5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenen koruma tedbirlerinin icrasında kullanılan yapay zekâ teknolojilerinin hukuki zemininin incelenmesi
Examination of the legal basis of artificial intelligence technologies used in the implementation of protective measures regulated in the Criminal Procedure Law number 5271
- Tez No: 1017738
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BUMİNHAN DUMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda yapay zekâ temelli sistemlerin, özellikle kolluk faaliyetleri ve soruşturma süreçlerinde karar destek mekanizması olarak kullanılması, koruma tedbirlerinin uygulanış biçiminde önemli bir dönüşüme yol açmıştır. Bu dönüşüm, bir yandan ceza muhakemesinin etkinliğini artırma potansiyeli taşırken, diğer yandan kişi özgürlüğü, özel hayatın gizliliği, masumiyet karinesi ve adil yargılanma hakkı bakımından ciddi hukuki tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin ceza muhakemesi hukukunda uygulanan koruma tedbirlerine etkisini, hukuk devleti ilkeleri ve temel hak güvenceleri çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, öncelikle ceza muhakemesi hukukunda koruma tedbirleri kavramı, hukuki niteliği ve türleri ele alınmış; yakalama, gözaltı, tutuklama, adli kontrol, arama ve elkoyma, telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi, gizli soruşturmacı görevlendirilmesi ve teknik araçlarla izleme tedbirleri ayrıntılı şekilde incelenmiştir. Ardından yapay zekâ teknolojilerinin ceza adalet sistemi içerisindeki kullanım alanları değerlendirilmiştir. Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin ceza muhakemesinde yalnızca teknik araçlar olarak değil, temel haklar üzerinde doğrudan etkiler doğuran materyaller olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Sonuç olarak, yapay zekâ uygulamalarının, koruma tedbirlerinin istisnai niteliğini zedelemeyecek biçimde hukuki sınırlarının çizilmesi ve bu sistemlerin insan denetimine ve etkin yargısal kontrol mekanizmalarına tabi kılınmasının hukuk devleti ilkesinin gereği olduğu kanaatine varılmıştır.
Özet (Çeviri)
In recent years, the use of artificial intelligence-based systems, particularly as decision-support mechanisms in law enforcement activities and investigative processes, has brought about a significant transformation in the manner in which protective measures are implemented. While this transformation has the potential to enhance the efficiency of criminal procedure, it also gives rise to serious legal debates concerning personal liberty, the right to privacy, the presumption of innocence, and the right to a fair trial. This study aims to examine the impact of artificial intelligence technologies on protective measures applied within criminal procedure law, within the framework of the principles of the rule of law and fundamental rights safeguards. The study first addresses the concept of protective measures in criminal procedure law, their legal nature, and their types. In this context, measures such as apprehension, detention, pre-trial detention, judicial control, search and seizure, interception and monitoring of communications through telecommunication, the appointment of undercover investigators, and surveillance through technical means are examined in detail. Subsequently, the areas of application of artificial intelligence technologies within the criminal justice system are evaluated. This study argues that artificial intelligence technologies in criminal procedure should be assessed not merely as technical tools, but as instruments that may produce direct effects on fundamental rights. Consequently, it concludes that, as a requirement of the rule of law, the legal boundaries of artificial intelligence applications must be clearly defined in a manner that does not undermine the exceptional nature of protective measures, and that such systems must be subjected to human oversight and effective judicial control mechanisms.
Benzer Tezler
- Ceza Muhakemesi Kanununda bir koruma tedbiri olarak el koyma
Confiscation as a protective measure at Criminal Adjudication Law
MAKSUT YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
HukukErciyes ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAYRETTİN EREN
- 5271 sayılı yeni Ceza Muhakemesi Kanunu'nda elkoyma
Confiscation in the code of criminal procedure
ASLAN ÖLMEZ
- Avukatlar hakkında arama ve elkoyma
Search and seizure measures pertaining to lawyers
DİCLE ERDOĞMUŞ TIĞLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Hukukİstanbul Kültür ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EFSER ERDEN TÜTÜNCÜ
- Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türk hukuku bağlamında özgürlük ve güvenlik hakkının sınırlandırılması
Limitation of the right to liberty and security in the context of the European Convention on Human Rights and Turkish law
FEYZA NUR ÇİFCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukTrabzon ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SONER DEMİRTAŞ
- Ceza muhakemesi hukukunda gizli soruşturmacı görevlendirilmesi
The appointment of an undercover investigator in criminal procedure law
UMUR AKSAKAL