Çocukluk çağı ruhsal travmaları ile duygusal yeme arasındaki ilişkide suçluluk ve utanç duygusunun aracı rolü
The mediating role of guilt and shame in the relationship between childhood trauma and emotional eating
- Tez No: 1019235
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET SAPANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada çocukluk çağı ruhsal travmaları ile duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkide suçluluk ve utanç duygularının aracı rolü incelenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline dayalı kesitsel bir desenle yürütülmüştür. Çalışma grubunu uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılan 332 yetişkin katılımcı oluşturmuştur. Katılımcıların yaşları 18 ile 65 arasında değişmekte olup yaş ortalaması 27.80'dir (SS = 9.70). Katılımcıların 261'i kadın (%78.6), 71'i erkektir (%21.4). Veriler Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ-33), Hollanda Yeme Davranışı Anketi ve Suçluluk ve Utanç Ölçeği aracılığıyla çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon analizi ve PROCESS Macro Model 4 ile paralel aracılık analizi kullanılmıştır. Dolaylı etkiler 5000 bootstrap örneklemesi ve %95 güven aralıklarıyla değerlendirilmiştir. Bulgular, çocukluk çağı travmaları ile duygusal yeme puanı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Çocukluk çağı travmaları utanç ile pozitif yönde ilişkili bulunurken suçluluk ile anlamlı ilişki göstermemiştir. Utanç duygusal yeme puanı ile pozitif yönde ilişkiliyken suçluluk anlamlı ilişki göstermemiştir. Cinsiyete göre yapılan analizlerde kadın katılımcıların duygusal yeme puanı, suçluluk ve utanç puanlarının erkek katılımcılardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu; çocukluk çağı travmaları puanlarında ise anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. Öğrenim durumuna göre araştırma değişkenlerinde anlamlı farklılık saptanmamıştır. Paralel aracılık analizinde utancın çocukluk çağı travmaları ile duygusal yeme puanı arasındaki ilişkide anlamlı aracı rol üstlendiği, suçluluğun ise anlamlı aracı rolünün bulunmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, çocukluk çağı travmalarının duygusal yeme davranışıyla ilişkisinde benliğe yönelik olumsuz değerlendirmeyi temsil eden utanç duygusunun suçluluktan daha belirleyici bir psikolojik mekanizma olduğu anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examined the mediating role of guilt and shame in the relationship between childhood psychological trauma and emotional eating behavior. The study was conducted with a cross-sectional correlational survey design within a quantitative research framework. The sample consisted of 332 adult participants recruited through convenience sampling. Participants were between 18 and 65 years old, with a mean age of 27.80 years (SD = 9.70); 261 participants were women (78.6%) and 71 were men (21.4%). Data were collected online using a Personal Information Form, the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-33), the Dutch Eating Behavior Questionnaire, and the Guilt and Shame Scale. Descriptive statistics, independent samples t test, one-way analysis of variance, Pearson correlation analysis, and parallel mediation analysis with PROCESS Macro Model 4 were used. Indirect effects were tested with 5000 bootstrap samples and 95% confidence intervals. The findings showed a positive and significant relationship between childhood trauma and emotional eating score. Childhood trauma was positively associated with shame but was not significantly associated with guilt. Shame was positively associated with emotional eating score, whereas guilt was not significantly associated with it. Gender comparisons indicated that women had significantly higher emotional eating scores, guilt, and shame scores than men, while childhood trauma scores did not differ significantly by gender. No significant differences were found according to educational level. In the parallel mediation model, shame significantly mediated the relationship between childhood trauma and emotional eating score, whereas guilt did not. Overall, the results suggest that shame, as a self-focused negative evaluation, is a more specific psychological mechanism than guilt in explaining the relationship between childhood trauma and emotional eating behavior.
Benzer Tezler
- Kadınlarda çocukluk çağı travmaları ile yeme örüntüsü arasındaki ilişkide öz tiksinme ve beden utancının aracı rolü
Examining the mediating roles of self-disgust and body shame in the association between childhood traumas and eating patterns among women
ESLEM FULYA EKŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK BAHTİYAR
- Kadınlarda çocukluk çağı travmalarının ruh sağlığı ve aile işlevselliğine etkisinin kuşaklararası bağlamda incelenmesi
Investigation of the effect of childhood trauma on mental health and family functionality in context of intergeneration line
EMRE ÇİYDEM
Doktora
Türkçe
2022
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaRuh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA BİLGİN
PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK
- İstanbul'da bir sağlıklı hayat merkezinde diyetisyen desteği alan kadınların çocukluk çağı ruhsal travmasının yeme tutumu ve psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of childhood mental trauma on eating attitude and psychological well-being of the women who receive dietician support in a healty life centre i̇n Istanbul
GÜLSEREN GÜL ANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUZAFFER ŞAHİN
- Çocukluk çağında ruhsal travma yaşayan genç yetişkin kadınların, yeme davranışları ve psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişki
The relationship between eating behaviors and resilience of young adult women WHO experienced childhood psychological trauma
BÜŞRA ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. IŞIK KARAKAYA
- Çocukluk çağı travmaları ve duygusal yeme arasındaki ilişki: Erken dönem uyum bozucu şema alanlarının aracı rolü
The relationship between the childhood traumas and emotional eating: The mediator role of early maladaptive schema domains
DOĞUKAN TERZİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM ATEŞ