Yetişkinlerde bilinçli farkındalık, bilişsel çarpıtmalar ve akılcı–sezgisel karar verme arasındaki ilişkilerin incelenmesi
An examination of the relationships between mindfulness, cognitive distortions, and rational–experiential decision making in adults
- Tez No: 1018415
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerde bilinçli farkındalık, bilişsel çarpıtmalar ve akılcı–sezgisel karar verme arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2025–2026 yılları arasında Türkiye'de yaşayan 18 yaş ve üzeri toplam 439 birey oluşturmaktadır. Veriler çevrim içi ortamda toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sosyo-demografik Bilgi Formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği ve Akılcı–Sezgisel Karar Verme Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25 paket programı aracılığıyla analiz edilmiş; verilerin değerlendirilmesinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, bilinçli farkındalık ile akılcı karar verme arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunduğu, sezgisel karar verme ile ise negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bilinçli farkındalık ile bilişsel çarpıtma alt boyutları arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Sezgisel karar verme ile bilişsel çarpıtma alt boyutları arasında ise pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunduğu belirlenmiştir. Cinsiyete göre yapılan analizlerde felaketleştirme, duygudan sonuca ulaşma, etiketleme, zihinsel filtreleme ve aşırı genelleme alt boyutlarında kadın katılımcıların puanlarının erkek katılımcılara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Regresyon analizi sonuçları, bilinçli farkındalığın akılcı karar verme düzeyini anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationships between mindfulness, cognitive distortions, and rational–experiential decision making in adults. The study was conducted using a relational survey model. The sample consisted of 439 individuals aged 18 and over living in Türkiye between 2025 and 2026. Data were collected online. The Sociodemographic Information Form, Mindful Attention Awareness Scale, Cognitive Distortions Scale, and Rational–Experiential Decision Making Scale were used as data collection tools. Data were analyzed using SPSS 25. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and multiple linear regression analysis were employed. Findings showed a positive significant relationship between mindfulness and rational decision making, while a negative significant relationship was found between mindfulness and experiential decision making. In addition, mindfulness was negatively associated with cognitive distortion sub-dimensions. Positive significant relationships were found between experiential decision making and cognitive distortion sub-dimensions. Gender analyses indicated that female participants scored higher than males in catastrophizing, emotional reasoning, labeling, mental filtering, and overgeneralization sub-dimensions. Regression analysis revealed that mindfulness significantly predicted rational decision making.
Benzer Tezler
- Beliren yetişkinlerde bilinçli farkındalık temelli psikoeğitim programının belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esnekliğe etkisi
Başlık çevirisi yok
AYŞE ALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiHasan Kalyoncu ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMRE ERTEN TATLI
- Beliren yetişkinlerde ontolojik iyi oluş ile bilişsel duygu düzenleme, bilinçli farkındalık ve öz şefkat arasındaki ilişkiler
Relationships between ontological well being, cognitive emotion regulation, mindfulness and self compassion in emerging adults
DİLARA ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI UZ BAŞ
- Romantic relationship experiences and emotion regulation strategies of regular mindfulness meditation practitioners: A qualitative study
Düzenli bilinçli farkındalık meditasyonu uygulayıcılarının duygu regülasyonu stratejileri ve romantik ilişki deneyimleri: Nitel bir çalışma
ITIR ERKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
PsikolojiÖzyeğin ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHİME SENEM ZEYTİNOĞLU SAYDAM
- Yetişkinlerde travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası gelişim: Otobiyografik bellek, dönüşmüş benlik ve bilinçli-yeniden değerlendirme modelleri kapsamında bir inceleme
Posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth among adults: An investigation within the scope of the autobiographical memory, transformed self and mindful-reappraisal models
PINAR ACET
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY DİRİK
- Yüz yüze ve teknoloji tabanlı psikoeğitim programlarının duygu düzenleme ve bilişsel-duygusal farkındalık üzerindeki etkileri: Bir karma desen araştırması
The effects of face-to-face and technology-based psychoeducation programs on emotion regulation and cognitive-affective mindfulness: A mixed-methods study
SÜMEYYE ELİZ BURHAN KARACAN
Doktora
Türkçe
2026
PsikolojiMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİLE GAMZE YAMAN