Öğretmen ve annelerin gözünden ortaokul öğrencilerinin dijital teknoloji kullanımı
Digital technology use among middle school students from the perspective of teachers and mothers
- Tez No: 1019093
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER CEM KARACAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Benlik gelişimi, Bilişsel gelişim, Duyuşsal gelişim, Kişilik gelişimi, Kişisel gelişim, Psikososyal gelişim, Zihinsel gelişim, Çocuk gelişimi, Self development, Cognitive development, Affective development, Personality development, Personal development, Psychosocial development, Mental development, Child development
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, dijital teknoloji kullanımının ortaokul öğrencilerinin gelişim ve öğrenme süreçlerine yansımalarını öğretmen ve anne perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problemi; dijital teknolojilerin öğrencilerin davranışsal, bilişsel ve sosyal gelişimine yansımalarının anneler ve öğretmenler tarafından hangi açılardan farklı veya benzer biçimlerde algılandığı üzerine kurulmuştur. Nitel araştırma geleneğine dayanan fenomenolojik bir desenle yürütülen çalışmada, Aydın ili Efeler ilçesindeki iki devlet ortaokulundan 15 öğretmen ve 15 anne olmak üzere toplam 30 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler hem insan tarafından gerçekleştirilen tematik analiz hem de ChatGPT destekli yapay zekâ analizi ile çözümlenmiş; iki yöntemin bulguları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları beş ana tema altında toplanmıştır: dijital teknoloji kullanım biçimleri, gerçeklik algısı, öğrenimi etkileme, bilişsel gelişim ve sosyal-duyuşsal gelişim. Bulgular, öğrencilerin teknolojiyi büyük ölçüde sosyal medya, dijital oyun ve kısa video izleme amacıyla kullandığını; akademik ve üretici kullanımın ise oldukça sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Dikkat süresinin kısalması, eleştirel düşünme becerilerinin körelmesi ve yüz yüze iletişimin azalması her iki katılımcı grubu tarafından da yüksek yoğunlukta dile getirilmiştir. Öğretmenler bilişsel süreçler ve akademik yönelim üzerine, anneler ise bağımlılık ve sosyal izolasyon üzerine daha özgün kaygılar taşımaktadır. Ayrıca gelişmeleri/fırsatları kaçırma korkusu (FOMO), sosyal onay ihtiyacı ve cinsiyete dayalı kullanım farklılıkları araştırmanın dikkat çekici bulguları arasında yer almaktadır. Cinsiyete dayalı farklılıklar bağlamında erkek öğrencilerin daha çok dijital oyun ve sosyal medyaya, kız öğrencilerin ise müzik ve sosyal medyaya yöneldiği; son dönemde her iki grupta da yapay zekâ uygulamalarının kullanımının arttığı belirlenmiştir. İki yöntem temel temalar düzeyinde büyük ölçüde örtüşmüş; farklılıklar ise kavramsal ve terminolojik düzeyde kalmıştır. Manuel analiz bağlamsal ve yorumlayıcı bir dil üretirken, yapay zekâ destekli analiz daha sistematik ve akademik terminolojiye yakın kavramlar ortaya koymuştur. Öğretmen ve anneler; dikkat süresinin kısalması, yüz yüze iletişimin azalması ve kullanımın ağırlıklı olarak eğlence odaklı olması konularında büyük ölçüde hemfikirdir. Ayrıştıkları temel nokta ise vurgu farkıdır: öğretmenler bilişsel süreçler ve akademik yönelime, anneler ise bağımlılık ve sosyal izolasyona daha fazla odaklanmaktadır. Sonuç olarak dijital teknolojilerin öğrenciler üzerindeki etkisinin kullanım biçimine, pedagojik bağlama ve rehberlik kalitesine bağlı olarak şekillendiği; bu karmaşık tablonun aile, okul ve politika yapıcıların iş birliğiyle bütüncül biçimde ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the reflections of digital technology use on the development and learning processes of middle school students from the perspectives of teachers and mothers. The main problem of the research concerns how the reflections of digital technologies on students' behavioral, cognitive, and social development are perceived—similarly or differently—by mothers and teachers. Conducted with a phenomenological design grounded in the qualitative research tradition, the study involved semi-structured interviews with a total of 30 participants, comprising 15 teachers and 15 mothers, from two public middle schools in the Efeler district of Aydın province. The data were analyzed using both human-conducted thematic analysis and ChatGPT-assisted artificial intelligence (AI) analysis, and the findings of the two methods were evaluated comparatively. The findings were grouped under five main themes: ways of using digital technology, perception of reality, impact on learning, cognitive development, and social-emotional development. The findings reveal that students use technology largely for social media, digital games, and watching short videos, whereas academic and productive use remains quite limited. The shortening of attention span, the erosion of critical thinking skills, and the decline in face-to-face communication were voiced intensely by both participant groups. Teachers hold more distinctive concerns regarding cognitive processes and academic orientation, while mothers are more concerned with addiction and social isolation. In addition, fear of missing out (FOMO), the need for social approval, and gender-based differences in use stand out among the notable findings of the study. With respect to gender-based differences, it was found that male students lean more toward digital games and social media, whereas female students lean more toward music and social media; recently, the use of AI applications has increased in both groups. The two methods largely overlapped at the level of the main themes, while the differences remained at the conceptual and terminological level. Manual analysis produced a contextual and interpretive language, whereas AI-assisted analysis yielded more systematic concepts closer to academic terminology. Teachers and mothers largely agree on the shortening of attention span, the decline in face-to-face communication, and the predominantly entertainment-oriented nature of use. Their main point of divergence is one of emphasis: teachers focus more on cognitive processes and academic orientation, while mothers focus more on addiction and social isolation. In conclusion, it was found that the impact of digital technologies on students is shaped by the manner of use, the pedagogical context, and the quality of guidance; and that this complex picture should be addressed holistically through the collaboration of family, school, and policymakers.
Benzer Tezler
- Türkiye için okul sosyal hizmeti ihtiyacının değerlendirilmesi
Assessment of school social work needs for Türkiye
FATİH CEBECİ
Doktora
Türkçe
2023
Sosyal Hizmetİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TANER ARTAN
- Mülteci çocukların soyal ve akademik uyumları: Sorunlar ve çözüm önerileri
Social and academic adaptation of refugee children: Problems and solution proposals
SAADET BİÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. TUNCER BÜLBÜL
- Ergenlerin bilişsel kapılma düzeyleri ile siber aylaklık etkinlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationships between cognitive absorption levels and cyberloafing activities among adolescents
ÖZNUR TANRIVERDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FERİDE KARACA
- 6. sınıfa devam eden ve derse katılım göstermeyen öğrencilerin erken çocukluk deneyimlerinin annelerin gözünden araştırılması
A study on the relationship between early childhood experiences and school experiences of adolescents
CANDAN KAVALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAVVA ÖZDEN BADEMCİ
- Turkish education system's understanding of risk: The case of children of divorced parents through the experiences of counselors and divorced mothers
Türk eğı̇tı̇m sı̇stemı̇'nı̇n rı̇sk anlayışı: Rehber öğretmenlerı̇n ve boşanmış annelerı̇n gözünden, ebeveynlerı̇ boşanmış çocuklar örneğı̇
SÜHEYLA TOKYAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiToplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. FATMA UMUT BEŞPINAR