygulamaların beklenti ve gereksinimleri tam olarak karşılamadığını, bu nedenle kendilerini toplumsal yaşamda geri planda ve dışlanmış hissettiklerini belirtmiştir. Bu nedenle, yaşlıların karşılaştığı sorunların sosyal politika gündeminde öncelikli bir konuma taşınması ve kapsayıcı, sürdürülebilir çözümler doğrultusunda yeniden düzenlenmesi önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to evaluate the living conditions of individuals who have retired from the public sector in Türkiye during their retirement years and to develop social policy recommendations in line with the identified needs. The research was conducted using a qualitative method in order to examine participants' experiences in depth; the data were obtained through semi-structured interviews. Within the scope of the study, face-to-face interviews were conducted with a total of 40 public sector retirees, consisting of 23 men and 17 women. The research findings revealed that the most prominent problem area for retirees is economic conditions. A significant portion of the participants consider their pensions insufficient in the face of rising living costs; the limited availability of regular and supplementary income sources strengthens the perception of economic insecurity. This indicates that the current system for retirees is inadequate in protecting living standards. Regarding evaluations of health services, it was observed that although the public system meets basic needs, certain disruptions in access processes still persist. In particular, appointment procedures, co-payments, and medication costs emerged as the main problem areas. Social assistance was assessed as being provided largely in a manner that merely addresses immediate needs; participants demanded that, instead of such temporary, assistance-based practices, solutions that would permanently improve income levels be implemented. Moreover, participants stated that some aids, such as coal support and food parcels, are both of poor quality and humiliating in nature. This situation has supported criticisms that social policies need to be restructured using a rights-based approach. Another notable finding of the study is the tendency to work again after retirement. While some participants expressed a desire to work for economic reasons, others emphasized their wish to maintain productivity and to participate actively in social life. By contrast, there are also those who do not consider returning to working life due to health problems and the physical and psychological wear caused by working life. The research results revealed that existing social policy practices are insufficient to improve retirees living standards. Participants stated that the practices do not fully meet their expectations and requirements, and therefore they feel pushed into the background and excluded in social life. For this reason, it is important that the problems faced by the older people are given priority on the social policy agenda and restructured in line with inclusive and sustainable solutions.
Benzer Tezler
- Yaşlılara yönelik sosyal politikalar: Türkiye-Almanya-Japonya örnekleri
Social policies for the elderly; Turkey-Germany–Japan examples
SENA NUR SARAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sosyal Hizmetİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TANER ARTAN
- The digital divide in Turkey
Türkiye'de dijital bölünme
DENİZ ECE DALGIÇ TETİKOL
Doktora
İngilizce
2023
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT GÜLOĞLU
- Güney Avrupa refah rejiminde yaşlılara yönelik sosyal politikalar
Social policies for elderly in the Southern European welfare regime
ORHAN ÇAĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriKırklareli ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSKENDER GÜMÜŞ
- Bireysel emeklilik sisteminde faizsiz yaklaşım: Türkiye örneği
Interest-free approach in Private Pension System : The case of Turkey
CANDAŞ ELBİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
SigortacılıkMarmara ÜniversitesiSigortacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ERSOY
- Türkiye'de yaşlılara yönelik sosyal politikalar
Social policies for the elderly in Turkey
TUBA BAĞCI TORUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SosyolojiBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZUHAL GÜLER