İlkokul hayat bilgisi ve fen bilimleri öğretim programlarının ekopedogojik analizi
Ecopedagogical analysis of primary school life skills and science curricula
- Tez No: 1017751
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KARABAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2024 yılında“Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli”kapsamında güncellenen ilkokul Hayat Bilgisi (1-3. Sınıf) ve Fen Bilimleri (3-4. Sınıf) dersi öğretim programlarını ekopedagojik kriterler açısından derinlemesine incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi deseninin kullanıldığı çalışmada; öğrenme çıktıları, süreç bileşenleri ve öğrenme-öğretme uygulamaları; Greta Gaard'ın ekopedagojik kriterleri, Richard Kahn'ın ekopedagojik okuryazarlık türleri ile antroposentrik/ekosentrik yönelimler ve ekofili kavramı çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, Fen Bilimleri programındaki öğrenme çıktılarının yarısından fazlasının ekolojiyle doğrudan ilişkili olduğunu, Hayat Bilgisi programında ise bu oranın yaklaşık dörtte bir düzeyinde kaldığını göstermektedir. Greta Gaard'ın kriterlerine göre her iki programın da“Praksis”ve“Çevre Hakkında Öğretim”boyutlarında güçlü bir görünüm sergilediği, ancak“Çevre Aracılığıyla Öğretim”ve“Sürdürülebilirlik Bağlantıları”noktalarında yetersiz kaldığı saptanmıştır. Özellikle Fen Bilimleri programında ekolojik krizlere yönelik“Aciliyet”vurgusuna dair herhangi bir veriye rastlanmamıştır. Richard Kahn'ın okuryazarlık sınıflamasına göre ise her iki programın da büyük oranda“Teknik/İşlevsel Okuryazarlık”düzeyinde kaldığı,“Eleştirel Okuryazarlık”becerilerini geliştirecek çıktıların oldukça sınırlı olduğu belirlenmiştir. Felsefi yönelim açısından Hayat Bilgisi programının baskın bir şekilde antroposentrik (insan merkezci) olduğu ve ekofilik (doğa sevgisi) öğelerden uzak bir yapı sergilediği; buna karşın Fen Bilimleri programının ekosentrik (doğa merkezci) ve ekofilik yaklaşımları daha fazla içselleştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda, ilkokul kademesindeki öğretim programlarının teknik bilgi aktarımının ötesine geçerek, öğrencilerde eleştirel bir ekolojik bilinç ve doğayla duygusal bir bağ kurma (ekofili) potansiyelini artıracak şekilde revize edilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this research is to conduct an in-depth analysis of the elementary school Life Sciences (Grades 1-3) and Science (Grades 3-4) curricula, updated within the framework of the“Century of Türkiye Education Model”in 2024 by the Ministry of National Education, through the lens of ecopedagogical criteria. Employing document analysis—a qualitative research design—the study examines learning outcomes, process components, and teaching-learning practices within the theoretical frameworks of Greta Gaard's ecopedagogical criteria, Richard Kahn's types of ecopedagogical literacy, anthropocentric/ecocentric orientations, and the concept of ecophilia. Research findings reveal that more than half of the learning outcomes in the Science curriculum are directly related to ecology, whereas this rate remains at approximately one-quarter in the Life Sciences curriculum. According to Gaard's criteria, both curricula demonstrate a strong presence in the dimensions of“Praxis”and“Education About the Environment”but fall short in“Education Through the Environment”and“Sustainability Connections.”Notably, no data emphasizing“Urgency”regarding ecological crises was found, particularly within the Science curriculum. Regarding Kahn's literacy classification, it was determined that both curricula predominantly operate at the“Technical/Functional Literacy”level, with very limited outcomes designed to foster“Critical Literacy”skills. In terms of philosophical orientation, the study concludes that the Life Sciences curriculum is predominantly anthropocentric and lacks ecophilic (love of nature) elements. Conversely, the Science curriculum more effectively internalizes ecocentric and ecophilic approaches. As a result of this study, it is recommended that elementary school curricula be revised to transcend mere technical knowledge transfer, thereby increasing the potential to cultivate critical ecological consciousness and an emotional bond with nature (ecophilia) in students.
Benzer Tezler
- Türkiye'deki ilkokul mihver dersler öğretim programlarında çevre eğitimi ve iklim değişikliği: Özel amaç, beceri ve kazanımların incelenmesi
Environmental education and climate change in the primary school core subject curriculum in Turkey: Analysis of specific objectives, skills, and achievements
EMSAL MELİKOĞLU MERİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGiresun ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF ÖZTÜRK
- Afet risk azaltımı eğitimi ve yönetimi açısından ilkokul ve ortaokul öğretim programlarının değerlendirilmesi
Assessment of the primary and secondary school curriculum from the perspective of disaster risk reduction education and management
CÜNEYT ÇALIŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKNUR MAYA
- Sürdürülebilir kalkınma kapsamında Türkiye'de ilkokul kademesinde çevre eğitiminin gerekliliği
Necessity of environmental education at the primary school stages in Turkey to scope of sustainable development
ONUR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiAmme İdaresi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEÇİL MİNE TÜRK
- İlkokul ve ortaokulda güncel öğretim programlarının çevre eğitimi açısından incelenmesi
Examination of current education programs in primary and secondary school in terms of environmental education
MURAT ADIYAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİYE SAYHAN
- 1926'dan günümüze hayat bilgisi dersi öğretim programlarında inşa edilen kimlikler
Identities constructed in life science course curricula from 1926 to the present
ANIL GÜLCAN DENİZ BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM TAY