Solid organ transplantasyonuna donör olma konusunda sağlık çalışanları, din görevlileri ve genel toplumun bakış açısı
The perspectives of healthcare professionals, religious leaders, and the general public on becoming a donor for solid organ transplantation
- Tez No: 1018465
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKHAN GÜNGÖR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: Organ Bağışı, Beyin Ölümü, Sağlık Çalışanları, Din Görevlileri, Organ Donation, Brain Death, Healthcare Professionals, Religious Officials
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Organ bağışı ve nakli, modern tıbbın en önemli başarılarından biri olmakla birlikte, toplumda bilgi eksikliği, yanlış inançlar, etik ve dini çekinceler nedeniyle ülkemizde bağış oranları yetersiz düzeydedir. Sağlık çalışanları ve din görevlileri, toplumun organ bağışı konusundaki tutumunu şekillendirme açısından kritik öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı, Konya ilinde sağlık çalışanları, din görevlileri ve genel toplumun organ nakli ve bağışı konusundaki bilgi, tutum ve yaklaşımlarını karşılaştırarak ortaya koymak ve bu süreçteki olası sorun alanlarını belirlemektir. Gereç ve Yöntem Çalışma, Selçuk Üniversitesi bünyesinde yürütülmüş kesitsel bir anket çalışmasıdır. Katılımcılar üç ana gruptan oluşmuştur: genel toplum (n=329), sağlık çalışanları (n=144) ve din görevlileri (n=28). Veri toplamak için literatüre dayalı ve uzman görüşüyle oluşturulan yapılandırılmış bir anket kullanılmıştır. Anket formu katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, organ bağışı ve nakli hakkındaki bilgi düzeylerini ve tutumlarını ölçen sorulardan oluşmuştur. Veriler istatistiksel olarak analiz edilmiş ve gruplar arasındaki farklar ki-kare testi gibi uygun yöntemlerle değerlendirilmiştir. Bulgular Bu araştırmada, Konya ilinde genel toplum, sağlık çalışanları ve din görevlilerinden oluşan üç farklı grubun organ bağışına ilişkin tutumları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Göze çarpan önemli sonuçlar şu şekilde bulunmuştur. Genel toplum, sağlık çalışanları ve din görevlilerinin organ bağışı konusundaki genel görüşleri ile sosyodemografik değişkenler arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmedi. Organ bağışı hakkındaki olumlu tutum oranı sağlık personelinde % 74,3 ile en yüksek iken; bu oran din görevlilerinde % 67,9; genel toplumda ise % 62 idi. Genel toplumun yaklaşık %40'ının organ bağışı konusunda olumlu tutum sergilediği, buna karşın gerçek bağış davranışının oldukça düşük oranlarda olduğu dikkati çekti. Özellikle bilgiye erişimi olan bireylerin olumlu tutum sergileme olasılığı anlamlı biçimde yüksek bulunmuştur (p<0,05)Genel toplum grubunda lise ve üzeri eğitim düzeyine sahip bireyler organ bağışı konusunda daha olumlu yaklaşıma sahipti (p<0,001). Genel toplumda organ bağışı hakkında olumlu düşünenlerin daha önce organ bağışında bulunma girişimi oranı da daha yüksekti (p=0,021). Aynı grubun, beyin ölümü gerçekleşmiş bir yakınlarının organlarını bağışlamaya daha yatkın oldukları ve gerektiğinde kendilerinin alıcı olarak organ veya doku naklini kabul etme isteğinin daha fazla olduğu belirlendi (p<0,001). Ayrıca, bu bireylerin organ nakli ve bağışı hakkında daha önce bilgi alma oranları da anlamlı düzeyde yüksekti (p=0,042). Sağlık çalışanları arasında donör olma ile ilgili olumlu tutum sergileyenlerin, beyin ölümü gerçekleşmiş bir yakınının organlarını bağışlama (p<0,001) ve gerektiğinde kendileri için nakil ile yaşamayı kabul etme (p<0,001) oranları daha yüksekti. İlaveten, bu grubun organ bağışı hakkında bilgi alma düzeyi (p=0,011) olumsuz veya kararsızlara göre daha yüksek idi. Ayrıca, sağlık çalışanları arasında olumsuz tutum bildiren bireylerin, kendi sağlık durumlarını da daha kötü olarak değerlendirdikleri görüldü (p=0,020). Din görevlileri arasında da benzer şekilde, olumlu düşünenlerin beyin ölümü gerçekleşmiş bir yakınının organlarını bağışlamaya daha eğilimli oldukları görüldü (p=0,001). Buna karşılık, genel toplumun bu konuda daha isteksiz olduğu ve özellikle aile izninin organ bağışı önünde hâlâ önemli bir engel teşkil ettiği anlaşılmıştır. Ek olarak, organ nakli konusunda mesleki olarak yeterli eğitim aldığını düşünen sağlık çalışanları ve din görevlilerinin, meslek yaşamlarında ölen bir bireyin yakınlarını organ bağışına ikna etme ve yönlendirme oranları daha yüksek bulundu (p=0,015 ve p=0,017). Sonuç Bu çalışma, organ bağışı konusundaki olumlu tutumların büyük ölçüde bireylerin eğitim düzeyi ve bilgi alma durumlarıyla ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Eğitim seviyesi yükseldikçe ve bilgiye erişim arttıkça, organ bağışına yönelik olumlu tutumlar anlamlı biçimde artmaktadır. Özellikle sağlık çalışanları ve din görevlileri gibi topluma yön verme potansiyeli yüksek meslek gruplarının organ bağışı konusunda daha yetkin hale gelmeleri, genel toplumun davranışlarını etkileme açısından büyük önem taşımaktadır. Çalışma, bu iki meslek grubuna yönelik hizmet içi eğitimlerin, güncel tıbbi ve dini içeriklerle zenginleştirilerek düzenli biçimde uygulanmasının önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, toplumla etkileşim hâlinde olan bu grupların aktif katılımıyla yürütülecek toplumsal farkındalık kampanyalarının, bağış oranlarının artırılmasında etkili olabileceği düşünülmektedir. Bulgular ayrıca, toplumda yaygın olarak organ bağışına olumlu yaklaşım bulunsa da, fiili bağış oranlarının bu olumlu tutumla örtüşmediğini göstermektedir. Özellikle, çalışmada pek çok bireyin başkasına organ vermek konusunda isteksizken, gerektiğinde kendileri için nakli kabul edeceklerini belirtmeleri, organ bağışı konusundaki etik ikilemleri gözler önüne sermektedir. Bu durum sağlık çalışanları ve din görevlilerinde de gözlemlenmiş olup, etik farkındalığın sadece bilgiyle değil, değer temelli eğitimle de desteklenmesi gerektiğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Organ donation and transplantation, although representing one of the greatest achievements of modern medicine, remain at insufficient levels in our country due to lack of knowledge, misconceptions, ethical concerns, and religious reservations within society. Healthcare professionals and religious officials play a critical role in shaping public attitudes toward organ donation. The aim of this study is to comparatively evaluate the knowledge, attitudes, and perspectives of healthcare professionals, religious officials, and the general population in Konya regarding organ donation and transplantation, and to identify potential problem areas within this process. Materials and Methods This study is a cross-sectional survey conducted under the auspices of Selçuk University. Participants consisted of three main groups: the general population (n=329), healthcare professionals (n=144), and religious officials (n=28). Data were collected using a structured questionnaire developed based on the literature and expert opinion. The questionnaire included items on sociodemographic characteristics, knowledge about organ donation and transplantation, and attitudes toward these issues. Data were analyzed statistically, and differences between groups were assessed using appropriate methods such as the chi-square test. Results In this study, the attitudes toward organ donation of three different groups consisting of the general population, healthcare workers, and religious officials in the province of Konya were examined comparatively. The prominent results were found as follows: No significant relationship was identified between the general opinions on organ donation and sociodemographic variables among the general population, healthcare workers, and religious officials. The rate of positive attitude toward organ donation was highest among healthcare personnel with 74.3%, while this rate was 67.9% among religious officials and 62% in the general population. It was noted that although approximately 40% of the general population displayed a positive attitude toward organ donation, the actual donation behavior was at quite low levels. In particular, the likelihood of individuals with access to information showing a positive attitude was found to be significantly higher (p<0.05). In the general population group, individuals with a high school education level or above had a more positive approach toward organ donation (p<0.001). Among the general population, the rate of having previously attempted to donate organs was also higher among those who thought positively about organ donation (p=0.021). It was determined that the same group was more inclined to donate the organs of a relative who had been declared brain dead, and more willing to accept organ or tissue transplantation for themselves if needed (p<0.001). Additionally, the rate of having previously received information about organ transplantation and donation among these individuals was also found to be significantly higher (p=0.042). Among healthcare workers, those who exhibited a positive attitude toward being a donor had higher rates of donating the organs of a relative diagnosed with brain death (p<0.001) and accepting to live with a transplant for themselves when necessary (p<0.001). Moreover, the level of knowledge about organ donation in this group was higher than those with negative or indecisive attitudes (p=0.011). It was also observed that individuals among healthcare workers who reported a negative attitude also evaluated their own health status more poorly (p=0.020). Similarly, among religious officials, those with positive attitudes were more inclined to donate the organs of a relative who had experienced brain death (p=0.001). On the other hand, it was understood that the general population was more reluctant in this regard, and that family consent still constituted a significant barrier to organ donation. Additionally, healthcare workers and religious officials who believed they had received adequate professional training regarding organ transplantation were found to have higher rates of persuading and guiding the relatives of deceased individuals toward organ donation in their professional lives (p=0.015 and p=0.017, respectively). Conclusion This study demonstrates that positive attitudes toward organ donation are largely associated with individuals' educational levels and access to information. As the level of education increases and access to knowledge improves, positive attitudes toward organ donation also increase significantly. Particularly, healthcare professionals and religious officials, who have a strong influence on society, becoming more competent in this area may positively shape the attitudes of the general population. Therefore, in-service training programs for these two professional groups—regularly conducted with updated medical and religious content—are of great importance. Moreover, awareness campaigns conducted with the active participation of these groups, who are in direct contact with society, may prove effective in increasing donation rates. The findings also reveal that, despite the widespread presence of positive attitudes toward organ donation in society, actual donation rates do not correspond to these attitudes. Notably, while many individuals expressed reluctance to donate organs to others, they were more willing to accept transplantation for themselves when necessary. This reflects ethical dilemmas surrounding organ donation. Similar patterns were observed among healthcare professionals and religious officials, suggesting that ethical awareness in this field must be supported not only with knowledge but also with value-based education.
Benzer Tezler
- Donör nefrektomide preoperatif anksiyetenin anesteziden derlenme ve postoperatif ağrı üzerine etkisi
The effects of pre-operative anxiety on anesthetic recovery and post-operative pain in donor nephrectomy
ERBİL TÜRKSAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Anestezi ve ReanimasyonEge ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. IŞIK ALPER
- Böbrek nakli yapılmış hastalarda prediyabet ve diyabet gelişme sıklığı, risk faktörleri ve tedavisinin araştırılması
The search of the frequency of developing diabetes and prediabetes in kidney transplanted patients , risk factors and the treatment
EMİNE AKKAYA CENGİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıAkdeniz Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN SARI
- Heterotopik retroperitoneal kalp transplantasyonu yapılmış cross-match uygunsuzluğu olan tavşanlarda MMF'nin steroid ile transplant motor aktivite süresi ve rejeksiyon açısından karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
FATİİH AYGÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Göğüs Kalp ve Damar CerrahisiSelçuk ÜniversitesiKalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. KADİR TURGUT
- Pediatrik kalp transplantasyonu kısa ve uzun dönem sonuçları
Short and long term results of paediatric heart transplantation
SEDAT KARACA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Göğüs Kalp ve Damar CerrahisiEge ÜniversitesiKalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇAĞATAY ENGİN
- Hematopoietik kök hücre nakli yapılan çocuk hastalardaki viral enfeksiyonlar
Viral infections in pediatric hematopoietic stem cell transplantation patients
İREM BOZKURT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İKBAL OK BOZKAYA