Fenomenolojik gelenekte Cogito eleştirisi: Husserl, Heidegger, Sartre, Merleau-Ponty
The criticism of Cogito in phenomenological tradition: Husserl, Heidegger, Sartre, Merleau-Ponty
- Tez No: 1018869
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ UTKU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Cogito, Descartes, Kartezyenizm, Fenomenoloji, Husserl, Heidegger, Sartre, Merleau-Ponty, Cogito, Descartes, Cartesianism, Phenomenology, Husserl, Heidegger, Sartre, Merleau-Ponty
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, fenomenolojik geleneğin modern felsefenin kurucu önermelerinden ve temel taşlarından biri olan Kartezyen Cogito'ya yönelik eleştirisi Edmund Husserl, Martin Heidegger, Jean-Paul Sartre ve Maurice Merleau-Ponty üzerinden sistematik bir biçimde sorunlaştırılmaktadır. Cogito, bu fenomenologlar tarafından radikal bir biçimde yeniden yorumlanmış ve eleştirilmiştir. Fenomenolojik geleneğin düalizmi aşma, bilincin yapısını çözümleme ve dünyada bedensel varoluşu merkeze alma çabaları, Cogito'nun soyut ve yalıtılmış öznellik anlayışını sorunlaştırmıştır. Husserl, Heidegger, Sartre ve Merleau-Ponty, Cogito'nun özcü ve indirgemeci yaklaşımını farklı açılardan ele almış ve tartışmışlardır. Ulaşılan sonuçlar fenomenolojik geleneğin Cogito'ya yönelik eleştirilerinin yalnızca bir yadsıma değil, aynı zamanda bir yeniden inşa çabası olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte Cogito fenomenolojide epistemolojik bir sorun olmanın ötesinde ontolojik bir soru haline gelmiştir. Bu bağlamda fenomenolojik gelenek Cogito'nun sınırlarını göstererek René Descartes'ın özne anlayışını köklü bir biçimde sorgulamış ve dönüştürmüştür. Elde edilen veriler fenomenolojik geleneğin Cogito'ya yönelttiği eleştirilerin yalnızca Descartesçı özne anlayışına bir itirazdan ibaret olmadığını, aynı zamanda bilinç, varlık ve deneyim anlayışlarını dönüştürmeye yönelik kapsamlı bir felsefi girişim olduğunu ortaya koymaktadır. Husserl'in transandantal fenomenolojisiyle başlayan bu dönüşüm, Heidegger'in ontolojik kopuşu ve Merleau-Ponty ile Sartre'ın bedensel ve varoluşsal yorumlarıyla derinleşmiştir. Bu çerçevede fenomenolojik gelenek, Cogito'yu aşkın, yalıtılmış bir bilinç olarak değil; dünyayla ilişkili, bedensel ve tarihsel bir varoluş içinde kavrayan daha zengin bir özne anlayışının imkânlarını araştırmıştır. Dolayısıyla Cogito, fenomenolojik gelenekte yalnızca eleştirilmekle kalmamış; yeni bir felsefi ufukta yeniden düşünülmüş ve dönüştürülmüştür.
Özet (Çeviri)
In this study, the phenomenological tradition's critique of the Cartesian Cogito—one of the founding propositions and cornerstones of modern philosophy—is systematically examined through the works of Edmund Husserl, Martin Heidegger, Jean-Paul Sartre, and Maurice Merleau-Ponty. The Cogito has been radically reinterpreted and criticized by these phenomenologists. The tradition's efforts to overcome dualism, analyze the structure of consciousness, and foreground embodied existence in the world have problematized the Cogito's abstract and isolated conception of subjectivity. Husserl, Heidegger, Sartre, and Merleau-Ponty address and discuss the Cogito's essentialist and reductionist approach from distinct perspectives. The findings suggest that the phenomenological tradition's critique of the Cogito is not merely a rejection but also an attempt at reconstruction. Moreover, within phenomenology, the Cogito has evolved from being solely an epistemological problem to becoming an ontological question. In this context, the phenomenological tradition has radically questioned and transformed René Descartes' understanding of the subject by revealing the limitations of the Cogito. The analysis reveals that the phenomenological tradition's critique of the Cogito extends beyond mere objection to the Cartesian understanding of the subject; it constitutes a comprehensive philosophical endeavor aimed at transforming our understanding of consciousness, existence, and experience. This transformation, which began with Husserl's transcendental phenomenology, was deepened through Heidegger's ontological rupture and the embodied and existential interpretations of Merleau-Ponty and Sartre. Within this framework, the phenomenological tradition has explored the possibilities of a richer conception of the subject, understanding the Cogito not as a transcendent, isolated consciousness but as an embodied, historically situated existence engaged with the world. Therefore, the Cogito has not only been criticized within the phenomenological tradition but has also been rethought and transformed within a new philosophical horizon.
Benzer Tezler
- Heidegger felsefesinde dasein kavramının incelenmesi
An examination of the concept of dasein in Heidegger's philosophy
BURCU ŞENUYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
FelsefeKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE ÇINAR KÖYSÜREN
- Merleau-Ponty'de fenomenoloji ve sanat ilişkisi
The relationship between phenomenology and art in Merleau-Ponty
SELVİHAN SELVİ
Doktora
Türkçe
2023
FelsefeAydın Adnan Menderes ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ KILIÇ
- Descartes ve Heidegger'in varlık kurumlarının karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
NURAY ERTEK DAĞTEKİN
- Fıchte'de öznelerarasılık ve beden sorunu
Intersubjectivity and the body problem in Fichte
CANAN BEKTAŞ
- Alevi gelenekte Ehl-i Beyt anlayışı
The concept of Ahl Al-Bayt within the ʿAlawī tradition
HATİCE ARICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENKSU ÜÇER