Arap baharı sonrası Libya'da uluslararası müdahale
International intervention in Libya after the Arab spring
- Tez No: 1018404
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAJ AHSAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Arap Baharı sonrasında Libya'ya yönelik 2011 uluslararası müdahalesi, insani müdahale ile egemenlik ilkesi arasındaki gerilimin en tartışmalı örneklerinden birini oluşturmuştur. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BM GK) 1973 sayılı kararıyla Koruma Sorumluluğu (R2P) çerçevesinde meşrulaştırılan operasyon, başlangıçta sivilleri koruma amacıyla yürütülmüş; ancak sürecin rejim değişikliğiyle sonuçlanması müdahalenin normatif meşruiyetini tartışmalı hâle getirmiştir. Kaddafi sonrası dönemde Libya'da devlet otoritesi hızla çözülmüş; siyasal bölünme, milisleşme ve kurumsal parçalanma kalıcılaşmıştır. 2014'te başlayan ikinci iç savaş ülkeyi rakip yönetim alanlarına ayırmış; güvenlik boşluğu vekâlet savaşlarını, dış müdahaleyi ve paralı asker varlığını artırmıştır. Çatışmalar kitlesel yerinden edilme, ekonomik çöküş ve petrol gelirleri üzerinde güç mücadelesi gibi ağır toplumsal ve ekonomik sonuçlar doğurmuştur. Bu bağlamda uluslararası ve bölgesel aktörlerin rekabetçi müdahaleleri barış sürecini zayıflatmış; Libya'yı uzun süreli istikrarsızlığa sürüklemiştir. Söz konusu tez çalışması hukuken meşru bir müdahalenin dahi sürdürülebilir barış üretmeyebileceğini göstererek uluslararası müdahale normlarının sınırlarını ortaya koyan çarpıcı bir örnek teşkil etmektedir. Bu çerçevede Libya deneyimi, uluslararası müdahalelerde niyet ile sonuç arasındaki kopuşu görünür kılmakta; meşruiyetin yalnızca hukuki yetkilendirmeyle değil, müdahale sonrası düzen kurma kapasitesiyle de ölçüldüğünü göstermektedir. Dolayısıyla vaka, uluslararası toplumun kriz yönetimi ile devlet inşası süreçleri arasındaki stratejik uyumsuzluğunu ortaya koyan ve gelecekteki müdahale tartışmaları açısından önemli dersler barındıran bir örnek niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The 2011 international intervention in Libya in the aftermath of the Arab Spring constitutes one of the most contested examples of the tension between humanitarian intervention and the principle of sovereignty. Legitimated under United Nations Security Council Resolution 1973 within the framework of the Responsibility to Protect (R2P), the operation was initially conducted with the aim of protecting civilians; however, its eventual culmination in regime change rendered the normative legitimacy of the intervention highly debatable. In the post-Gaddafi period, state authority in Libya rapidly disintegrated, and political fragmentation, militia proliferation, and institutional disintegration became entrenched. The second civil war that erupted in 2014 divided the country into rival spheres of governance, while the resulting security vacuum intensified proxy warfare, external intervention, and the presence of mercenary forces. The conflict generated severe societal and economic consequences, including mass displacement, economic collapse, and power struggles over oil revenues. In this context, the competitive interventions of international and regional actors weakened peace processes and drove Libya into protracted instability. Accordingly, this thesis presents a striking case demonstrating that even a legally legitimate intervention may fail to produce sustainable peace, thereby exposing the structural limits of international intervention norms. Within this framework, the Libyan experience renders visible the disjunction between intent and outcome in international interventions and shows that legitimacy must be measured not only by legal authorization but also by the capacity to establish post-intervention order. The case therefore highlights the strategic mismatch between crisis management and state-building processes within the international community and stands as an instructive example offering significant lessons for future intervention debates.
Benzer Tezler
- Internal and external dimensions of the foreign intervention: The case of Libya following the Arab Spring
Dış müdahalenin iç ve dış boyutu: Arap Baharı sonrası Libya örneği
ALI BIN NASR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Uluslararası İlişkilerYeditepe ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİN GÜRSES
- Toplumsal rıza üretiminde yazılı basın tarafından psikolojik savaşın kullanım biçimi: Arap Baharı'nda Libya sorunu
The way to implement psychological war by the written media in the process of manufacturing consent: The problem of Libyan Arab Spring
BİRSEN ÇETİN
Doktora
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ÖZGEN
- Arap Baharı ve sonrasında Türkiye-Libya ilişkileri
Türkiye-Libya relations during and after the Arab Spring
ABRAHEEM ALTAHİR ALTOUMİ ABOURQEEQAH
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAJ AHSAN
- Kaddafi yönetimi sonrası Libya Devleti'nin yeniden inşa sorunsalı
The problematic reconstruction of the Libyan State in post-Gaddafi regime
EBRU GÜR
Doktora
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerGazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA TAŞDEMİR
- The dilemma of U.S. foreign policy during the Arab Spring: From moralpolitik to realpolitik
Arap Baharı süresince Amerikan dış politikasının ikilemi: 'Moralpolitik'ten 'realpolitik'e
CAN DONDURAN
Doktora
İngilizce
2021
Uluslararası İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. FÜSUN TÜRKMEN