Demir Özlü'nün anı, günlük, gezi yazısı ve mektup türündeki eserlerinde edebiyat
Literature within Demir Özlü's works in the genres of memoir, diary, travel writing and letter
- Tez No: 1018978
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CAN ŞEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bartın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Edebiyat sadece kurmaca metinlerle sınırlı kalmayan; bireysel deneyimlerin, toplumsal gözlemlerin, özgün anlatım biçimlerinin şekillendiği ve metinlerarası ilişkilerin kurulduğu geniş bir alandır. Bu çerçevede günlük, mektup, gezi yazısı ve anı gibi kurmaca dışı türler; bireyin içsel dünyasını, düşünsel dönüşümünü ve yaşadığı toplumla kurduğu ilişkiyi yansıttığı kadar yazarların edebî anlayışlarını da yansıtan metinlerdir. Kurmaca dışı kabul edilen ve gerçek hayata dayalı olarak gelişen bu türler, Türk edebiyatı çalışmalarında çoğu zaman ikinci planda kalmalarına rağmen yazarların içsel çözümlemelerini, varoluşsal sorgulamalarını ve edebiyatla kurdukları düşünsel ilişkiyi anlamak açısından önemli bir inceleme zemini sunmaktadır. 1950 kuşağının önemli temsilcilerinden biri olan ve 9 Eylül 1935'te İstanbul'un Vefa semtinde doğan Demir Özlü'nün edebî dünyası varoluşçuluk ekseninde gelişen yabancılaşma, kimlik arayışı, özgürlük ve gönüllü sürgünlük gibi temalar etrafında şekillenmiştir. Yazarın gönüllü sürgünlüğü yaşadığı yerlere karşı geliştirdiği yabancılaşmayı, İstanbul'a duyduğu özlemi, aidiyet hissinin kaybını ve kimliğini yeniden kurma çabasını da içinde barındırmaktadır. Zamanla bu temalar toplumsal gerçekçilikle harmanlanarak çok katmanlı bir anlatı estetiğine dönüşmüştür. Demir Özlü'nün günlükleri, mektupları, gezi yazıları ve anıları yazarın edebiyat anlayışını ve düşünsel gelişimini türlerarası geçişlerle ortaya koyan özgün birer kaynak niteliği taşımaktadır. Özlü'nün anı, mektup ve günlükleri iç dünyasına dair izler taşırken gezi yazıları onun dış dünyaya bakış açısını, toplumsal yapıları ve bireyler arası ilişkileri nasıl değerlendirdiğini anlamamıza olanak sağlamaktadır. Buna rağmen Türk Dili ve Edebiyatı alanında gerçek hayata dayalı edebî türler üzerine yapılan akademik çalışmaların azlığı Özlü'nün bu türlerdeki eserleri için de geçerlidir. Bir eksiklik olan bu durum Özlü'nün çok yönlü edebî kimliğini daha bütüncül bir yaklaşımla ele alma gerekliliğini ortaya koymuş ve bu da tezimizin çıkış noktasını oluşturmuştur. Çalışmamızda bu bağlamda Özlü'nün anı, günlük, gezi yazısı ve mektup türündeki yedi eseri edebî içerik açısından incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
Literature is a broad field not just limited to fictional texts; it is a space where individual experiences, social observations, unique narrative forms are shaped, and intertextual relations are established. In this context, non-fiction genres such as diaries, letters, travel writing, and memoirs, are texts that reflect the author's literary conceptions as much as they reflect the individual's inner world, intellectual transformation, and relationship with the society they inhabit. Although these genres, which are regarded as non-fiction and develop based on real life, often remain secondary in Turkish literature works, they provide an essential analytical foundation for understanding the author's internal analysis, existential inquiries, and intellectual engagements with literature. The literary world of Demir Özlü -a prominent representative of the 1950s generation, born on September 9, 1935, in the Vefa district of Istanbul- was shaped around themes such as alienation, the search for identity, freedom, and voluntary exile, which developed along the axis of existentialism. The author's voluntary exile also encompasses the alienation he developed towards the places he lived, his longing for Istanbul, the loss of his sense of belonging, and his efforts to reconstruct his identity. Over time, these themes were blended with social realism, transforming into a multi-layered narrative aesthetic. Demir Özlü's diaries, letters, travelogues, and memoirs serve as unique sources that reveal his literary conception, intellectual development, and literary approach through transitions across genres. While Özlü's memoirs, letters, and diaries carry traces of his inner world, his travelogues allow us to comprehend his perspective on the external world and how he evaluates social structures and interpersonal relationships. Nevertheless, the lack of academic studies concerning non-fictional literary genres within the field of Turkish Language and Literature also applies to Özlü's works in these respective genres. This situation, representing a notable scarcity, has highlighted the necessity of addressing Özlü's multifaceted literary identity through a more holistic approach, thereby constituting the starting point of our study. In this study, Özlü's seven works in the genres of memoirs, diaries, travelogues, and letters have been examined in terms of their literary content.
Benzer Tezler
- Demir Özlü'nün hikâyeciliği
Story writing of Demir Özlü
İBRAHİM TURAN DAŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MEHMET ÖNAL
- Demir Özlü'de nostalji
Nostalgia in Demir Özlü's narrative
ÇAĞLA KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK
- Das Kafkaeske bei Bilge Karasu
Başlık çevirisi yok
SAİT GALİP
Yüksek Lisans
Almanca
1993
Alman Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YILDIZ ECEVİT
- Demir Özlü'nün romanları ve varoluşçuluk felsefesi
Existentialism in Demir Özlü's novels
SİNAN KAYTANCILAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKNUR TATAR KIRILMIŞ
- Pers mimarisinde Apadanalar: Ortaya çıkışı ve gelişimi
Persones in personal architecture: Outline exit and development
OSMAN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
ArkeolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DAVUT YİĞİTPAŞA