Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında okunabilirlik: Altınköprü Türkçe öğretim seti örneği
Readability in Turkish textbooks for foreigners: The case of the Altinköprü Turkish teaching set
- Tez No: 1017776
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKÇEN GÖÇEN ÖZDEMİREL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yabancılara Türkçe öğretiminin temelini oluşturan ders kitapları en yaygın kullanılan eğitim materyalleridir. Ders kitapları bünyesinde en yüksek kullanım oranına sahip okuma becerisi kitapların içerisinde doğrudan veya dolaylı yollarla yer almaktadır. Bu beceriyi destekleyen unsurlar öğretim sürecini yakından etkilemektedir. Ders kitaplarında kullanılan metinlerin nitel ve nicel değerlendirmelerle seçilmesi, seçilenlerin kontrol edilmesi, süreci olumlu etkileyen faktörlerdendir. Metinlerin eğitim seviyelerine uygun zorluk ve kolaylıklarının tespit edilmesi anlaşılabilirliklerini etkilemektedir. Bu bağlamda materyal geliştirme sürecinde metinlerin hedef kitlenin dil seviyesine hangi derecede hitap ettiğini nicel kriterlerle ortaya koymak önemlidir. Bu çalışmanın ana konusu olan okunabilirlik bu nicel değerlendirme yöntemlerinden biridir. Okunabilirlik hesaplamaları, kullanılan ders kitaplarında yer alan metinlerin seviye ve sınıf uygunluklarını, anlaşılabilirlik durumlarını ölçmek için oluşturulmuş formüllere dayanır. Yabancılara Türkçe öğretimi alanında kullanılan ders kitaplarının okunabilirlik hesaplamalarının yapıldığı tespit edilmiştir. Yapılan çalışmalar incelendiğinde, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi tarafından hazırlanan Altın Köprü Türkçe Öğretim Seti'nin okunabilirlik hesaplamalarının değerlendirilmediği saptanmıştır. Bu çalışmada, A1, A2, B1, B2 ve C1 seviyeleri olmak üzere beş seviyeden oluşan öğretim setinin incelenmesi hedeflenmiştir. Beş kitaptan oluşan öğretim setinin içinde toplam 214 metin tespit edilmiş ve bu metinlerdeki verilerin okunabilirlik hesapları doküman analiz yöntemiyle toplanıp değerlendirilmiştir. Metinlerin okunabilirlik hesaplamaları için Çetinkaya-Uzun (2010) okunabilirlik formülü kullanılmıştır. Araştırma bulguları, kitapların dil seviyelerine göre tablolaştırılarak dağılımları tespit edilmiştir. Okunabilirlik analizleri, dil seviyesi yükseldikçe okunabilirlik puanlarının sistematik bir düşüş gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, metinlerin dilsel gelişim süreçlerine paralel olarak kademeli bir zorluk seviyesiyle hazırlandığını göstermektedir. A1 dil seviyesi bağımsız okuma, A2 dil seviyesi eğitsel okuma, B1 dil seviyesi eğitsel okuma, C1 dil seviyesi engelli okuma düzeyi olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Altın Köprü Türkçe Öğretim Seti'nde yer alan beş kitaba ait ortalama okunabilirlik düzeyleri eğitsel okuma düzeyi olarak belirlenmiş, hedef seviyelerle örtüşen metin seçimleri yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Textbooks, which form the basis of teaching Turkish to foreigners, are the most widely used educational materials. Reading skills, which have the highest usage rate within textbooks, are included either directly or indirectly. The elements supporting this skill closely influence the teaching process. Selecting the texts used in textbooks through qualitative and quantitative evaluations, and monitoring those selected, are factors that positively affect the process. Determining the difficulty or ease of texts in accordance with educational levels impacts their comprehensibility. In this context, it is crucial to demonstrate the extent to which texts appeal to the target audience's language level using quantitative criteria during the material development process.Readability, the main subject of this study, is one of these quantitative evaluation methods. Readability calculations are based on formulas created to measure the level and grade appropriateness, as well as the comprehensibility, of the texts in the textbooks used. It has been observed that readability calculations have been conducted for textbooks used in the field of teaching Turkish to foreigners. Upon reviewing existing studies, it was identified that the readability calculations for the Altın Köprü Turkish Teaching Set, prepared by Kyrgyzstan-Turkey Manas University, have not been evaluated.This study aimed to examine the teaching set consisting of five levels: A1, A2, B1, B2, and C1. A total of 214 texts were identified within the five-book set, and the data from these texts were collected and evaluated using the document analysis method. The Çetinkaya-Uzun (2010) readability formula was utilized for the readability calculations of the texts. The research findings were tabulated according to language levels to determine their distributions. Readability analyses revealed a systematic decrease in readability scores as the language level increased. This situation indicates that the texts were prepared with a gradual level of difficulty, parallel to linguistic development processes. The results identified the A1 level as independent reading, A2 and B1 levels as instructional reading, and the C1 level as frustration level. Consequently, it was concluded that the average readability levels of the five books in the Altın Köprü Turkish Teaching Set were determined to be at the instructional level, featuring text selections that align with the targeted goals.
Benzer Tezler
- Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında bulunan metinlerin okunabilirliği: Maarif Türkçe örneği
Readability of texts in textbooks for teaching Turkish to foreigners: Maarif Turkish example
CANSU KOÇYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKÇEN GÖÇEN ÖZDEMİREL
- Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik yönünden incelenmesi
Examining the texts in the textbooks of teaching Turkish to foreigners in terms of readability
SERVET SARIKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiSosyal Bilgiler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN BAĞCI
- Yabancılara türkçe öğretimi ders kitaplarındaki okuma metinlerinin okunabilirlik açısından incelenmesi
A readability analysis of reading texts in Turkish as a foreign language textbooks
ZHAUDIR BOTABEKOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİNARA ALİYEVA ÇINAR
- Türkçe ders kitapları (3 ve 4. sınıf) ile Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarında (3 ve 4. seviye) yer alan metinlerin okunabilirlik açısından incelenmesi
An analysis of the texts in Turkish textbooks (3rd and 4th grade) and Turkish and Turkish culture textbooks (3rd and 4th level) in terms of readability
YUSUFHAN YOKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA ÖRGE YAŞAR
- Yabancı dil olarak Türkçe ve İngilizce öğretimi ders kitaplarının karşılaştırılması
Comparing the textbooks of teaching Turkish and English as a foreign language
DİLAN KALAYCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERHAN DURUKAN