Otizmli çocuklara yaya geçidi ve üst geçit kullanma becerilerinin öğretiminde sosyal öykü ve video model yöntemlerinin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması
A comparison of the effectiveness and efficiency of social story and video modeling methods in teaching pedestrian crossing and overpass usage skills to children with autism
- Tez No: 1017325
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ARSLANTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Otizm Spektrum Bozukluğu Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara ışıksız yaya geçidini ve üst geçidi kullanma becerilerinin öğretiminde sosyal öykü ve video modelle öğretim yöntemlerinin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırma, tek denekli araştırma modellerinden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli ile desenlenmiştir. Çalışma, Van ilinde hafif düzeyde otizm spektrum bozukluğu tanısı bulunan iki erkek öğrenci ile yürütülmüştür. Yaya geçidini ve üst geçidi kullanma becerileri, katılımcılar arasında sosyal öykü ve video modelle öğretim yöntemleriyle çaprazlanarak çalışılmıştır. Araştırmada toplu yoklama, günlük yoklama, öğretim, genelleme ve izleme oturumları gerçekleştirilmiştir. Genelleme oturumları farklı gerçek trafik ortamlarında yürütülmüştür. Araştırma bulguları, sosyal öykü ve video modelle öğretim yöntemlerinin her ikisinin de hedeflenen trafik güvenliği becerilerinin kazandırılmasında etkili olduğunu göstermiştir. Katılımcıların hedef becerileri %100 doğruluk düzeyinde gerçekleştirdikleri, bu performansı izleme oturumlarında korudukları ve farklı gerçek trafik ortamlarına genelleyebildikleri belirlenmiştir. Alt becerilerin kazanım örüntüleri incelendiğinde, sosyal öykü yönteminde daha aşamalı bir ilerleme görülmüş; video modelle öğretim yönteminde ise becerinin yapısına ve katılımcı özelliklerine göre değişen örüntüler ortaya çıkmıştır. Verimlilik bulguları incelendiğinde, iki yöntemin oturum ve deneme sayıları bakımından benzer aralıklarda sonuç verdiği görülmüştür. Video modelle öğretim uygulamalarının toplam öğretim süresi, sosyal öykü uygulamalarına göre daha kısa sürmüştür. Yanlış tepki yüzdeleri ise katılımcılara göre farklılaşmıştır. Bu nedenle yöntemlerden birinin bütün verimlilik ölçütleri bakımından mutlak olarak üstün olduğu sonucuna ulaşılamamıştır. Sosyal geçerlilik bulguları, her iki yöntemin de öğretmenler ve veliler tarafından kabul edilebilir, uygulanabilir ve yararlı bulunduğunu göstermiştir. Sonuç olarak sosyal öykü ve video modelle öğretim yöntemlerinin, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara trafik güvenliği becerilerinin kazandırılmasında etkili olduğu belirlenmiştir. Yöntem seçimi yapılırken toplam öğretim süresinin yanında katılımcı özelliklerinin, hedef becerinin yapısının ve yanlış tepki örüntülerinin de dikkate alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to compare the effectiveness and efficiency of Social Stories and Video Modeling methods in teaching the skills of using an unsignalized pedestrian crossing and an overpass to children with autism spectrum disorder. The study was designed using the adapted alternating treatments design, one of the single-subject research models. The study was conducted with two male students diagnosed with mild autism spectrum disorder in Van. The skills of using a pedestrian crossing and an overpass were taught by cross-assigning the Social Stories and Video Modeling methods among the participants. Probe, daily probe, teaching, generalization, and maintenance sessions were conducted in the study. Generalization sessions were carried out in different real traffic environments. The findings of the study showed that both Social Stories and Video Modeling methods were effective in teaching the targeted traffic safety skills. It was determined that the participants performed the target skills with 100% accuracy, maintained this performance during the maintenance sessions, and generalized the skills to different real traffic environments. When the acquisition patterns of the sub-skills were examined, a more gradual improvement was observed in the Social Stories method, whereas patterns that varied according to the structure of the skill and participant characteristics emerged in the Video Modeling method. When the efficiency findings were examined, it was seen that the two methods produced results within similar ranges in terms of the number of sessions and trials. The total teaching time of the Video Modeling applications was shorter than that of the Social Stories applications. The percentages of incorrect responses varied across participants. Therefore, it could not be concluded that either method was absolutely superior in terms of all efficiency measures. Social validity findings showed that both methods were found to be acceptable, applicable, and beneficial by teachers and parents. As a result, it was determined that Social Stories and Video Modeling methods were effective in teaching traffic safety skills to children with autism spectrum disorder. It was concluded that participant characteristics, the structure of the target skill, and patterns of incorrect responses should be taken into consideration along with total teaching time when selecting a method.
Benzer Tezler
- Otizmi olan çocukların etkinlikler ve ortamlar arası geçişlerini kolaylaştırmada hazırlayıcı videoların etkisi
The effects of video priming on facilitating the transitions between the activities and environments for children with autism
EMRAH GÜLBOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERİFE YÜCESOY ÖZKAN
- Yaygın gelişimsel bozukluğu (otizm spektrumu) olan çocuklarda klinik ve elektroensefalografi bulguları
The clinical and electroencephalography findings of the children with pervasive developmental disorder
SEMİH AYTA
Tıpta Yan Dal Uzmanlık
Türkçe
2006
Nörolojiİstanbul ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEFKÜRE ERAKSOY
- Otizmli çocukların ebeveynlerinin evlilik uyumları sosyal destek algıları ve anksiyete düzeylerinin değerlendirilmesi
The evaluation of marital adjustment, perceived social support and anxiety levels of parents of children with autism
NURAN AVCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiDicle ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAHSİN ÇELEPKOLU
YRD. DOÇ. DR. AHMET YILMAZ
- Okul öncesi dönemdeki otizmli çocuklara yönelik mobil eğitsel yazılım tasarımı geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Design development and evaluation of mobile educational software for pre-school children with autism
DENİZ YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiEğitim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUFAN ADIGÜZEL
- Akıllı tahta aracılığıyla sunulan video modelle öğretimin otizmli çocuklara sosyal tepki davranışlarının öğretimindeki etkililiği
Effectiveness of video modeling via smart board to teach socially expressive behaviors to children with autism
ESİN PEKTAŞ KARABEKİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiUygulamalı Davranış Analizi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURGÜL AKMANOĞLU