18-49 yaş evli kadınlarda kontraseptif öz-yeterlik ile üreme özerkliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between contraception adequacy and reproductive autonomy in married women between 18-49 years of age
- Tez No: 1018428
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEKİYE TURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Obstetrics and Gynecology
- Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Kontraseptif, Üreme Özerkliği, Üreme Sağlığı, Öz Yeterlik, Üreme sağlığı hizmetleri, Nursing, Contraceptive, Reproductive Autonomy, Reproductive Health, Self-Efficacy, Reproductive health services
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
GİRİŞ VE AMAÇ: Bu araştırmanın amacı, 18–49 yaş arasındaki evli kadınların kontraseptif öz yeterlik ile üreme özerkliği düzeyleri arasındaki ilişkiyi ve bu süreç üzerinde belirleyici olan sosyodemografik faktörler ile obstetrik özelliklerin etkisini incelemektir GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmanın verileri 16 Ekim 2025 ile 15 Ocak 2026 tarihleri arasında Sakarya ilinde toplanmıştır. Bu araştırma, tanımlayıcı ve ilişkisel tipte bir çalışmadır. Araştırmada nicel araştırma yönteminden anket tekniği kullanılmıştır“Kişisel Bilgi Formu”,“Kontraseptif Öz Yeterlik Ölçeği”ve“Üreme Özerkliği)”kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistik yöntemler kullanılmıştır. Anlamlılık için p<0,001 kabul edilmiştir. BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 36,28±8,25 olup, %67,1'i lise ve altı eğitim düzeyine sahiptir. Kadınların Kontraseptif Öz Yeterlilik Ölçeği toplam puan ortalaması 87,14±19,91, Üreme Özerkliği Ölçeği toplam puan ortalaması ise 40,17±8,43 olarak saptanmıştır. Eğitim seviyesi yükseldikçe, her iki ölçeğin toplam ve tüm alt boyut puan ortalamalarının ileri düzeyde anlamlı şekilde arttığı belirlenmiştir (p<0,001). Yaş değişkeni arttıkça kontraseptif öz yeterlilik algısı anlamlı şekilde azalırken (p<0,001), üreme özerkliği ile yaş arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Ayrıca gebelik ve canlı doğum sayılarındaki artışın (obstetrik yük), hem üreme özerkliği hem de kontraseptif öz yeterlilik üzerinde negatif yönlü anlamlı bir etkisi saptanmış (p<0,001); düşük ve küretaj sayılarının ise ölçek puanları üzerinde belirleyici bir etkisi saptanmamıştır (p>0,05). SONUÇ: Kontraseptif Öz Yeterlik ile Üreme Özerkliği ölçeği toplam puanları arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Eğitim seviyesi yükseldikçe her iki ölçeğin de toplam ve tüm alt boyut puan ortalamalarının anlamlı şekilde arttığı belirlenmiştir. Buna karşın, yaş ve artan obstetrik yükün (gebelik ve canlı doğum sayısı) Kontraseptif Öz Yeterlilik puanlarını anlamlı ve negatif yönlü etkilediği bulunmuştur. Benzer şekilde, gebelik ve canlı doğum sayıları arttıkça üreme özerkliği toplam ve alt boyut puanlarının da sistematik olarak düştüğü görülmüştür.
Özet (Çeviri)
INTRODUCTION AND PURPOSE: The aim of this study was to investigate the relationship between contraceptive self-efficacy and reproductive autonomy levels among married women aged 18–49, as well as to examine the effects of sociodemographic factors and obstetric characteristics on this process. MATERIALS AND METHODS: Data for this descriptive and correlational study were collected between October 16, 2025, and January 15, 2026, in Sakarya province. The quantitative research design utilized a survey technique with 384 married women who met the inclusion criteria and volunteered to participate. The“Personal Information Form”,“Contraceptive Self-Efficacy Scale”, and“Reproductive Autonomy Scale”were used as data collection tools. Descriptive statistics, difference analyses, and correlation analysis were employed for data evaluation, with the statistical significance threshold set at p<0.001. RESULTS: The mean age of the participants was 36.28±8.25, and 67.1% had a high school education or lower. The mean total scores for the Contraceptive Self-Efficacy Scale and the Reproductive Autonomy Scale were 87.14±19.91 and 40.17±8.43, respectively. Higher education levels were associated with a highly significant increase in the total and subscale scores of both scales (p<0.001). While contraceptive self-efficacy significantly decreased with increasing age (p<0.001), no significant relationship was found between age and reproductive autonomy (p>0.05). An increase in the number of pregnancies and live births (obstetric workload) had a significant negative impact on both scale scores (p<0.001) CONCLUSION: A positive, moderate, and significant correlation was found between the total scores of the Contraceptive Self-Efficacy and Reproductive Autonomy scales. It was determined that as education level increased, the mean total and subscale scores of both scales increased significantly. Conversely, age and increasing obstetric burden (number of pregnancies and live births) were found to significantly and negatively affect Contraceptive Self-Efficacy scores. Similarly, as the number of pregnancies and live births increased, the total and subscale scores of Reproductive Autonomy systematically decreased.
Benzer Tezler
- Erkeğin kullandığı aile planlaması yöntemlerinin kadın cinsel yaşamına etkisi
Man's use of family planning methods women's impact on sexual life
HATİCE ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Kadın Hastalıkları ve DoğumAdnan Menderes ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEVİN AKDOLUN BALKAYA
- 18-65 yaş arası kadınlarda kontraseptif yöntemler hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge levels about contraceptive methods in women aged 18-65
BERKAY ÖZTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
- Aile hekimliğine başvuran 18-49 yaş arası evli kadınların aile planlaması hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
An evaluation on the knowledge, attitude and behavior of married women aged 18-49 admitted to family practice about family planning
AYŞEGÜL TARAKÇI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT
- Türkiye'nin doğusunda bir ilde yaşayan 18-49 yaş kadınların kürtaja yönelik damgalayıcı tutum, inanç ve davranışlarının incelenmesi
Investigation of stigmatizing attitudes, beliefs and behaviors of 18-49 years old women living in a province in eastern Turkey towards
HANIM LAYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Ebelikİstanbul Okan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KERİME DERYA BEYDAĞ
- Üreme çağındaki kadınların kullandıkları aile planlaması yöntemi ile cinsel yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between the family planning method used by women of reproductive age and the quality of sexual life
ŞEHADET TAŞKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Kadın Hastalıkları ve DoğumSivas Cumhuriyet ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER TUĞUT