Geri Dön

Çölyak hastalığı olan bireylerin afetlere yönelik tutumları: Vaka-kontrol çalışması

Attitudes of individuals with celiac disease towards disaster: A case-control study

PDF İndir

  1. Tez No: 1017684
  2. Yazar: BERKHAN KUŞOĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ACLAN ÖZDER
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Bezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Afet Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Afetler, toplumun genelini etkileyen yıkıcı olaylar olmakla birlikte, kronik rahatsızlıkları ve özel gereksinimleri bulunan bireyler için daha derin riskler oluşturmaktadır. Yaşam boyu glutensiz diyet uygulamak zorunda olan çölyak hastaları, afet ve acil durumlarda güvenli gıdaya ulaşım, sağlık hizmetlerinin kesintisizliği ve genel güvenlik açısından dezavantajlı ve kırılgan bir gruptur. Afet sonrası müdahale ve standart yardım prosedürlerinin özel beslenme ihtiyaçlarını yeterince kapsamaması, bu bireylerin risk algılarını ve afet hazırlık tutumlarını doğrudan şekillendirmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, çölyak hastalarının afetlere ilişkin bilişsel, duyuşsal ve davranışsal tutumlarını incelemek ve elde edilen verileri sağlıklı bireylerin tutumlarıyla karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Araştırma, nicel desenlerden tarama (survey) modelinde tasarlanmıştır. Örneklem grubu, 282'si çölyak tanısı almış ve 282'si sağlıklı olmak üzere toplam 564 katılımcıdan oluşmaktadır. Demografik verilere göre katılımcıların %54,26'sı kadın, %45,74'ü erkek olup, en yoğun yaş grubunu (%29,43) 35-44 yaş aralığı oluşturmaktadır. Örneklemin %50,71'i evli, %29,43'ü ise lisans mezunudur. Ek olarak, katılımcıların %59,22'sinin özel diyet uyguladığı, %44,86'sının afet bilinci eğitimi aldığı ve %49,82'sinin acil durum çantasında glutensiz ürünler bulundurduğu saptanmıştır. Veri toplama aracı olarak Afet Tutum Ölçeği kullanılmış; verilerin istatistiksel analizi SPSS 22 yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha) kabul edilebilir seviyede (α = .703) bulunmuştur. Bulgular, çölyak hastalarının afetlere yönelik genel tutum puanlarının, kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde düşük olduğunu işaret etmektedir (p < .05). Söz konusu farkın bilhassa davranışsal boyutta belirginleştiği; çölyak hastalarının afet öncesi hazırlık, acil durum çantası hazırlama ve eylem planı oluşturma pratiğinde daha yetersiz kaldıkları görülmüştür. Duyuşsal boyutta ise bu grubun, afet sonrası glutensiz besine ulaşım, diyetin sürdürülebilirliği ve sağlık hizmetlerine erişim hususlarında daha yüksek kaygı taşıdıkları saptanmıştır. Sonuç olarak, araştırma bulguları çölyak hastalarının afet koşullarında yüksek riskli ve kırılgan bir dezavantajlı grup olduğunu doğrulamaktadır. Afet yönetimi ve zarar azaltma stratejilerinde, özel beslenme zorunluluklarını odağa alan, dezavantajlı grupları kapsayıcı eylem planlarının hayata geçirilmesi kritik bir gerekliliktir.

Özet (Çeviri)

Although disasters are devastating events that affect society as a whole, they pose deeper risks for individuals with chronic illnesses and special needs. Celiac patients, who are obliged to maintain a lifelong gluten-free diet, constitute a disadvantaged and vulnerable group in terms of access to safe food, continuity of healthcare services, and general safety during disasters and emergencies. The fact that post-disaster response and standard relief procedures often fail to adequately cover special nutritional needs directly shapes the risk perceptions and disaster preparedness attitudes of these individuals. The main purpose of this study is to examine the cognitive, affective, and behavioral attitudes of celiac patients towards disasters and to comparatively analyze the obtained data with the attitudes of healthy individuals. The research was designed using the survey model, a quantitative research method. The sample consists of 564 participants in total, including 282 diagnosed with celiac disease and 282 healthy individuals. Demographically, 54.26% of the participants are female and 45.74% are male, with the most dense age group (29.43%) being between 35-44 years. Of the sample, 50.71% are married, and 29.43% hold a bachelor's degree. Additionally, it was determined that 59.22% of the participants follow a special diet, 44.86% have received disaster awareness training, and 49.82% keep gluten-free products in their emergency kits. The Disaster Attitude Scale was used as the data collection tool; statistical analysis of the data was performed using SPSS 22 software. The internal consistency coefficient (Cronbach's Alpha) of the scale was found to be at an acceptable level (α = .703). The findings indicate that the general disaster attitude scores of celiac patients are statistically significantly lower than those of the control group (p < .05). It was observed that this difference is particularly pronounced in the behavioral dimension; celiac patients are more inadequate in pre-disaster preparation, emergency kit preparation, and action plan creation practices. In the affective dimension, this group was found to have higher anxiety regarding post-disaster access to gluten-free food, sustainability of the diet, and access to healthcare services. Consequently, the research findings confirm that celiac patients are a high-risk and vulnerable disadvantaged group in disaster conditions. In disaster management and mitigation strategies, the implementation of inclusive action plans that focus on special dietary requirements is a critical necessity.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    340681

    Çölyak hastalığı olan bireylerin beslenme alışkanlıkları ve genel sağlık durumlarının değerlendirilmesi

    To evaluate the eating habits and general health status of the people who have celiac disease

    DENİZ ÖZSAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    Beslenme ve DiyetetikHaliç Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YASEMİN BEYHAN

  2. Tez No

    661609

    Çölyak hastalığı olan bireylerin beslenme durumlarının ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi

    The evaluation of nutrition status and life quality of individuals with celiac disease

    İREM KÜBRA ASLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Beslenme ve DiyetetikHaliç Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FİLİZ AÇKURT

  3. Tez No

    773392

    Çölyak hastalığı olan bireylerin pankreatik steatoz açısından değerlendirilmesi

    Evaluation of pancreatic steatosis in patients with coeliac disease

    AHMET TARHAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YASEMİN GÖKDEN

  4. Tez No

    1010653

    Çölyak hastalığı olan yetişkinlerde glutensiz diyete uyumun uyumsuz yeme davranışları, sosyal kaygı ve yaşam kalitesi üzerine etkisi

    The effect of adherence to gluten-free diet on maladaptive eating behaviors, social anxiety and quality of life in adults with celiac disease

    İREM SÜSLÜOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYRA SEVİM KARACİF

  5. Tez No

    946489

    Çölyak hastalığı olan çocuklarda COVID-19 pandemisinin glütensiz diyete uyuma ve antropometrik ölçümlere etkisinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the effect of the COVID-19 pandemic on gluten-free diet compliance and anthropometric measurements in children with celiac disease

    YAĞMUR ERKOL YILMAZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    GastroenterolojiAnkara Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZARİFE KULOĞLU

Geri Dön