Lise öğrencilerinde sağlık okuryazarlığı ve riskli sağlık davranışları
Health literacy and risky health behaviors among high school students
- Tez No: 1017680
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜŞRA CESUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: Ebelik, Lise öğrencileri, Sağlık, Sağlık okuryazarlığı, Midwifery, High schools students, Health, Health literacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, lise eğitimine devam eden öğrencilerin sağlık okuryazarlığı (SOY) ve riskli sağlık davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Kayseri İli Melikgazi İlçesinde yer alan Ahmet Baldöktü Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini Ahmet Baldöktü Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde 15-19 yaşları arasında öğrenim gören 365 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, 04.06.2025-20.06.2025 tarihleri arasında yüz yüze görüşme yöntemiyle Kişisel Bilgi Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) ve Riskli Sağlık Davranışları Ölçeği (RSDÖ) ile toplanmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirilmelerinde; SPSS 23.0 paket programı ile yapılmış, tanımlayıcı istatistiksel ölçütler, independent sample t test, One -Way ANOVA testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, öğrencilerin yaş ortalaması 16,16±0,98, %74,0'ü kız, %26'sı erkektir. Öğrencilerin %7,9 anne eğitim durumu, %14,2 baba eğitim durumu üniversite ve üzerindeydi. TSOY-32 toplam puan ortalaması 36,43±6,28,“Tedavi ve hizmet”alt boyut puan ortalaması 36,52±6,42,“Hastalıklardan korunma ve sağlığın geliştirilmesi”alt boyut puan ortalaması 36,33±7,32'dir. Öğrencilerin TSOY-32 toplam puanına göre SOY düzeyi değerlendirildiğinde öğrencilerin %48,1'inin yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyinde, %29,9'unun sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyinde olduğu belirlenmiştir Yaş ve sınıf seviyesi arttıkça SOY puanı artmaktadır. RSDÖ toplam puan ortalaması 47,87±7,22; alt boyut puan ortalamaları en yüksek risk puan ortalaması sırası ile; beslenme, fiziksel, psikososyal, hijyen alt boyutları olarak bulunmuştur. RSDÖ beslenme ve fiziksel alt boyutundaki riskler kızlarda erkeklere oranla daha fazla iken erkek öğrencilerde fiziksel aktivite risk puanı düşük, hijyen ve psikososyal alt boyut risk puanı yüksek bulunmuştur. Sınıf seviyesi arttıkça psikososyal riskli davranışlar azalmaktadır. TSOY-32 ile RSDÖ arasında negatif yönlü ve orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=-0,340; p<0,001). Sağlık okuryazarlığı düzeyi azaldıkça riskli sağlık davranışlarında bulunma durumunun arttığı belirlenmiştir. Adölesanların sağlık okuryazarlığının artırılarak riskli davranışlarının azaltılması için okul, aile ve sağlık profesyonellerinin iş birliği içinde çalışması önem taşımaktadır. Gençlerin doğru sağlık bilgisine erişiminin desteklenmesi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının erken dönemde kazandırılmasına yönelik eğitim programları düzenlenmelidir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the relationship between health literacy (HL) levels and risky health behaviors among high school students. The study is a descriptive and cross-sectional research. The study population consisted of students attending Ahmet Baldöktü Vocational and Technical Anatolian High School located in the Melikgazi district of Kayseri. The sample included 365 students aged between 15 and 19 years studying at the same school. Data were collected between June 4, 2025, and June 20, 2025, through face-to-face interviews using the Personal Information Form, the Turkish Health Literacy Scale (THLS-32), and the Risky Health Behaviors Scale (RHBS). Statistical analyses were performed using the SPSS 23.0 package program. Descriptive statistical methods, independent samples t-test, One-Way ANOVA, Mann–Whitney U test, Kruskal–Wallis H test, and Pearson correlation analysis were used in the evaluation of the data. According to the results obtained in thr study, the mean age of the students is 16.16±0.98 of the participants; 74.0% are female and 26.0% are male. In terms of educational background, 7.9% of students mothers and 14.2% of their fathers had a university degree or higher. The mean total THLS-32 score was 36.43±6.28, while the mean subscale scores were 36.52±6.42 for the“Treatment and Services”dimension and 36.33±7.32 for the“Disease Prevention and Health Promotion”dimension. Based on the total THLS-32 scores, 48.1% of the students had an adequate level of health literacy, whereas 29.9% had problematic-limited health literacy. The health literacy scores increase as age and grade level increase. The mean total RHBS score was 47.87±7.22. Among the subscales, the highest mean risk scores were observed in nutrition, physical, psychosocial, and hygiene dimensions, respectively. Risks related to nutrition and physical subscales were higher among female students compared to males, whereas male students had lower physical activity risk scores but higher hygiene and psychosocial risk scores. As the grade level increases, psychosocial risky behaviors decrease. A negative and moderately significant relationship was found between THLS-32 and RHBS scores (r = -0.340; p < 0.001). It was determined that as health literacy levels decreased, engagement in risky health behaviors increased. In order to improve adolescents' health literacy and reduce risky behaviors, cooperation among schools, families, and health professionals is essential. Educational programs should be organized to support young people's access to accurate health information and to promote healthy lifestyle habits of an early age.
Benzer Tezler
- Edirne il merkezi lise öğrencilerinde fiziksel aktivitenin ve yeme davranışının değerlendirilmesi
Evalution of the physical activity and eating behavior among high school students in Edirne city center
DAMLA YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER SEZER
- Adölesanlarda beslenme okuryazarlığı düzeyleri ile diyet kalitesi ve antropometrik değerler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between nutrition literacy levels, diet quality, and anthropometric measurements in adolescents
SÜMEYYA BAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLPERİ DEMİR
- Lise öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığı ile siber zorbalık ve mağduriyet arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kadıköy örneği
An investigation of the relationship between digital game addiction, cyberbullying, and victimization in high school students: The case of Kadiköy
AYŞE ESLEM GÖRKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIL PAKİŞ
- Finansal okuryazarlığın yatırım piyasalarına katılım üzerine etkisi: Üniversite öğrencileri üzerine bir inceleme
The effect of financial literacy on participation in investment markets: A study on university students
BARIŞ SANCAK
- Ortaokul-lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığında anne baba tutumlarının ve zekâ türleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between parental attitudes and intelligence types in digital game addiction of middle school-high school students
HAYDAR ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikGaziantep ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RABİA SOHBET