Gezi anlatısından romana: Erken 18. yüzyıl İngiliz yazınsal deneyiminin sosyolojik tahlili
From travel narrative to the novel: A sociological analysis of the early 18th-century English literary experience
- Tez No: 1018910
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL COŞKUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Batı Avrupa tecrübesinde gezi anlatılarının geçirdiği tarihsel ve düşünsel evrimin, 18. yüzyıl İngiliz romanının doğuşu ve kurumsallaşması üzerindeki belirleyici etkisini edebiyat sosyolojisi perspektifinden incelemektedir. Tezin temel iddiası; seyahatin salt bir yer değiştirme eylemi olmadığı, aksine modern öznenin inşasında, ampirik bilgi üretiminde ve sömürgeci dünya düzeninin meşrulaştırılmasında merkezî rol oynayarak romanın etik ve epistemik temel harcını kardığıdır. Çalışmanın ilk bölümünde, gezi ve roman teorileri arasındaki ihmal edilmiş ilişki, edebiyat sosyolojisinin ampirik ve postkolonyal analiz modelleri üzerinden kuramsallaştırılmıştır. İkinci bölümde, Ortaçağ'ın kutsal mekan odaklı homo viator tipolojisinden, erken modern dönemin maceracı tüccar ve kaşif tipolojisine geçiş süreci; bilginin deneyimle olan bağının dönüşümü bağlamında ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise bu tarihsel birikimin 18. yüzyıl İngiliz romanına yansımaları; Daniel Defoe, Jonathan Swift ve Aphra Behn gibi yazarların metinleri üzerinden analiz edilmiştir. Özellikle sömürge seyahatlerinin, Püriten ahlak anlayışı ile ekonomik gelişme arasındaki gerilimi uzlaştıran bir anlatı laboratuvarı işlevi gördüğü saptanmıştır. Sonuç olarak, modern romanın, seyahatnamelerden tevarüs edilen birinci tekil şahıs otoritesi, lineer zaman algısı ve ampirik gözlem yeteneği sayesinde Batı insanının kendilik imgesini ötekinin aynasında yeniden kurduğu sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the decisive influence of the historical and intellectual evolution of travel narratives within the Western European experience on the emergence and institutionalization of the 18th-century English novel from the perspective of the sociology of literature. The central argument of the thesis is that travel is not merely an act of displacement; rather, it played a pivotal role in the construction of the modern subject, the production of empirical knowledge, and the justification of the colonial world order, thereby forming the“ethical and epistemic foundation”of the novel. In the first chapter, the neglected relationship between travel and novel theories is conceptualized through empirical and postcolonial analysis models of the sociology of literature. The second chapter explores the transition from the Medieval homo viator typology, centered on sacred spaces, to the Early Modern merchant adventurer and explorer typologies within the context of the transformation of the link between knowledge and experience. The third chapter analyzes the reflections of this historical accumulation in the 18th-century English novel through the works of authors such as Daniel Defoe, Jonathan Swift, and Aphra Behn. It is identified that colonial travel served as a narrative laboratory reconciling the tension between Puritan ethics and economic progress. In conclusion, it is argued that the modern novel reconstructed the self-image of Western man in the mirror of the other, utilizing the first-person authority, linear perception of time, and empirical observation skills inherited from travelogues.
Benzer Tezler
- 4. sınıf öğrencilerinde gezi-gözlem ile desteklenmiş öğretimin çevre kirliliği ile ilgilifarkındalıklarının oluşumuna etkisi
Education with the support of trip-observation abouth the effect of formation of environmental pollution awareness in fourth grade students
NEŞE BADEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
BiyolojiBalıkesir ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. GÜLCAN ÇETİN
- “Everything or nothing, all of us or none”: Emotional articulation of different subjectivities in Gezi Park protests
“Kurtuluş yok tek başına, ya hep beraber ya hiçbirimiz”: Gezi Park protestolarında farklı öznel kimliklerin duygusal ifadelendirilmesi
NURTEN ÇEVİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Sosyolojiİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BERK ESEN
- Nurullah Cemal Berk'in eserlerindeki değişim süreci ve Türk kültürünün izleri
Transmition period on the works of Nurullah Cemal Berk and marks of Turkish culture
GÜLTER ESRA GENİM
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
El SanatlarıMarmara ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. FERYAL İREZ
- Le voyage mis en discours: Récits, carnets, guides; approche sémiotique
Yolculuk söylemleri: Gezi edebiyatı, gezi defterleri, turist rehberleri; göstergebilim yöntemiyle
BUKET ALTINBÜKEN
Doktora
Fransızca
2011
Batı Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LOUİS PANİER
PROF. DR. NEDRET ÖZTOKAT
- The image of the Ottoman Turk through the eyes of nineteenth century British traveller Julia Pardoe
19. yüzyıl İngiliz seyyahı Julia Pardoe'nun gözünden Osmanlı Türk imgesi
BETÜL DURSUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
İngiliz Dili ve EdebiyatıAnkara Sosyal Bilimler Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİLİZ BARİN AKMAN