Hipokrat'tan yapay zekaya: Tıpta yapay zeka kullanımının tıp etiği çerçevesinde incelenmesi
From Hippocrates to artificial intelligence: An examination of the use of artificial intelligence in medicine within the framework of medical ethics
- Tez No: 1018079
- Danışmanlar: PROF. DR. OYA ÖGENLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Deontoloji ve Tıp Tarihi, Medical History and Ethics
- Anahtar Kelimeler: Tıp etiği, Yapay zeka, Medical ethics, Artificial intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlık tarihi boyunca bilgi, toplumsal ilerlemenin temel taşı olmuş; günümüzde ise yapay zeka (YZ) teknolojileriyle tıp alanında köklü bir dönüşüm başlatmıştır. YZ; tanı, tedavi ve veri yönetimi süreçlerinde büyük fırsatlar sunsa da“kara kutu”doğası, algoritmik önyargılar ve sorumluluk belirsizliği gibi ciddi etik sorunları beraberinde getirmektedir. Bu tezin amacı, tıpta YZ kullanımının yarattığı etik zorlukları belirlemek ve bu teknolojilerin geleneksel tıp etiği ilkeleri (özerklik, zarar vermeme, yararlılık, adalet) üzerindeki baskısını analiz etmektir. Çalışmada, Ekim 2024 – Mart 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen kapsamlı bir geleneksel literatür taraması yöntemi benimsenmiştir. Araştırma sonucunda, mevcut biyoetik ilkelerin YZ'nin sosyo-teknik yapısına göre yeniden yorumlanması gerektiği saptanmıştır. YZ'nin klinik karar verme süreçlerine dahil olmasının hasta özerkliğini zedeleyebileceği, veri eşitsizliklerinin ise adalet ilkesini tehdit ettiği belirlenmiştir. Bu kapsamda çalışma, YZ sistemlerinin etik risklerini sistematik olarak değerlendiren bir“YZ Destekli Tıbbi Sistemler İçin Etik Risk Değerlendirme Diyagramı”önermektedir. Sonuç olarak, tıbbi YZ uygulamalarının etik yönetimi için“insan garantisi”odaklı, şeffaf ve bağlayıcı bir yasal çerçeve oluşturulması; sağlık profesyonellerinin YZ okuryazarlığının artırılması ve teknolojik ilerlemenin Hipokrat geleneğinden ilham alan“Yapay Zeka için Hipokrat Yemini”gibi etik sorumluluklarla sınırlandırılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
Throughout human history, knowledge has been the cornerstone of social progress; today, Artificial Intelligence (AI) technologies have initiated a profound transformation in medicine. While AI offers significant opportunities in diagnostics, treatment, and data management, it also introduces critical ethical challenges such as“black box”processes, algorithmic bias, and ambiguities in accountability. The objective of this thesis is to identify the ethical challenges posed by the use of AI in medicine and to analyze the pressure these technologies exert on traditional medical ethics principles (autonomy, non-maleficence, beneficence, and justice). The study employs a comprehensive narrative literature review conducted between October 2024 and March 2026. The findings indicate that existing bioethical principles must be reinterpreted according to the socio-technical nature of AI. It has been determined that the inclusion of AI in clinical decision-making processes may undermine patient autonomy, while data inequalities threaten the principle of justice. In this context, the study proposes a“Ethical Risk Assessment Framework for AI-Supported Medical Systems'' to systematically evaluate the ethical risks of AI systems. Consequently, the study emphasizes the necessity of establishing a transparent and binding legal framework focused on ”human guarantee“ for the ethical management of medical AI applications. It further highlights the importance of enhancing AI literacy among healthcare professionals and grounding technological progress in ethical responsibilities, drawing inspiration from the Hippocratic tradition through initiatives such as a ”Hippocratic Oath for AI."
Benzer Tezler
- Uygulamalı etik başlığı altında tıbbi araştırmalarda etiğin rolü ve tabibin ahlaki değerinin tarihi
The role of ethics in medical research as part of applied ethics and the history of moral values for physicians
RABİA TUBA GÜÇEL PİRİNÇ
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Catering sektöründe çalışan bireylerde depresyon ve yeme bozukluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between depression and eating disorder in individuals working in the catering industry
MELİS USTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞEN FİLAZOĞLU ÇOKLUK
- Ayaşlı Şaʿbān Şifāʾī'nin Tedbīrü'l Mevlūd adlı eseri ve Türk tıp tarihi açısından önemi
Tadbīr al-Mawlūd from Shaʿbān Shifāʾī of Ayash and its importance in Turkish medical history
SEBAHAT ATAR
Doktora
Türkçe
2025
Deontoloji ve Tıp TarihiAnkara ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ACIDUMAN
- Türk Hukukunda ve karşılaştırmalı hukukta sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirme yükümlülüğü
The duty of mandatory reporting of criminal activity by healthcare providers under Türkish and comparative law
RAHİME ERBAŞ