Okul öncesi çocuklarına yönelik çocuk edebiyatı eserlerinin korku ve şiddet ögeleri yönünden incelenmesi
An examination of elementary storybooks for preschool children in terms of elements of horror and violence
- Tez No: 1019032
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN YOKUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bireysel şiddet, Duygusal şiddet, Fiziksel şiddet, Okul öncesi çocuklar, Resimli çocuk kitapları, Sembolik şiddet, Individual intensity, Emotional violence, Physical violence, Preschool children, Illustrated children books, Symbolic violence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Okul öncesi dönemde çocukların gelişimsel özellikleri dikkate alındığında, resimli hikâye kitabı içeriklerinde yer alan korku ve şiddet ögelerinin niteliği ayrı bir önem kazanmaktadır. Bu araştırmada okul öncesi döneme yönelik çocuk edebiyatı eserlerinin şiddet ve korku öğeleri yönünden incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum araştırması kullanılmıştır. Okul öncesi dönemi çocuk edebiyatı eserleri hem doküman analizi hem de öğretmen görüşleriyle farklı veri kaynakları ile çok boyutlu bir şekilde incelenmiştir. Araştırmada, korku ve şiddet öğeleri yönünden 300 çocuk edebiyatı eseri incelenmiş ve bu eserlerin belirlenmesi sürecinde nitel araştırma örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi esas alınmıştır. 300 adet çocuk edebiyatı eseri metin ve resim kısımlarında bulunan şiddet ve korku öğeleri araştırmacı tarafından oluşturulan değerlendirme formu ile incelenmiştir. Araştırmanın katılımcılarını amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 20 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmacı tarafından“Okul Öncesi Çocuk Edebiyatı Eserlerinde Korku ve Şiddet Öğeleri Görüşme Formu”hazırlanarak, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, belirlenen ölçütler doğrultusunda kodlanmış ve benzer özellikler taşıyan veriler bir araya getirilerek tema ve alt temalar oluşturulmuştur. Kitap analizlerinden elde edilen bulgular, tablolar ve açıklayıcı ifadeler eşliğinde sunulmuştur. Çalışma sonucuna göre kitaplarda korku öğelerinin yalnızlık, beklenmedik olaylar ve korku yüz ifadeleri gibi duygusal ve durumsal temalar aracılığıyla sunulduğunu göstermiştir. Şiddet öğeleri ise bağırma, fırlatma ve sinirli yüz ifadeleri gibi davranışsal ve sembolik biçimlerde yer almakta; doğrudan fiziksel saldırı öğeleri görece az görülmektedir. Öğretmenlerin büyük çoğunluğunun şiddeti sıkça fiziksel zarar üzerinden tanımlaması, psikolojik, sosyal ve sözel şiddet boyutlarının yeterince fark edilmediğini göstermektedir. Bu durum, çocuk edebiyatı okuryazarlığı ve içerik analizi konusunda öğretmenlerin mesleki donanımlarının artırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Considering the developmental characteristics of preschool children, the nature of elements of fear and violence in illustrated storybooks gains particular importance. This research aims to examine preschool children's literature in terms of elements of violence and fear. The study utilized a case study approach, a qualitative research method. Preschool children's literature was examined in a multidimensional way using different data sources, including both document analysis and teacher opinions. Thirty children's literature works were examined for elements of fear and violence, and maximum diversity sampling, a qualitative research sampling method, was used in the selection process. The participants consisted of 20 preschool teachers selected using criterion sampling, a purposeful sampling method. A“Fear and Violence Elements in Preschool Children's Literature Interview Form”was prepared by the researcher, and a semi-structured interview technique was used. Content analysis was used to analyze the data obtained. The data were coded according to the determined criteria, and data with similar characteristics were grouped together to create themes and sub-themes. The findings from the book analyses are presented with tables and explanatory statements. The study shows that elements of fear in the books are presented through emotional and situational themes such as loneliness, unexpected events, and fearful facial expressions. Elements of violence are presented in behavioral and symbolic forms such as shouting, throwing, and angry facial expressions; direct physical assault is relatively rare. The fact that the vast majority of teachers frequently define violence in terms of physical harm indicates that psychological, social, and verbal dimensions of violence are not sufficiently recognized. This situation highlights the need to improve teachers' professional skills in children's literature literacy and content analysis.
Benzer Tezler
- Else Günther als Kinderbuchautorin und ihr Beitrag zur interkulturellen Erziehung
Çocuk kitabı yazarı olarak Else Günther ve onun kültürlerarası eğitime katkısı (Else Günther as a children's book autor and hercontribution to intercultural education)
HALİME YEŞİLYURT
Doktora
Almanca
2020
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ OSMAN ÖZTÜRK
- Çocuk edebiyatı eserlerinin estetik ölçütler bakımından incelenmesi
Investigation of children's literature works in terms of aesthetic criteria
ÖZLEM BATMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ FUAT ARICI
- Şermin Yaşar'ın çocuk kitaplarının estetik ölçütler bağlamında incelenmesi
An investigation of Şermin Yaşar's children's books in the context of aesthetic criteria
TÜLİN CEBECİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGiresun ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN ŞAHİN
- Doğan Gündüz'ün eserlerinin çocuk edebiyatı ve eğitsel iletiler açısından incelenmesi
Examination of Doğan Gündüz's works in terms of children's literature and educational messages
YUSUF AYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR ŞİMŞEK
- Çocuk kitaplarının Türkçeye aktarımı: Christine Nöstlinger örneğinde
Translation of child books into Turkish: A case of Christine Nöstlinger
GAMZE ELÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mütercim-TercümanlıkSakarya ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP AKAY