Aile temelli atılganlık psikoeğitim programının ergenlerin siber zorbalık ve öz saygıları üzerindeki etkisi
The effect of a family-based assertiveness psychoeducation program on adolescents' cyberbullying and self-esteem
- Tez No: 1017403
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜLİN ŞENER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ergenlerin dijital ortamda karşılaştıkları riskli davranışlardan biri olan siber zorbalık ve siber mağduriyet, onların psikososyal gelişimlerini olumsuz yönde etkileyen önemli problemler arasında yer almaktadır. Özellikle öz saygı ve aile katılımı gibi koruyucu faktörlerin güçlendirilmesi, bu olumsuz etkilerin azaltılmasında kritik bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, geliştirilen aile temelli atılganlık psikoeğitim programının ergenlerin siber zorbalık, siber mağduriyet, öz saygı ve aile katılımı düzeyleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma Mardin ilinde 2024–2025 eğitim-öğretim yılında ortaöğretim kademesinde eğitimine devam eden ergenler (n = 48, Myaş = 16,4, SD = 0,65) ve ebeveynleriyle (n = 48) yürütülmüştür. Araştırmada ön test, son test ve izleme testi ölçümlerini içeren yarı deneysel desen kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde Yenilenmiş Siber Zorbalık Envanteri-II, Kendine Saygı Ölçeği, Aile Katılımı Ölçeği – Öğrenci Formu ve Aile Katılımı Ölçeği – Veli Formu uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, deney grubundaki ergenlerin siber zorbalık ve siber mağduriyet düzeylerinde azalma olduğunu, ancak bu değişimin istatistiksel olarak anlamlı bulunmadığını ortaya koymuştur. Buna karşın, öz saygı ve aile katılımı değişkenlerinde anlamlı artışlar gözlenmiştir. Ayrıca ebeveynlerin aile katılımına ilişkin bildirimlerinde de istatistiksel olarak anlamlı bir artış elde edilmiştir. Bu sonuçlar, programın özellikle öz saygı ve aile katılımı boyutlarında etkili olduğunu, siber zorbalık ve mağduriyet üzerinde ise azalma eğilimi gözlenmesine karşın bu değişimin istatistiksel olarak anlamlı olmadığını göstermektedir. Araştırma, okul psikolojik danışmanları için ergenlerde öz saygı ve aile katılımını güçlendirmeye yönelik programların uygulanmasına; ebeveynler için ise dijital dünyada çocuklarına rehberlik etme ve aile içi iletişimi artırmaya yönelik destekleyici çalışmaların önemine işaret etmektedir. Bu çalışma kapsamında geliştirilen aile temelli yapılandırılmış programın aracılığıyla alanyazına ve bu konuda yapılacak uygulamalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Cyberbullying and cyber victimization are among the major risks that adolescents encounter in digital environments, both of which can significantly undermine their psychosocial development. Enhancing protective factors such as self-esteem and family involvement is therefore critical in mitigating these negative outcomes. Within this framework, the present study aimed to examine the effects of a family-based assertiveness psychoeducation program on adolescents' levels of cyberbullying, cyber victimization, self-esteem, and family involvement. The study was conducted during the 2024–2025 academic year in Mardin, Turkey, with adolescents enrolled in secondary education (n = 48, Mage = 16.4, SD = 0.65) and their parents (n = 48). A quasi-experimental design with pre-test, post-test, and follow-up measurements was employed. Data were collected using the Revised Cyberbullying Inventory-II, the Self-Esteem Scale, the Family Involvement Scale – Student Form, and the Family Involvement Scale – Parent Form. Findings revealed that although decreases were observed in the levels of cyberbullying and cyber victimization among adolescents in the experimental group, these changes were not statistically significant. Conversely, significant improvements were detected in both self-esteem and family involvement. Moreover, parents' reports also indicated a statistically significant increase in family involvement. These findings suggest that while the program was effective in enhancing self-esteem and family involvement, its impact on cyberbullying and cyber victimization was not statistically significant despite showing a downward tendency. The study highlights important implications for practice. Specifically, it recommends that school counselors implement psychoeducational programs to strengthen adolescents' self-esteem and family involvement, while parents be provided with supportive guidance to foster family communication and to effectively guide their children in navigating the digital world. In this respect, the study addresses a critical gap in the literature by offering evidence for the effectiveness of a structured, family-based program.
Benzer Tezler
- Yatılı bölge ortaokulu öğrencilerinin atılganlık ve yalnızlık düzeyleri ile aralarındaki ilişkinin incelenmesi (Muş ili örneği)
Analysis of regional boarding secondary school students' assertiveness and loneliness levels and relationships between these factors: The case of Muş
CEMAL KARADAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Psikolojiİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KUTLU
- Geç ergenlerde sınav kaygısı, akran baskısı ve otomatik düşünceler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between exam anxiety, peer pressureand automatic thoughts in late adolescents
RUKEN ALP AYDINER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KAYHAN BAHALI
- Aile temelli ilişkilendirme çalışmalarında sınırlı örneklem boyutu için istatistiksel sinyal işleme algoritmalarının kullanılması
Application of statistical signal processing algorithms in small sample size family based association studies
FARID RAJABLI
Doktora
Türkçe
2011
BiyoistatistikAnkara ÜniversitesiElektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKKI GÖKHAN İLK
- Aile temelli okuma yazmaya hazırlık programının çocukların okuma yazmaya hazırlık becerilerine etkisi
The effect of family-based early literacy program on the children's early literacy skills
ŞENAY ÖZEN ALTINKAYNAK
Doktora
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN AKMAN
- Aile temelli davranışsal tıbbi beslenme tedavisi eğitiminin tip 1 diyabetli çocuk ve adölesanlarda beslenme durumu ile metabolik kontrol üzerine etkisi
The effect of family-based behavioral medical nutrition therapy education on nutritional status and metabolic control in children and adolescents with TYPE 1 diabetes
HÜLYA YILMAZ
Doktora
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikHasan Kalyoncu ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN KÖKSAL