TMS 2 stoklar standardı kapsamında stokların muhasebeleştirilmesi, değerlemesi ve denetimi: TFRS-VUK karşılaştırılmalı inceleme
Accounting, valuation and auditing of inventories within the scope of TAS 2 inventories: A comparative analysis of TFRS and the Tax Procedure Law
- Tez No: 1018815
- Danışmanlar: PROF. DR. NALAN AKDOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Muhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Finansal Raporlama ve Denetim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye Muhasebe Standardı 2 (TMS 2) kapsamında stokların muhasebeleştirilmesi, değerlenmesi ve denetimi incelenmiş; stoklara ilişkin bu esaslar, Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) yaklaşımı ile Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, stoklara ilişkin muhasebe uygulamalarında TMS 2 ve VUK arasında ortaya çıkan farklılıkları ortaya koymak, söz konusu farklılıkların finansal tablolar üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve stok denetimi bakımından önem taşıyan hususları açıklamaktır. Stoklar, işletmelerin faaliyet yapısı içinde yalnızca üretim ve satış sürecinin bir unsuru değil; aynı zamanda dönem karının belirlenmesi, varlık yapısının doğru sunulması ve denetim sürecinin güvenilirliği bakımından da önemli bir hesap grubudur. Çalışmada öncelikle muhasebe standartları, finansal raporlama çerçevesi ve stok kavramına ilişkin kuramsal altyapı ele alınmıştır. Devamında, TMS 2 kapsamında stokların ilk muhasebeleştirilmesi, maliyet unsurları, değerleme esasları ve finansal tablolarda sunumuna ilişkin düzenlemeler açıklanmıştır. Daha sonra, TMS 2 ile VUK arasındaki farklılıklar; ilk ölçüm, vadeli alımlarda vade farkı, finansman giderleri, stok değer düşüklüğü, fire ve zayi, maliyet unsurlarının kapsamı ve dönem karı üzerindeki etkileri bakımından değerlendirilmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde ise örnek bir üretim işletmesi üzerinden aynı stok hareketleri hem TMS 2 hem de VUK hükümlerine göre muhasebeleştirilmiş; ortaya çıkan kayıt, değerleme ve raporlama farkları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, TMS 2'nin stoklara daha çok finansal raporlama ve ekonomik gerçeklik bakış açısıyla yaklaştığı, VUK'un ise ağırlıklı olarak vergisel değerleme anlayışı çerçevesinde şekillendiği tespit edilmiştir. Özellikle finansman unsurunun ayrıştırılması, genel üretim giderlerinin mamullere yüklenmesi ve dönem sonu değerleme işlemleri bakımından iki düzenleme arasında belirgin farklılıklar bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca stok denetiminde mevcudiyet, tamlık, değerleme, dönemsellik ile sunum ve açıklama amaçlarının birlikte ele alınmasının gerekli olduğu değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study comparatively examines the recognition, measurement and auditing of inventories within the framework of Turkish Accounting Standard 2 (TAS 2) and the Tax Procedure Law (TPL). The purpose of the study is to identify the differences between TAS 2 and the TPL in inventory accounting practices, to evaluate the effects of these differences on financial statements, and to explain the issues that are significant in terms of inventory auditing. Inventories are not only a component of production and sales processes, but also an important account group in terms of determining period profit, presenting the asset structure accurately and ensuring the reliability of the audit process. First, the study addresses the theoretical background related to accounting standards, the financial reporting framework and the concept of inventories. Then, within the scope of TAS 2, the initial recognition of inventories, cost components, valuation principles and presentation in financial statements are explained. Afterwards, the differences between TAS 2 and the TPL are evaluated in terms of initial measurement, treatment of deferred payment differences in credit purchases, financing costs, inventory impairment, scrap and abnormal losses, the scope of cost components and their effects on period profit. In the application part of the study, the same inventory transactions are accounted for both under TAS 2 and under the TPL through a sample manufacturing company, and the resulting differences in recording, valuation and reporting are comparatively analysed. The findings indicate that TAS 2 approaches inventories mainly from the perspective of financial reporting and economic substance, whereas the TPL is shaped predominantly by tax-based valuation logic. It has been concluded that there are significant differences between the two regulations particularly in the separation of financing components, the allocation of manufacturing overheads to finished goods and year-end valuation procedures. In addition, the study concludes that inventory auditing should be addressed holistically in terms of existence, completeness, valuation, cut-off, presentation and disclosure.
Benzer Tezler
- Stoklarda zayi olma, fire ve değer düşüklüğünün vergi mevzuatı ve muhasebe standartları açısından incelenmesi ve mali tablolara yansıtılması
Study on wasting, impairment and shrinkage in inventories based on tax legislations and accounting standards and reflecting to financial statements
ÜMİT ERKAN
- Stokların muhasebeleştirilme esaslarının vergi mevzuatı ve muhasebe standartları kapsamında incelenmesi: Türkiye ve Afganistan uygulamalarının karşılaştırılması
Investigation of inventory accounting principles in term of tax legislation and accounting standards: Comparison of Turkey and Afghanistan
FAİSALURAHMAN SALEHZADA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeNiğde Ömer Halisdemir Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEÇKİN ARSLAN
- TMS-2 kapsamında konaklama işletmelerinde tamamlanmamış hizmet üretim maliyetleri üzerine bir araştırma
A research on the production costs of incomplete services in accommodation enterprises within the scope of TAS-2
KORAY GOBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TurizmKarabük ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KURTLU
- Muhasebe standartlarının uygulanmasında mesleki yargı gerektiren durumlar
Muhasebe standartlarinin uygulanmasinda mesleki yargi gerektiren durumlar
NUR BARAN ALTINSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
İşletmeİstanbul Ticaret Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERSİN GÜREDİN
- Dış ticaret işlemlerin Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına (UFRS) göre muhasebeleştirilmesi
Accounting treatment of foreign trade transactions according to Internaional Financial Reporting Standards (UFRS)
AHMET AĞSAKAL