Yapay Zekâ-Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi Temelli Eğitim Uygulamalarının Sınıf Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Kullanma Davranış Niyetleri ve YZ-TPAB Yeterliklerine Etkisi
THE EFFECT OF AI-TPACK BASED INSTRUCTIONS ON PRE-SERVICE PRIMARY SCHOOL TEACHERS' BEHAVIORAL INTENTION TO USE AI AND THEIR AI-TPACK COMPETENCIES
- Tez No: 1019170
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İDRİS AKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Yapay Zekâ-Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (YZ-TPAB) temelli eğitim uygulamalarının sınıf öğretmeni adaylarının YZ kullanma davranış niyetleri ve YZ-TPAB yeterlikleri üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışma, iç içe karma yöntem deseninde tasarlanmıştır. Çalışmanın örneklemini 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Amasya Üniversitesi sınıf eğitimi programında öğrenim gören 50 (39 kadın, 11 erkek) sınıf öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak“TKKBM-2 Ölçeği”,“YZ-TPAB Ölçeği”,“YZ-TPAB Temelli Ders Planları”ve“Yarı yapılandırılmış görüşmeler”kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda tek grup ön test/son test uygulaması gerçekleştirilerek öğretmen adaylarının YZ kullanma davranış niyetleri ile YZ-TPAB yeterliklerindeki değişim incelenmiştir. Nitel boyutunda ise YZ-TPAB temelli ders planları ve uygulamaya yönelik görüşleri incelenmiştir. Nicel veriler betimsel istatistikler ve bağımlı örneklemler t-testiyle; nitel veriler ise tümdengelimsel tematik analiziyle incelenmiştir. Bulgular YZ-TPAB temelli eğitim uygulamalarının öğretmen adaylarının TKKBM-2 ve YZ-TPAB puanlarını anlamlı düzeyde artırdığını göstermiştir. Ders planlarının değerlendirilmesi sonucunda öğretmen adaylarının, YZ'yi öğretim süreçleriyle ilişkilendirme boyutunda daha yüksek, öğrenci düzeyine uygun kullanım, ölçme-değerlendirme ve etik kullanım boyutlarında ise daha düşük performans sergiledikleri belirlenmiştir. Görüşme bulguları öğretmen adaylarının ChatGPT'yi yaratıcı fikirler üretme, bilgiye erişim, etkinlik geliştirme ve zaman tasarrufu sağlama açısından faydalı gördüklerini; bununla birlikte etik kullanımı ve aşırı bağımlılık gibi konularda çeşitli kaygılar taşıdıklarını ortaya koymuştur. Bulgular temelinde, öğretmen yetiştirme programlarında YZ'ye yönelik uygulamalı ve etik temelli eğitimlere daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effects of Artificial Intelligence-Technological Pedagogical Content Knowledge (AI-TPACK)-based instructions on pre-service primary school teachers' behavioral intentions to use AI and their AI-TPACK competencies. This study was designed using an embedded mixed-methods design. The sample of the study consists of 50 (39 female, 11 male) pre-service primary school teachers studying in the elementary education program at Amasya University during the 2024-2025 academic year. Data were collected using the“UTAUT-2 Scale”,“AI-TPACK Scale”,“AI-TPACK-Based Lesson Plan”, and“Semi-Structured Interviews”. A one-group pretest/posttest design was employed to examine changes in participants' behavioral intentions to use AI and their AI-TPACK competencies before and after the intervention. In terms of the qualitative dimension, AI-TPACK-based lesson plans and views on implementation were examined. The quantitative data were analyzed using descriptive statistics and paired-samples t-tests, while the qualitative data were analyzed using deductive thematic analysis. The findings revealed that AI-TPACK-based educational practices significantly increased pre-service teachers' UTAUT-2 and AI-TPACK scores. The evaluation of lesson plans showed that participants demonstrated higher performance in integrating AI into instructional processes, while lower performance was observed in student-level appropriateness, assessment and evaluation, and ethical use dimensions. Interview findings indicated that pre-service teachers considered ChatGPT beneficial for generating creative ideas, accessing information, developing instructional activities, and saving time; however, they also expressed concerns regarding ethical use and overreliance on AI. Based on these findings, it is recommended that teacher education programs provide more practice-oriented and ethics-based training on the use of AI.
Benzer Tezler
- Öğretmenlerin yapay zeka farkındalık düzeylerinin incelenmesi ve eğitim-öğretimde yapay zeka kullanımına ilişkin hizmet içi eğitim: Bir program tasarısı önerisi
An examination of teachers' artificial intelligence awareness levels and an in-service training curriculum on the use of artificial intelligence in education: A curriculum design proposal
ADEM ÖZALTIĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ YAKAR
- Web 3.0 araçlarının fen eğitimine entegrasyonunun, öğretmen adaylarının TPAB öz yeterlilik düzeylerine, yapay zeka, eğitsel sanal gerçeklik ve eğitimde metaverse kullanımlarına ilişkin tutumlarının incelenmesi
Investigation of the integration of web 3.0 tools into science education, pre-service teachers' tpack self-efficacy levels and their attitudes towards the use of artificial intelligence, educational virtual reality and metaverse in education
ZEHRA ÖZTÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHTAP YILDIRIM
- Exploring opinions of corporate instructional designers on their professional development and training needs
Kurumsal öğretim tasarımcılarının mesleki gelişim ve eğitim ihtiyaçları konusundaki görüşlerinin araştırılması
NAZLI GÖKALP
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Çağdaş eğitim teknolojileri ve eğitim: Öğretmenlerin kullanım biçimleri ve eğitim süreçlerindeki rolü
Contemporary educational technologies and education: Teachers' usage patterns and their role in educational processes
TUĞBA ÖZKAYNAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ERSOY
- Perceptions and the readiness level of EFL teachers towards artificial intelligence (AI)
İngilizceyi yabancı dil olarak öğreten öğretmenlerin yapay zekâya (YZ) yönelik algıları ve hazır bulunuşluk düzeyleri
ÖZLEM TAŞKARA
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
DilbilimKaradeniz Teknik ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA NACİ KAYAOĞLU