Türkiye'de yenilenebilir enerji ve cari açık ilişkisi
Renewable energy and current account deficit relationship in Turkey
- Tez No: 1017183
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER SELÇUK EMSEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Enerji, Economics, Energy
- Anahtar Kelimeler: Cari açık, Enerji, Current account deficit, Energy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, 1980-2025 dönemi için, Türkiye'de yenilenebilir enerji ve cari açık ilişkisi üzerine inceleme yapılmıştır. Analiz sürecinde Eviews 13 ekonometri programı kullanılarak önce verilerin durağanlığı test edilmiş, ardından değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişkiler Johansen eşbütünleşme, FMOLS, DMOLS ve VECM yöntemleriyle analiz edilmiştir. Değişkenlerin birbirlerini etkileme süreçleri Granger nedensellik testi ile analiz edilerek, elde edilen sonuçların güvenilirliğini test etmek için tanısal testler uygulanarak analiz tamamlanmıştır. Çalışmada yenilenebilir enerji kullanımı ile enerji ithalatı arasındaki etkileşim analiz edilmiştir. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımındaki artışın, Türkiye'nin enerji ithalat bağımlılığını anlamlı ve negatif yönde etkilemesi gerekirken bunun sadece korelasyon analizinde elde edilmesi, kuvvetle muhtemel yenilenebilir enerji hamlelerinin görece son zamanlarda olması ve ağırlığının belirli bir olgunluğa ulaşmamış olmasından kaynaklandığı söylenebilir. Ekonomik büyüme (GSYH), döviz kuru ve küresel petrol fiyatları gibi makroekonomik değişkenlerin enerji ithalat faturası üzerinde artırıcı (pozitif) bir baskı oluşturduğu tespit edilmiştir. Enerji ithalatında meydana gelen kısa dönemli sapmaların uzun dönem dengesine geri dönme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Öte yandan, değişkenler arasında kısa dönemli bir nedensellik ilişkisine rastlanmamış olması; yenilenebilir enerjinin ithalat üzerindeki etkisinin geçici dalgalanmalardan ziyade, yapısal ve uzun vadeli bir süreç olduğunu yansıtmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationship between renewable energy and the current account deficit in Türkiye for the period 1980–2025. Using the Eviews 13 econometric software, the stationarity of the data was first tested. Subsequently, the long-term and short-term relationships between variables were analyzed using Johansen cointegration, FMOLS, DOLS, and VECM methods. The interaction processes between variables were examined via the Granger causality test, and the analysis was finalized by applying diagnostic tests to ensure the reliability of the results. The study specifically analyzes the interaction between renewable energy consumption and energy imports. While an increase in the use of renewable energy sources is expected to have a significant and negative impact on Türkiye's energy import dependency, this result was primarily observed only in the correlation analysis. This can likely be attributed to the fact that renewable energy initiatives are relatively recent and their overall share has not yet reached a sufficient level of maturity. Key findings indicate that macroeconomic variables such as economic growth (GDP), exchange rates, and global oil prices exert upward (positive) pressure on the energy import bill. The results show that short-term deviations in energy imports tend to revert to long-term equilibrium. Furthermore, the absence of a short-term causal relationship between the variables suggests that the impact of renewable energy on imports is a structural and long-term process rather than a result of temporary fluctuations.
Benzer Tezler
- Yenilenebilir enerji cari açık ve tasarruf ilişkisi: Seçili AB ülkeleri ve Türkiye panel veri analizi
Renewable energy current account deficit and savings relationship: Selected EU countries and Turkey panel data analysis
NERİMAN ŞAŞOĞLU
- Cari açık-enerji ithalatı ilişkisi ve Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynakları
Current account deficit-energy imports relationship and Turkey's renewable energy sources
CİHAT KARADEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
EkonomiNecmettin Erbakan Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ACAR
- Çevresel sorunlar bağlamında yeşil büyüme ve cari açık ilişkisi: Türkiye üzerine bir uygulama
Within the context of environmental issues, relationship between green growth and current account deficit: An application for Turkey
HACI AHMET KARADAŞ
- Enerji ithalatı ve cari açık: Türkiye için ekonometrik bir değerlendirme
Energy imports and current account deficit: An econometric assessment for Turkiye
ALIHEYDAR MAMMADLI
- Yenilenebilir enerji yatırımları ve Türkiye'nin yeşil büyüme stratejileri
Renewable energy investments and Türkiye's green growth strategies
MUHAMMED ABDULKADİR DEMET