Yatırım harcamalarının faiz elastikiyeti: Uluslararasıkarşılaştırmalı bir inceleme
Interest elasticity of investment expenditures: An international comparative analysis
- Tez No: 1017670
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET YILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Nominal faiz oranı, Reel faiz, Sabit sermaye yatırımları, Nominal interest rate, Reel interest, Fixed capital investments
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Teorisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yatırım harcamaları ile faiz oranları arasındaki ilişki, makroekonomik sistemin işleyişini belirleyen temel unsurlardan birini oluşturmaktadır. Literatürde faiz oranları ile yatırım harcamaları arasındaki ilişkiyi inceleyen çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Mevcut çalışmaların önemli bir kısmı faiz oranlarını tekil bir gösterge olarak değerlendirmekte olup, kısa vadeli faiz, uzun vadeli faiz ve reel faiz gibi farklı faiz türlerinin yatırım harcamaları üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı biçimde ele almamaktadır. Böylece çalışma, yatırım harcamalarının faiz oranlarına duyarlılığını daha kapsamlı bir çerçevede ortaya koyarak literatürdeki söz konusu boşluğun giderilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Çalışmada faiz ve yatırım kavramları tarihsel ve kuramsal çerçevede ele alınarak diğer makroekonomik göstergelerle etkileşimleri incelenmiştir. Faizin aktarım mekanizmasındaki rolü ile elastikiyet kavramlarının teorik altyapısı ayrıntılı şekilde sunulmuştur. Ampirik analiz G7 ülkeleri ile Türkiye'nin de dâhil olduğu altı gelişmekte olan ülke için 1979–2023 dönemini kapsayan yıllık veri seti üzerinden gerçekleştirilmiştir. Kısa dönemli ilişkiler zamanla değişen nedensellik testi aracılığıyla analiz edilmiş, toplam yatırım harcamaları ve özel sektör yatırım harcamalarının faiz oranlarına karşı duyarlılıkları ülke bazında değerlendirilmiştir. Uzun dönemli ilişkilerin incelenmesinde ise reel faiz, uzun vadeli faiz, kısa vadeli faiz, enflasyon ve ekonomik büyüme değişkenlerinin özel yatırımlar üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla CS-ARDL panel veri yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, faiz oranları ile yatırım harcamaları arasında genel olarak negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, gelişmekte olan ülkelerde kısa dönemli analizlerde reel faiz katsayısının bazı dönemlerde pozitif değerler aldığı tespit edilmiştir. Panel veri analizi sonuçları, G7 ülkelerinde uzun vadeli faiz oranlarının özel yatırımlar üzerinde daha belirleyici olduğunu, gelişmekte olan ülkelerde ise kısa vadeli faiz oranlarının yatırım kararları üzerinde daha etkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The relationship between investment expenditures and interest rates is one of the key factors determining the functioning of the macroeconomic system. There are numerous studies in the literature examining the relationship between interest rates and investment expenditures. A significant portion of the existing literature treats interest rates as a single indicator and does not comparatively examine the effects of different types of interest rates, such as short-term interest rates, long-term interest rates, and real interest rates, on investment expenditures. Thus, this study seeks to contribute to filling the gap in the literature by providing a more comprehensive framework for understanding the sensitivity of investment expenditures to interest rates. The study examines the concepts of interest and investment within a historical and theoretical framework, analyzing their interactions with other macroeconomic indicators. The theoretical foundations of the role of interest rates in the transmission mechanism and the concept of elasticity are presented in detail. The empirical analysis is conducted using an annual dataset covering the period 1979-2023 for the G7 countries and six developing countries, including Türkiye. Short-term relationships are analyzed using a time-varying causality test, and the sensitivities of total investment expenditures and private sector investment expenditures to interest rates were evaluated on a country-by-country basis. For the examination of long-run relationships, the CS-ARDL panel data method is employed to determine the effects of real interest rates, long-term interest rates, short-term interest rates, inflation, and economic growth on private investment. The findings indicate that there is generally a negative and statistically significant relationship between interest rates and investment expenditures. Nevertheless, in short-term analyses of developing countries, it was observed that the real interest rate coefficient took on positive values in some periods. The panel data results reveal that long-term interest rates are more decisive for private investment in G7 countries, whereas short-term interest rates have a stronger effect on investment decisions in developing countries.
Benzer Tezler
- Özel yatırım kararlarında siyasi otoritenin rolü
The role of political authority on private investment decisions
SERKAN ERKAM
- Kamu harcamalarının ekonomik etkileri Türkiye üzerine bir uygulama (1980-2004)
The economic effects of public expenditures an implementation on Turkey (1980-2004)
MURAT EKER
- 1980 sonrası Türkiye'de konsolide bütçe transfer harcamalarının bütçe açıkları üzerindeki etkisi
Development of the transfer expenditures taking part in the consolidated budget and its influences upon the budget deficits in Turkey
EMİN DEDEBEK
