Bilişsel davranışçı terapi temelli dijital terapötik hikâyelerin deprem yaşamış çocukların travma sonrası stres belirtilerine etkisi
The effect of cognitive behavioral therapy-based digital therapeutic stories on posttraumatic stress symptoms in children who experienced an earthquake
- Tez No: 1019031
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İDRİS KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın genel amacı, deprem yaşamış ve eşik altı travma sonrası stres belirtileri gösteren 5-8 yaş aralığındaki çocuklara yönelik geliştirilen Travma Odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi (TO-BDT) temelli dijital terapötik hikâye programının travma sonrası stres belirtileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma; ebeveyn deney (34), psikolojik danışman deney (21), plasebo (29) ve kontrol (27) gruplarından oluşan dört gruplu deneysel desenle yapılandırılmıştır. Çalışma grubunu, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen, Gaziantep, Hatay ve Kahramanmaraş illerinde yaşayan, eşik altı travma sonrası stres belirtileri gösteren 5-8 yaş aralığındaki çocuklar oluşturmaktadır. Müdahale çocuklara uygulanmış; PDR Deney grubunda psikolojik danışmanlar, Ebeveyn Deney grubunda ebeveynler uygulayıcı olmuş, Plasebo grubunda terapötik içerik taşımayan hikâyeler ebeveynler tarafından uygulanmış, Kontrol grubuna ise müdahale yapılmamıştır. Araştırmada ön test-son test ölçümleri kullanılmış, veri toplama aracı olarak Çocuklar İçin Travma Sonrası Stres Belirtileri Ölçeği–Ebeveyn Formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında çocukların travmatik yaşantılarını anlamlandırmalarını, duygu düzenleme becerilerini geliştirmelerini, güven duygularını yeniden yapılandırmalarını ve travma sonrası stres belirtileriyle baş etmelerini desteklemeyi amaçlayan BDT temelli dijital terapötik hikâyeler geliştirilmiştir. Veriler Çok Değişkenli Kovaryans Analizi (MANCOVA) ile analiz edilmiştir. Bulgular, özellikle PDR deney grubunda travma sonrası stres toplam puanlarının anlamlı düzeyde azaldığını; ölçek alt boyutları aşırı uyarılma, yeniden deneyimleme, güven ihtiyacı, öfke ve kaçınma belirtilerinde de düşüş olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, dijital terapötik hikâyelerin deprem yaşamış çocuklarda travma sonrası stres belirtilerini azaltmada gelişimsel açıdan uygun ve destekleyici bir müdahale aracı olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the effectiveness of a Trauma-Focused Cognitive Behavioral Therapy (TF-CBT)-based digital therapeutic story program on posttraumatic stress symptoms in children aged 5–8 years who had experienced an earthquake and exhibited subthreshold posttraumatic stress symptoms. The study employed a four-group experimental design consisting of a parent-led intervention group (n = 34), a school counselor-led intervention group (n = 21), a placebo group (n = 29), and a control group (n = 27). The participants were children aged 5–8 years living in Gaziantep, Hatay, and Kahramanmaraş who were affected by the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes and exhibited subthreshold posttraumatic stress symptoms. The intervention was delivered to children; school counselors implemented the program in the counselor-led group, parents implemented it in the parent-led group, non-therapeutic digital stories were used in the placebo group, and no intervention was provided to the control group. A pretest–posttest design was used, and data were collected using the Child Posttraumatic Stress Symptoms Scale–Parent Form. The intervention program consisted of TF-CBT-based digital therapeutic stories designed to help children process traumatic experiences, improve emotion regulation, rebuild a sense of safety, and cope with posttraumatic stress symptoms. Data were analyzed using Multivariate Analysis of Covariance (MANCOVA). The findings indicated a significant reduction in overall posttraumatic stress symptoms, particularly in the school counselor-led intervention group. Decreases were also observed in the subscales of hyperarousal, re-experiencing, need for safety, anger, and avoidance. The findings suggest that digital therapeutic stories are a developmentally appropriate and supportive intervention for reducing posttraumatic stress symptoms in children following an earthquake.
Benzer Tezler
- Bilişsel davranışçı terapi temelli psikoegitim programının sekizinci sınıf öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıkları, akademik motivasyonları ve öğrenme sorumluluklarına etkisi
The effect of a cognitive behavioral therapy-based psychoeducation program on eighth grade students' digital game addiction, academic motivation, and learning responsibility
FULYA GÖRKEM ORHAN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞENUR KULOĞLU
- Travmatik olay yaşayan bireylerde görülen travma sonrası stres belirtilerinin sağaltımına yönelik etkililiği sınanmış internet temelli bir müdahale programı geliştirme çalışması
A study to develop an internet-based intervention program with tested effectiveness for the treatment of post-traumatic stress symptoms in individuals who experienced a traumatic event
HASAN ARSLAN
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADVİYE ESİN YILMAZ SAMANCI
- Design and development of audio-emotional serious games for audiology therapy
Odyoloji terapisi için işitsel-duygusal ciddi oyunlar tasarlama ve geliştirme
EGE VERİM
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiOyun ve Etkileşim Teknolojileri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HATİCE KÖSE
- Bilişsel davranışçı terapi temelli zorbalığa müdahale psikoeğitim programının ilkokul öğrencileri arasında görülen zorbalık eğilimini azaltmadaki etkisi
The effect of psychoeducation program based on cognitive behavioral therapy for bullying i̇ntervention in reducing bullying tendency among primary school students
BİLGE NUR ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiBaşkent ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HİCRAN ÇETİN GÜNDÜZ
- Bilişsel davranışçı terapi temelli kilo kontrolü mobil“Bİ'KİLO”uygulamasının geliştirilmesi ve etkililiğinin sınanması
Development of cognitive behavioral therapy based weight control mobile“BI'KILO”application and testing its effectiveness
LEMAN DENİZ TARLACIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriEskişehir Osmangazi ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ERCAN ALTINÖZ