Öğretmen dijital liderliğinin eğitimde yapay zeka kullanımı üzerindeki etkisi: Yapay zeka kabulü ve tutumunun aracı rolü
The mediating role of artificial intelligence acceptance and attitudes in the effect of teachers' digital leadership on the use of artificial intelligence in education
- Tez No: 1017406
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN BASRİ MEMDUHOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Siirt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, öğretmen dijital liderliğinin eğitimde yapay zeka kullanımı üzerindeki etkisini, yapay zekaya yönelik algılanan fayda, kullanım kolaylığı ve tutumun seri aracı rolüne odaklanrak ele almaktadır. Teknoloji Kabul Modelini (TAM) teorik çerçeve olarak kullanan bu çalışma, öğretmen dijital liderliğinin okullarda yapay zeka teknolojilerinin kullnanımını nasıl etkilediğini incelemektedir. Araştırma değişkenlere ait ilişkileri incelemek için üç hipotez ile test etmektedir: Öğretmen dijital liderliği eğitimde yapay zeka kullanımını pozitif yönde yordamaktadır (H1); yapay zekaya yönelik algılanan fayda ve yapay zeka tutumu, öğretmen dijital liderliği ve öğretmenlerin eğitimde yapay zeka kullanımı (AI-TPACK) arasındaki ilişkide seri aracı etkiye sahiptir (H2); yapay zekaya yönelik algılanan kullanım kolaylığı ve yapay zeka tutumu, öğretmen dijital liderliği ve öğretmenlerin eğitimde yapay zeka kullanımı (AI-TPACK) arasındaki ilişkide seri aracı rol oynamaktadır. Farklı devlet okullarında çalışan çeşitli branşlardan 512 öğretmenden veriler toplanmıştır. Veriler ölçekler kullanılarak toplanmış ve istatistiksel yazılım programı olan IBM SPSS Statistics 26.0 ve Hayes PROCESS Macro Model 80 kullanılarak regresyona dayalı aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Farklı okul düzeyleri ve branşlardan öğretmenlerin çalışmaya katılım göstermesi yapay zeka kullanımına yönelik genel çerçeveyi çizmeye olanak sağlamıştır. Sonuçlar üç hipotezi de doğrulayarak, öğretmen dijital liderliğinin eğitimde yapay zeka kullanımını şekillendirmede ve öğretimde benimsenmesindeki rolünü vurgulamaktadır. Öğretmenlerin yapay zeka araçlarına yönelik algıladıkları faydanın tutumlarını etkileyerek öğretmen dijital liderliği ve eğitimde yapay zeka kullanımı arasındaki ilişkiyi zincir bir mekanizma ile yordadığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin yapay zeka teknolojilerinin kullanımının kolaylığına yönelik algıları tutumlarını yönlendirerek öğretmen dijital liderliği ve eğitimde yapay zeka kullanımı arasındaki ilişkide bilişsel ve psikolojik bir mekanizma ile seri aracılık yaptığı bulgulanmıştır. Bu sonuçlar, yapay zeka teknolojisinin eğitimde öğretim faaliyetlerinin ve öğrenci çıktılarının niteliği artırmak için öğretmen dijital liderlere ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Ayrıca, yapay zekanın pedagojik açıdan kullanımında öğretmen dijital liderliği, yapay zeka kabulünü etkileyerek tutumları da dönüştürmektedir. Araştırmanın sonuçları, yapay zeka araçlarının öğretimsel amaçlar için entegrasyonunda öğretmen dijital liderliğinden faydalanmanın sınıf içi öğretim uygulamalarını dönüştürerek eğtim ve öğretimin niteliğine katkı sağlayabileceğine dair kanıtlar sunmaktadır
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of teacher digital leadership on the use of artificial intelligence in education, focusing on the serial mediating role of perceived benefits, ease of use, and attitudes towards AI. Using the Technology Acceptance Model (TAM) as a theoretical framework, this study investigates how teacher digital leadership affects the use of AI technologies in schools. The research tests three hypotheses to examine the relationships between variables: Teacher digital leadership positively predicts the use of AI in education (H1); perceived benefits and attitudes towards AI have a serial mediating effect on the relationship between teacher digital leadership and teachers' use of AI in education (AI-TPACK) (H2); perceived ease of use and attitudes towards AI play a serial mediating role in the relationship between teacher digital leadership and teachers' use of AI in education (AI-TPACK). Data was collected from 512 teachers from various disciplines working in different public schools. Data was collected using scales, and regression-based mediation analysis was performed using IBM SPSS Statistics 26.0 and Hayes PROCESS Macro Model 80 statistical software. The participation of teachers from different school levels and disciplines in the study allowed for the outlining of a general framework for the use of artificial intelligence. The results confirmed all three hypotheses, highlighting the role of teacher digital leadership in shaping the use of artificial intelligence in education and its adoption in teaching. It was found that teachers' perceived benefits of artificial intelligence tools influenced their attitudes, predicting the relationship between teacher digital leadership and the use of artificial intelligence in education through a chain mechanism. Teachers' perceptions of the ease of use of artificial intelligence technologies guided their attitudes, mediating the relationship between teacher digital leadership and the use of artificial intelligence in education through a cognitive and psychological mechanism. These results demonstrate that teacher digital leaders are needed to improve the quality of teaching activities and student outcomes in education using artificial intelligence technology. Furthermore, teacher digital leadership in the pedagogical use of artificial intelligence influences the acceptance of artificial intelligence and transforms attitudes. The results of the research provide evidence that leveraging teacher digital leadership in the integration of artificial intelligence tools for instructional purposes can transform classroom teaching practices and contribute to the quality of education and teaching.
Benzer Tezler
- Kamu ilkokul, ortaokul ve lise yöneticilerinin e-okul sistemine yönelik görüşleri
Opinions of public primary middle and high school administrators regarding the e-school system
ARZU CAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNAYET AYDIN
- Okul müdürlerinin teknoloji liderlik becerilerinin yetkinliğe dayalı iş performanslarına etkisi
The impact of school principals' technology leadership skills on their competency-based job performance
TUGBA ÖGÜCÜ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Okan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTAÇ GÖĞÜŞ
- Uzaktan eğitim sürecinde UB programlarında görev yapan ingilizce öğretmenlerinin teknolojiye ilişkin tutumları
Attitudes of English teachers who work in the IB programs towards technology during the period of distance learning
ILGAZ TOKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMaltepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ JALE ONUR
- Umut ve bilinçli farkındalık düzeylerinin öğretmen liderliğinin yordanmasına etkisi
Teachers perceptions on hope and mindfulness as predictors of teacher leadership
BEYZA BAYAT ALTUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE ER
- Okul müdürlerinin teknoloji liderliği yeterliği ile okuldaki yenileşme iklimi arasındaki ilişki
The relationship between the school principals' technology leadership competence and the innovation climate in school
SERKAN TÜNEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ RIZA ERDEM