Yetişkinlerde bilinçli farkındalık, bilişsel çarpıtmalar ve akılcı–sezgisel karar verme arasındaki ilişkilerin incelenmesi
An examination of the relationships between mindfulness, cognitive distortions, and rational–experiential decision making in adults
- Tez No: 1018415
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerde bilinçli farkındalık, bilişsel çarpıtmalar ve akılcı–sezgisel karar verme arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2025–2026 yılları arasında Türkiye'de yaşayan 18 yaş ve üzeri toplam 439 birey oluşturmaktadır. Veriler çevrim içi ortamda toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sosyo-demografik Bilgi Formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği ve Akılcı–Sezgisel Karar Verme Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25 paket programı aracılığıyla analiz edilmiş; verilerin değerlendirilmesinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, bilinçli farkındalık ile akılcı karar verme arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunduğu, sezgisel karar verme ile ise negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bilinçli farkındalık ile bilişsel çarpıtma alt boyutları arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Sezgisel karar verme ile bilişsel çarpıtma alt boyutları arasında ise pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunduğu belirlenmiştir. Cinsiyete göre yapılan analizlerde felaketleştirme, duygudan sonuca ulaşma, etiketleme, zihinsel filtreleme ve aşırı genelleme alt boyutlarında kadın katılımcıların puanlarının erkek katılımcılara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Regresyon analizi sonuçları, bilinçli farkındalığın akılcı karar verme düzeyini anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationships between mindfulness, cognitive distortions, and rational–experiential decision making in adults. The study was conducted using a relational survey model. The sample consisted of 439 individuals aged 18 and over living in Türkiye between 2025 and 2026. Data were collected online. The Sociodemographic Information Form, Mindful Attention Awareness Scale, Cognitive Distortions Scale, and Rational–Experiential Decision Making Scale were used as data collection tools. Data were analyzed using SPSS 25. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and multiple linear regression analysis were employed. Findings showed a positive significant relationship between mindfulness and rational decision making, while a negative significant relationship was found between mindfulness and experiential decision making. In addition, mindfulness was negatively associated with cognitive distortion sub-dimensions. Positive significant relationships were found between experiential decision making and cognitive distortion sub-dimensions. Gender analyses indicated that female participants scored higher than males in catastrophizing, emotional reasoning, labeling, mental filtering, and overgeneralization sub-dimensions. Regression analysis revealed that mindfulness significantly predicted rational decision making.
Benzer Tezler
- Kişilik özelliklerinden kendine güven, kararlılık ve başarı dürtüsünün sportif performansa ve geliştirilmesine etkileri
Başlık çevirisi yok
OSMAN SATİ COŞKUNTÜRK
- Bireysel psikolojik danışmanın ve bazı özlük niteliklerin kürtaj öncesi durumluk kaygı düzeyine etkisi
Başlık çevirisi yok
JALE ELDELEKLİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Hacettepe ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...