İslam mimarisi ve sanatında bulunan desenlerin çeşitli cebirsel ve geometrik yöntemlerle analizleri ve yeni nesil teknolojik uygulamaları
Analyses of patterns in islamic architecture and art with various algebraic and geometric methods and new generation technological applications
- Tez No: 1019161
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE KUŞAK SAMANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Matematik, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Dönüşüm geometrisi, GeoGebra, Geometrik motifler, Lorentz geometrisi, Transformation geometry, GeoGebra, Geometric motifs, Lorentz geometry
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, İslam Sanatı içerisinde önemli bir yere sahip olan İslam Sanatında Geometrik Desenler (İSGD), matematiksel ve geometrik yaklaşımlar çerçevesinde incelenmiştir. İslam mimarisinde yaygın olarak kullanılan sonsuz poligon karakterli desenlerin oluşum süreçleri analiz edilerek, bu yapıların temelinde yer alan geometrik kurallar, simetri ilişkileri ve dönüşüm yöntemleri ortaya konulmuştur. Çalışma kapsamında desenlerin çizim aşamaları GeoGebra yazılımı yardımıyla modellenmiş; doğru, çember ve kesişim noktalarına dayalı analitik yapıları incelenmiştir. Elde edilen geometrik motifler; matrisler, kompleks sayılar ve Lorentz düzlemi gibi farklı matematiksel yöntemlerle değerlendirilmiş, desenlerin farklı düzlemlerdeki karşılıkları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bunun yanında, geometrik desenlerin dijital ortama aktarılmasıyla birlikte çağdaş teknolojilerle entegrasyonu hedeflenmiştir. Bu doğrultuda elde edilen modellerin Artırılmış gerçeklik (AR) , Sanal Gerçeklik (VR) , 3D modelleme ve yapay zeka teknolojileri kullanım süreçleriyle desteklenmesi amaçlanmış; desenlerin üç boyutlu temsilleri oluşturularak 3D yazıcı teknolojisi ile fiziksel çıktıları elde edilmiştir. Çalışmanın, kültürel miras niteliği taşıyan İslam geometrik desenlerinin matematiksel altyapısının anlaşılmasına katkı sağlaması, aynı zamanda geometri eğitimi ile kültürel miras arasındaki ilişkiye yönelik farkındalık oluşturması hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
In this thesis, Geometric Patterns in Islamic Art (GPIA), which hold an important place within Islamic Art, were examined within the framework of mathematical and geometric approaches. By analyzing the formation processes of infinite polygon-based patterns commonly used in Islamic architecture, the geometric rules, symmetry relationships, and transformation methods underlying these structures were identified. Within the scope of the study, the drawing stages of the patterns were modeled using GeoGebra software, and their analytical structures based on lines, circles, and intersection points were investigated. The resulting geometric motifs were evaluated through different mathematical methods, including matrices, complex numbers, and the Lorentz plane, and their counterparts in different planes were comparatively analyzed. In addition, the integration of geometric patterns with contemporary technologies was targeted through their transfer into digital environments. In this context, the developed models were intended to be supported through the use of Augmented Reality (AR), Virtual Reality (VR), 3D modeling, and artificial intelligence technologies. Three-dimensional representations of the patterns were created, and physical outputs were produced using 3D printing technology. The study aims to contribute to the understanding of the mathematical foundations of Islamic geometric patterns, which constitute an important part of cultural heritage, while also raising awareness of the relationship between geometry education and cultural heritage.
Benzer Tezler
- Computational design in the medieval seljuk art: Learning from the hands-on creative traditions of geometric patterns
Orta Çağ Selçuklu Sanatı'nda hesaplamalı tasarım: Geometrik desenlerin elle yapım süreçlerindeki yaratıcı geleneklerden öğrenmek
SİBEL YASEMİN ÖZGAN
Doktora
İngilizce
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ÖZKAR KABAKÇIOĞLU
- Azerbaycan`daki İslami Dönem yapılarında süsleme
Decoration of the İslamic Period monuments in Azerbaijan
ERSEL ÇAĞLITÜTÜNCİGİL
- Anadolu Selçuklu devri çini mozayik mihrapları
The Tile-mosaic mihrabs of the Anatolian Selcuk area
İCLAL ERDİL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
El SanatlarıEge ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. LALE BULUT
- Yıldırım Beyazıt dönemi Bursa Mimari yapılarındaki (sırlı) tuğla ve tuğla-taş geometrik dizilim ve desenlerin analizi
Analysis of (glazed) brick and brick-stone geometric arrangements and patterns in architectural structures of Bursa Province in the Yildirim Beyazit period
MEHTAP YAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sanat TarihiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İHSAN TOKTAŞ
- Birgi Ulu Camii mimari tezyinat analizi
Architectural and ornamentation analysis of Birgi Great Mosque
GÜLAY CENGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Sanat TarihiMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZ DOĞANAY