Geri Dön

Yetişkin bireylerin kolorektal kanser taramalarına yönelik öz yeterlilik ölçeği

Self-efficacy scale for colorectal cancer screening of adults

PDF İndir

  1. Tez No: 1018604
  2. Yazar: EBRU YILMAZ
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURCAN KOLAÇ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Hemşirelik, Nursing
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Kent Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, kolorektal kanser taramalarında bireylerin öz yeterlilik düzeylerini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek amacıyla metodolojik türde yapıldı. Araştırma, 24 Aralık 2025 – 11 Şubat 2026 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmanın evrenini Türkiye genelinde yaşayan 50–70 yaş aralığındaki yetişkinler, örneklemini ise araştırmaya katılan 396 birey oluşturdu. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kolorektal Kanser Taramalarına Yönelik Öz Yeterlilik Ölçeği ve geliştirilen ölçeğin ölçüt bağımlı geçerliğini değerlendirmek amacıyla Genel Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin madde güvenirliliğini test etmek için Cronbach Alpha iç tutarlılık analizi, madde-toplam korelasyonu kullanıldı. Yapı geçerliği ve faktör yapısını test etmek için açımlayıcı faktör analizi yapıldı. Açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ölçeğin toplam varyansın %58,76'sını açıkladığı belirlendi. Buna göre, tarama davranışını başlatma öz yeterliliği toplam varyansın %51'ini açıklarken, tarama sürecinde engellerle baş etme öz yeterliliğinin ise %7,76 oranında katkı sağladığı belirlendi. Davis yöntemiyle tüm Kapsam Geçerlilik İndeksi (KGİ) değerlerinin 0,93 ile 1,00 arasında bir değer aldığı bulundu. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin χ2=583,61 NNFI= 0,97, GFI= 0,87, AGFI= 0,84, CFI= 0,98, RMSEA= 0,080 değerleri istenilen düzeyde bulundu. Ölçeğin ölçüt bağımlı geçerliğini değerlendirmek amacıyla Genel Öz Yeterlilik Ölçeği ile arasındaki ilişki incelenmiş ve iki ölçek arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=0,527; p<0,001). Yetişkin Bireylerin Kolorektal Kanser Taramalarına Yönelik Öz Yeterlilik Ölçeği toplam Cronbach α katsayısı 0,946, birinci yarıya ilişkin Cronbach Alfa değerinin 0,895, ikinci yarıya ilişkin Cronbach Alfa değerinin 0,90 ve iki yarı arasındaki korelasyon katsayısının r=0,91 olduğu belirlenmiştir. Analizler sonucunda,“Tarama Davranışını Başlatma Öz Yeterliliği”ve“Tarama Sürecinde Engellerle Baş Etme Öz Yeterliliği”olmak üzere iki alt boyuttan oluşan 20 maddelik Yetişkin Bireylerin Kolorektal Kanser Taramalarına Yönelik Öz Yeterlilik Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi.

Özet (Çeviri)

This methodological study was conducted to develop a valid and reliable scale to measure individuals' self-efficacy levels regarding colorectal cancer screening. The study was carried out between December 24, 2025, and February 11, 2026. The population of the study consisted of adults aged 50–70 living in Türkiye, and the sample consisted of 396 individuals who participated in the study. Data were collected using the Personal Information Form, the Colorectal Cancer Screening Self-Efficacy Scale, and the General Self-Efficacy Scale to assess the criterion validity of the developed scale. Cronbach's alpha internal consistency analysis and item–total correlation were used to evaluate the reliability of the scale. Exploratory factor analysis was conducted to assess construct validity and factor structure. According to the exploratory factor analysis results, the scale explained 58.76% of the total variance. The“Self-Efficacy for Initiating Screening Behavior”subdimension explained 51% of the total variance, while the“Self-Efficacy for Coping with Barriers During the Screening Process”subdimension explained 7.76% of the total variance. Using the Davis technique, all Content Validity Index (CVI) values ranged between 0.93 and 1.00. As a result of confirmatory factor analysis, the model fit indices were found to be at acceptable levels (χ²=583.61, NNFI=0.97, GFI=0.87, AGFI=0.84, CFI=0.98, RMSEA=0.080). To evaluate criterion validity, the relationship between the developed scale and the General Self-Efficacy Scale was examined, and a positive, moderate, and statistically significant correlation was found between the two scales (r=0.527; p<0.001). The total Cronbach's alpha coefficient of the Colorectal Cancer Screening Self-Efficacy Scale was 0.946. The Cronbach's alpha value for the first half was 0.895, for the second half was 0.90, and the correlation coefficient between the two halves was r=0.91. As a result of the analyses, it was determined that the 20-item Colorectal Cancer Screening Self-Efficacy Scale, consisting of the two subdimensions“Self-Efficacy for Initiating Screening Behavior”and“Self-Efficacy for Coping with Barriers During the Screening Process,”is a valid and reliable measurement tool.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    681850

    Aile sağlığı merkezlerine başvuran yetişkinlerde kolorektal kanser risk faktörleri ve kolorektal kanser taraması farkındalık düzeyleri

    Colorectal cancer risk factors and colorectal cancer screening awareness levels in adults applied to fhcs

    MUSTAFA SAİT YILDIZ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Halk SağlığıTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    ÖĞR. GÖR. YALÇIN ÖNDER

  2. Tez No

    638031

    Elli yaş ve üzeri bireylerde kolorektal kanser tarama davranışları ve sağlık okuryazarlık düzeyi arasındaki ilişki

    The relationship between colorectal cancer screening behaviours and health literacy level of individuals aged 50 and over

    AYGÜL ATA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Sağlık EğitimiSivas Cumhuriyet Üniversitesi

    Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HESNA GÜRLER

  3. Tez No

    615017

    Kolorektal kanser tanısı almış hastalarda DNA hasarının incelenmesi ve DNA hasarı üzerine beta glukanın onarıcı rolünün araştırılması

    Investigation of DNA damage in patients with colorectal cancer and investigation of the repairing role of beta-glucan on dna damage

    NİLAY UÇAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Moleküler TıpSanko Üniversitesi

    Moleküler Tıp Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ NECLA BENLİER

  4. Tez No

    297213

    Kolorektal kanseri hastaların tanı almadan önceki beslenme alışkanlıklarının saptanması

    Determination of pre-diagnosis dietary habits of patients with colorectal cancer

    NURAL ERZURUM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Beslenme ve DiyetetikHacettepe Üniversitesi

    Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NİLGÜN KARAAĞAOĞLU

  5. Tez No

    1013602

    Diabetes mellitus tanılı hastalarda kolorektal polip sıklığı ve polip sıklığını etkileyen faktörler

    Colorectal polyp prevalence and factors affecting polyp prevalence in patients with Diabetes mellitus

    FATMA FERAY DAĞDELEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    İç HastalıklarıAnkara Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN ERDEM ER

Geri Dön