Endüstriyel simbiyoz çerçevesinde örgütsel konfigürasyonların analizi: Yapı, strateji ve çevre uyumu
An analysis of organizational configurations within the framework of industrial symbiosis: Structure, strategy, and environmental adaptation
- Tez No: 1018302
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKAN TAHİRİ MUTLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Endüstriyel simbiyoz, Industrial symbiosis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Endüstriyel simbiyoz, coğrafi olarak yakın örgütler arasında malzeme, enerji, su ve yan ürün akışlarının paylaşılmasıyla çevresel performansı iyileştirmeyi ve rekabet gücünü artırmayı amaçlayan iş birlikçi bir çevresel modeldir. Özellikle yüksek atık yönetim maliyetleri ve sıkı çevre düzenlemeleri göz önüne alındığında, endüstriyel simbiyoz sürdürülebilirlik ve ekonomik verimlilik açısından uzun vadeli bir strateji olarak önem kazanmaktadır. Bu çalışmada örgütsel konfigürasyon yaklaşımı, endüstriyel simbiyoz bağlamında yenilenerek“simbiyotik konfigürasyon”kavramı geliştirilmiştir. Simbiyotik konfigürasyon; yapı, strateji ve çevre koşullarını dengeli bir biçimde bütünleştirerek, yakın çevresindeki örgütlerle sürdürülebilir iş birlikleri kuran örgüttür. Bu çalışmanın amacı, döngüsel üretim bağlamında örgütler arası iş birliğinin endüstriyel simbiyoz yaklaşımıyla bütünleşme biçimlerini; örgütsel konfigürasyonun endüstriyel simbiyoz uygulamalarıyla eklemlenişini ve bunun stratejik uyum ile performans çıktıları üzerindeki etkilerini nitel olarak incelemektir. Çalışma, Gerede Deri İhtisas OSB bağlamında örgütsel konfigürasyon ile endüstriyel simbiyoz arasındaki etkileşimi bağlamsal bütünlüğü bozmadan kavramayı amaçlayan nitel, keşfedici ve çoklu durum desenli bir araştırma olarak yapılandırılmaktadır. OSB'sinde amaçlı ve kartopu örnekleme ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla 11 firma ile görüşülmüştür. Veriler, saha gözlemleri, süreç yürüyüşleri ve doküman incelemeleriyle üçgenlenmiştir. Araştırma bulguları, OSB altyapısının firmalar için yalnızca teknik bir destek değil, üretim sürekliliğini ve maliyet yapısını belirleyen kurucu bir“yönetişim platformu”olduğunu göstermektedir. Simbiyotik ilişkilerde başarı teknik altyapıdan ziyade örgütsel öğrenme, biçimsel tutarlılık, yönetişim kapasitesi ve stratejik uyum bileşenlerinin etkileşimiyle sağlanmaktadır. Sahada belirlenen simbiyotik konfigürasyon arketipleri, endüstriyel simbiyozun örgütsel yapı, yönetişim kapasitesi ve stratejik uyum gerektiren bütüncül bir dönüşüm süreci olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Industrial symbiosis is a collaborative environmental model aimed at improving environmental performance and enhancing competitiveness through the sharing of material, energy, water, and by-product flows among geographically proximate organizations. Considering high waste management costs and stringent environmental regulations, industrial symbiosis is gaining importance as a long-term strategy in terms of sustainability and economic efficiency. In this study, the organizational configuration approach has been revisited within the context of industrial symbiosis, leading to the development of the concept of“symbiotic configuration.”The symbiotic configuration is an organization that establishes sustainable collaborations with proximate organizations by integrating structure, strategy, and environmental conditions in a balanced manner. The aim of this study is to qualitatively examine the forms of integration of inter-organizational collaboration with the industrial symbiosis approach in the context of circular production; the articulation of organizational configuration with industrial symbiosis practices; and the effects of this on strategic fit and performance outcomes. The study is structured as qualitative, exploratory, and multiple-case research aimed at grasping the interaction between organizational configuration and industrial symbiosis within the context of the Gerede Leather Specialized Organized Industrial Zone (OIZ) without disrupting contextual integrity. Interviews were conducted with 11 firms in the OIZ using purposive and snowball sampling via semi-structured interview forms. Data were triangulated through field observations, process walks, and document reviews. Research findings demonstrate that the OIZ infrastructure serves not merely as technical support for firms, but as a constitutive“governance platform”that determines production continuity and cost structure. Success in symbiotic relationships is achieved through the interaction of organizational learning, formal consistency, governance capacity, and strategic fit components rather than solely through technical infrastructure. The symbiotic configuration archetypes identified in the field reveal that industrial symbiosis is a holistic transformation process requiring organizational structure, governance capacity, and strategic fit.
Benzer Tezler
- Endüstriyel simbiyoz çalışmalarının sürdürülebilirliğe etkisi
The effect of industrial symbiosis practices on sustainability
MERVE KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeAydın Adnan Menderes Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ŞENKAYAS
- Eko-endüstriyel parklar için temiz üretim ve endüstriyel simbiyoz karar destek sisteminin geliştirilmesi
Development of a cleaner production and industrial symbiosis system for eco-industrial parks
TUNA ÇAĞLAR GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Makine MühendisliğiTobb Ekonomi ve Teknoloji ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAKKI ÖZGÜR ÜNVER
- TR 81 düzey 2 bölgesinde orman ürünleri sanayiinin endüstriyel simbiyoz potansiyeli ve sürdürülebilir bir ağ tasarımı: Filyos vadisi projesi örneği
Forest products in TR 81 level 2 region industrial symbiosis potential of the industry and a sustainable network design: Filyos valley project example
ÖZLEM YILDIZ
Doktora
Türkçe
2022
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBartın ÜniversitesiOrman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT KAYGIN
DOÇ. DR. FERDİ KESİKOĞLU
- Isparta organize sanayi bölgesinin sürdürülebilirlik açısından incelenmesi ve yeşil organize sanayi bölgesi için model önerisinin geliştirilmesi
Examination of Isparta organized industrial zone in terms of sustainability and development of a model proposal for a green organized industrial zone
ERTUĞRUL YEŞİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çevre MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiÇevre Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT ÖZGÜ YİĞİT
- Mezofilik ve termofilik koşullarda karbondioksitin hidrojenotrofik yolla biyometanizasyonunun karşılaştırmalı incelenmesi
Comparative evaluation of the hydrogenotrophic biometanization of carbondioxide under mesophilic and thermophilic conditions
TUBA CEREN ÖĞÜT
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
BiyoteknolojiEge ÜniversitesiBiyomühendislik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURİ AZBAR