Geri Dön

Birinci basamakta takip edilen 65 yaş ve üzeri eşi olmayan yaşlılarda ruhsal hastalık riskinin değerlendirilmesi ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin araştırılması

Evaluation of the risk of mental illness in elderly individuals aged 65 and over without a spouse followed in primary care and investigation of its effect on quality of life

PDF İndir

  1. Tez No: 1017950
  2. Yazar: EMİNE ARI KÜTÜK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. KENAN TOPAL
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Yaşlılık, Kronik hastalık, Ruhsal hastalık, Yalnız Yaşama, Eş Kaybı, Sosyal Destek, Depresyon, Anksiyete, Yaşam kalitesi, WHOQOL-OLD, HAD, Family medicine, Aging, Chronic disease, Mental illness, Living alone, Spouse loss, Social support, Depression, Anxiety, Quality of life, WHOQOL-OLD, HADS
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Adana Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Birinci Basamakta Takip Edilen 65 Yaş ve Üzeri Eşi Olmayan Yaşlılarda Ruhsal Hastalık Riskinin Değerlendirilmesi ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisinin Araştırılması Giriş ve Amaç: Dünyada ve Türkiye'de 65 yaş üstü nüfus hızla artmaktadır. Yaşlılık dönemi bireylerin fiziksel kapasitelerinin azalması, kronik hastalıkların artışı ve sosyal çevresindeki değişiklikler nedeniyle ruhsal açıdan kırılgan hale geldiği yaşam evresidir. Dünya Sağlık Örgütü, yaşlı bireylerde sağlıklı yaşlanmanın sadece fiziksel sağlıkla değil, aynı zamanda ruhsal ve sosyal iyilik haliyle sağlanabileceğini vurgulamaktadır. Bu dönemde yaşanan eş kaybı ve eşten ayrılma gibi durumlar bireylerin ruhsal sağlığını olumsuz etkileyebilmektedir. Özellikle eşi olmayan yaşlı bireylerde yalnızlık, sosyal izolasyon, depresyon ve yaşam kalitesinde düşüş daha sık görülmektedir. Birinci basamak sağlık hizmetleri yaşlı bireylerin düzenli olarak takip edildiği ve sağlık sorunlarının erken fark edildiği önemli bir basamaktır. Bu araştırmanın amacı, Aile hekimliği birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri eşi olmayan yaşlılarda ruhsal hastalık risklerini belirlemek ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini incelemektir. Materyal ve Metot: Kesitsel tipteki bu araştırma, 8 Kasım 2025 – 29 Mart 2026 tarihleri arasında Adana ili Sarıçam Kargakekeç Aile Sağlığı Merkezi'nde altı birime kayıtlı 247 bireyle yürütülmüştür. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve antropometrik ölçümleri kaydedilmiş, fiziksel aktivite ve günlük ihtiyaçların karşılanma durumu ve sosyal destek varlığı durumları sorgulanmıştır. Ardından, katılımcılara Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ile WHOQOL-OLD yaşam kalitesi ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizi SPSS 16.0 programı kullanılarak yapılmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin 106'sı erkek(%42,9), 141'i ise kadın(%57,1) idi. Yaşlarının ortalama değeri 71,36±5,92'dir. Katılımcıların %59,5 'i evli(n=147) , %40,5'i (n=100) ise eşini kaybetmiş/boşanmış bireylerden oluşmaktadır. 70 kişisi yalnız, 114 kişisi sadece eşiyle, 32 kişisi eşi ve çocuklarıyla, 31'i sadece çocuklarıyla yaşıyordu. Katılımcılardan 61 kişi düşük eğitim, 144 kişi orta eğitim, 42 kişi yüksek eğitim seviyesinde idi. Katılımcıların 140'i düşük gelirli, 74 'ü orta gelirli, 33'ü yüksek gelirli idi. Katılımcıların HAD-A puan ortalaması 8,47±4,12 olarak bulunmuştur. HAD-D puan ortalaması ise 8,14±4,84 olarak bulunmuştur. WHOQOL-OLD ölçeğinin alt boyutları olan Duyusal İşlevler alanının xi ortalama puanı 13,7±3,8, Özerklik alanının 12,6±3,3, Geçmiş, bugün ve gelecek faaliyetleri alanının 12,2±3,1, Sosyal katılım alanının 12,1±3,2, ölüm ve ölmek alanının 13,5±5,6, Yakınlık alanının 12,8±3,8 olup toplam puan ortalaması 76,6±17,6 olarak belirlendi. Eşini kaybetmiş/boşanmış katılımcıların anksiyete ve depresyon puan ortalamalarının evli katılımcılara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yalnız çocuklarıyla yaşayan bireylerin HAD-A ve HAD-D puan ortalamalarının en yüksek olduğu dikkat çekmektedir. Evli katılımcıların WHOQOL-OLD ölçeğinin toplam puanının eşini kaybetmiş/boşanmış katılımcılardan anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. HAD anksiyete ve depresyon riski bulunan bireylerin yaşam kalitesi düzeylerinin WHOQOL-OLD tüm alt boyutlarda ve toplam puanda anlamlı düzeyde daha düşük olduğu görülmüştür. Sonuç: Yaşlı bireylerde depresyon ve anksiyete belirtileri yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen önemli faktörlerdir. Özellikle yalnız yaşama, eş kaybı, düşük sosyoekonomik düzey ve sosyal destek yetersizliği ruhsal belirtilerin artışı ve yaşam kalitesinin azalması ile ilişkili bulunmuştur. Bunun yanında çocuklarıyla birlikte yaşayan bireylerde depresyon ve anksiyete riskinin yüksek bulunması, yaşlı bireylerin aile içi ilişkiler ve bakım süreçleri açısından da değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu nedenle aile hekimliği pratiğinde yaşlı bireylerin yalnızca fiziksel hastalıklar açısından değil; ruhsal durum, sosyal destek düzeyi ve yaşam kalitesi açısından da bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Düzenli ruhsal taramalar ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi yaşlı bireylerin yaşam kalitesinin artırılmasına katkı sağlayacaktır.

Özet (Çeviri)

Evaluation of the Risk of Mental Illness in Elderly Individuals Aged 65 and Over Without a Spouse Followed in Primary Care and Investigation of Its Effect on Quality of Life Introduction and Aim: The population aged 65 years and older is rapidly increasing both worldwide and in Türkiye. Old age is a period of life in which individuals become psychologically more vulnerable due to decreased physical capacity, increased chronic diseases, and changes in their social environment. The World Health Organization emphasizes that healthy aging can only be achieved not only through physical health but also through psychological and social well-being. Situations such as loss of a spouse or separation during this period may negatively affect the mental health of older adults. In particular, loneliness, social isolation, depression, and decreased quality of life are more common among older individuals without a spouse. Primary healthcare services are important settings where older adults are regularly monitored and health problems can be detected early. The aim of this study was to determine the risk of mental illness in individuals aged 65 years and older without a spouse registered at a family medicine unit and to investigate its effects on quality of life. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between November 8, 2025 and March 29, 2026 with 247 individuals registered in six units of the Sarıçam Kargakekeç Family Health Center in Adana, Türkiye. Sociodemographic characteristics and anthropometric measurements of the participants were recorded; physical activity status, ability to meet daily needs, and availability of social support were questioned. Subsequently, the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) and the WHOQOL-OLD Quality of Life Scale were administered to the participants. Data were analyzed using SPSS 16.0 software, and statistical significance was accepted as p<0.05. Results: Of the participants, 106 (42.9%) were male and 141 (57.1%) were female. The mean age was 71.36±5.92 years. Of all participants, 59.5% were married (n=147), while 40.5% (n=100) consisted of widowed/divorced individuals. Seventy participants lived alone, 114 lived only with their spouse, 32 lived with their spouse and children, and 31 lived only with their children. Regarding educational level, 61 participants had low, 144 had moderate, and 42 had high educational status. In terms of income level, 140 participants had low, 74 had moderate, and 33 had high income levels. The mean HADS-Anxiety score was found to be 8.47±4.12, while the mean HADS-Depression score was 8.14±4.84. The mean scores of the WHOQOL-OLD subdomains were 13.7±3.8 for sensory abilities, 12.6±3.3 for autonomy, 12.2±3.1 for past, present and future activities, 12.1±3.2 for social participation, 13.5±5.6 for death and dying, and 12.8±3.8 for intimacy. The mean total WHOQOL-OLD score was 76.6±17.6. Anxiety and depression scores were significantly higher among widowed/divorced participants compared to married participants. In addition, individuals living only with their children had the highest anxiety and depression scores. Married participants had significantly higher WHOQOL-OLD total scores compared to widowed/divorced participants. Furthermore, individuals at risk for anxiety and depression had significantly lower WHOQOL-OLD subscale and total scores. Conclusion: Depression and anxiety symptoms are important factors negatively affecting quality of life in older adults. In particular, spouse loss, living alone, low socioeconomic status, and inadequate social support were associated with increased psychological symptoms and decreased quality of life. In addition, the high risk of depression and anxiety among individuals living only with their children indicates that older adults should also be evaluated in terms of family relationships and caregiving processes. Therefore, in family medicine practice, older adults should be evaluated not only in terms of physical health but also through a holistic approach considering mental status, social support, and quality of life. Regular psychological screenings and strengthening social support mechanisms may contribute to improving the quality of life of older adults.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    653651

    Birinci basamakta 65 yaşüstü hastalarda stopp versiyon-2 kriterlerinin polifarmasiye etkisinin değerlendirilmesi: Ümraniye Eğitim ASM örneği

    Başlık çevirisi yok

    HÜSEYİN ARSLAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. EMİN PALA

  2. Tez No

    811461

    Multipl skleroz hastalarının klinik, laboratuvar ve tedavi yanıtlarının incelenmesi

    Analysis of clinical, laboratory and treatment responses of multiple sclerosis (Ms) patients

    ŞEVKET OZAN DÖRTKOL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Nörolojiİstanbul Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MURAT KÜRTÜNCÜ

  3. Tez No

    697668

    Potentialities for and limits to inclusion by education: The case of Syrian children's education in Turkey and child labour

    Eğitim tarafından içermede potansiyeller ve limitler: Türkiye'deki Suriyeli çocukların eğitimi ve çocuk işçiliği

    YASEMİN KIZILOĞLU

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    Sosyal HizmetOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Sosyal Politika Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET OKYAYUZ

  4. Tez No

    777568

    Birinci basamakta takip edilen 65 yaş üzeri erişkinlerin multimorbidite ve yol açtığı sorunlar yönünden incelenmesi

    Investigation of adults over 65 years old followed in primary care in terms of multimorbidity and the problems it causes

    BAVER ÖZGÜR ALTUNKANAT

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. HÜSEYİN AKSOY

  5. Tez No

    522373

    Birinci basamakta çoklu ilaç kullanan hastalarda ilaç kullanımını etkileyen faktörler, sosyal destek durumu ile anksiyete ve depresyon riskinin belirlenmesi

    Investigation of factors affecting multi drug use in primary care, determination of perceived social support and risk of anxiety and depression

    TUĞBA ÖZER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. KENAN TOPAL

Geri Dön