Matematik eğitiminde yapay zekâ destekli ölçme ve değerlendirme: Doküman analizi ve ilkokul öğretmenlerinin görüşleri
Artificial intelligence-supported measurement and assessment in mathematics education: Document analysis and primary school teachers' views
- Tez No: 1017294
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKAN ULUM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital eğitim, Matematik eğitimi, Nitel araştırma, Yapay zeka, Ölçme-değerlendirme, Öğretmen görüşleri, İlköğretim öğretmenleri, İçerik analizi, Digital education, Mathematics education, Qualitative research, Artificial intelligence, Measurement and evaluation, Teacher opinions, Primary education teachers, Content analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, ilkokul matematik eğitiminde yapay zekâ (YZ) destekli ölçme ve değerlendirme uygulamalarının mevcut durumunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda konu, doküman analizi ile ilkokul öğretmenlerinin görüşleri birlikte ele alınarak incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde yürütülmüş, veri toplama sürecinde doküman analizi ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Çalışma grubunu farklı deneyimlere sahip 25 ilkokul sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Araştırma verileri, yedi sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiş ve içerik analizi yöntemi kullanılarak tema, kategori ve kodlar temelinde değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin yapay zekâya ilişkin görüşlerinin büyük ölçüde olumlu yönde olduğunu, ancak bu olumlu yaklaşımın bazı çekincelerle birlikte değerlendirildiğini ortaya koymuştur. Öğretmenlerin önemli bir kısmı yapay zekâyı günlük işleyişi kolaylaştıran, zaman tasarrufu sağlayan ve verimliliği artırabilecek bir teknoloji olarak değerlendirmiştir. Bununla birlikte, teknolojinin bilinçsiz veya amaç dışı kullanımına ilişkin kaygılar, insan denetiminin gerekliliği ve öğrencilerde hazır bilgiye yönelme ya da aşırı bağımlılık oluşturabilme ihtimali de dikkat çekilen noktalar arasında yer almıştır. Öğretmenlerin matematik eğitiminde yapay zekâ uygulamalarına yönelik bilgi düzeylerinin birbirinden farklılık gösterdiği görülmüştür. Bazı öğretmenlerin konuya ilişkin daha ayrıntılı bilgiye sahip olduğu belirlenirken, önemli bir bölümünün bilgilerinin genel düzeyde kaldığı anlaşılmıştır. Ayrıca YZ destekli ölçme ve değerlendirme uygulamalarını doğrudan deneyimleyen öğretmen sayısının sınırlı olduğu dikkat çekmiştir. Kullanım örneklerinin ise daha çok oyunlaştırılmış değerlendirme uygulamaları, çevrim içi testler, otomatik puanlama sistemleri ve soru hazırlama süreçlerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Elde edilen bulgular, bu uygulamaların sınıf ortamındaki kullanımının henüz yaygınlaşmadığını ve daha çok bireysel girişimler doğrultusunda gerçekleştirildiğini göstermektedir. Öğretmenlerin büyük çoğunluğu, YZ destekli ölçme ve değerlendirme uygulamalarının hızlı geri bildirim sağlama, bireyselleştirilmiş öğrenmeyi destekleme, öğrencinin eksiklerini görünür kılma ve öğrenmeyi pekiştirme gibi açılardan öğrenme sürecine önemli katkılar sunduğunu düşünmektedir. Buna karşın uygulamada karşılaşılan temel zorluklar; altyapı ve internet eksikliği, cihaz yetersizliği, öğretmenlerin eğitim ihtiyacı, teknik arızalar, ölçme sonuçlarının geçerliliği ve güvenirliği, veri güvenliği, dil sorunu ve toplumsal kabul ile ilişkilidir. Öğretmenlerin YZ destekli ölçme ve değerlendirmeyi etkili biçimde kullanabilmeleri için hizmet içi eğitim, branşa özgü ve uygulamalı programlar, güçlü teknolojik altyapı, pedagojik rehberlik ve sürekli teknik destek gereksinimi öne çıkmaktadır. Araştırma sonuçları, ilkokul matematik eğitiminde YZ destekli ölçme ve değerlendirme uygulamalarının henüz kurumsallaşmadığını, bireysel çaba ve imkânlara bağlı olarak sınırlı biçimde uygulandığını göstermektedir. Bu doğrultuda, öğretmen eğitimi, altyapı yatırımları ve pedagojik rehberlik temelli bütüncül politikaların geliştirilmesi, YZ destekli ölçme ve değerlendirme uygulamalarının etkili ve sürdürülebilir biçimde yaygınlaştırılması açısından kritik önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the current status of artificial intelligence (AI)-supported measurement and evaluation applications in elementary school mathematics education through document analysis and the opinions of elementary school teachers. The study is qualitative in design and uses document analysis and semi-structured interview techniques. The study group consists of 25 elementary school classroom teachers. Data were collected using a semi-structured interview form consisting of seven questions and analyzed using content analysis methods under themes, categories, and codes. The findings show that teachers' perceptions of artificial intelligence are generally positive, but they adopt a cautious approach. While most teachers view AI as a technology that simplifies life and increases efficiency, they also expressed concerns such as misuse, the necessity of human control, and the risk of laziness. It was determined that the level of knowledge about AI applications in mathematics education is not homogeneous among teachers, that knowledge is mostly superficial, and that only a small number of teachers are familiar with the applications in detail. The number of teachers who have tried AI-supported measurement and assessment applications is limited, and their use has mostly been limited to game-based assessment, online testing, automatic scoring, and question preparation. It has been observed that classroom use is not yet widespread or systematic. The vast majority of teachers believe that AI-supported measurement and evaluation applications make significant contributions to the learning process in terms of providing rapid feedback, supporting individualized learning, highlighting students' deficiencies, and reinforcing learning. However, the main challenges encountered in practice are related to infrastructure and internet deficiencies, device inadequacy, teachers' training needs, technical malfunctions, the validity and reliability of assessment results, data security, language issues, and social acceptance. In order for teachers to use AI-supported measurement and evaluation effectively, there is a need for in-service training, subject-specific and practical programs, a strong technological infrastructure, pedagogical guidance, and continuous technical support. Research findings indicate that AI-supported measurement and assessment practices in primary school mathematics education have not yet been institutionalized and are implemented to a limited extent, depending on individual efforts and opportunities. In this regard, the development of comprehensive policies based on teacher training, infrastructure investments, and pedagogical guidance is critical for the effective and sustainable dissemination of AI-supported assessment and evaluation practices.
Benzer Tezler
- Oyunlaştırma yöntemlerinin matematik eğitimindeki etkisi; Unıty tabanlı bir eğitim uygulaması üzerine deneysel bir çalışma
The effect of gamification methods in mathematics education; an experimental study on a Unity-based educational application
TANSU ULUSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiBilişim Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ÇALLI
- Nesnelerin interneti (IoT) destekli nano-STEM-GLASS etkinliklerinin tasarlanması ve uygulama sürecinin incelenmesi
Planning internet of things (IoT) aided nano-STEM-GLASS activities and studying the implementation process
İSMAİL ATEŞ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA ÜCE
- Yapay zekâ destekli TYT Sınavı ile ÖSYM'nin hazırladığı TYT Sınavı arasındaki ilişki
The relationship between the AI-assisted TYT Exam and the TYT Exam prepared by ÖSYM
SÜMEYRA ALECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM ÇETİN
- Veriden olasılığa istatistiksel araştırma sürecinde ortaokul öğrencileri ve matematik öğretmenleri tarafından kullanılan dijital teknolojiler
Digital technologies used by middle school students and mathematics teachers in the statistical inquiry process: From data to probability
FATMA ERİKÇİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Matematikİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZ İLHAN
- Eğı̇tı̇mde ölçme ve değerlendı̇rme aşamasında yapay zeka desteklı̇ uygulamaların ı̇ncelenmesı̇ üzerı̇ne ı̇çerı̇k analı̇zı̇
Content analysis on the examination of artificial intelligence-supported applications in the assessment and evaluation stage in education
SEVDA NUR AKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİbn Haldun ÜniversitesiEğitim Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKIN BULUT