Aktarılan aile içi travmalar ve yardımseverliğin dissosiyatif yaşantı düzeyi üzerindeki etkisinin incelenmesi
Exami̇ni̇ng the effect of reported domesti̇c trauma and benevolence on the level of di̇ssoci̇ati̇ve experi̇ences
- Tez No: 1019277
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUĞBA SEDA ÇOLAK TURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Travma, bireyin psikolojik bütünlüğünü tehdit eden ve baş etme kapasitesini zorlayan yaşantılar olarak tanımlanmakta olup bazı durumlarda yalnızca bireysel düzeyde kalmayarak kuşaklar arası aktarım yoluyla aile sistemi içerisinde geçiş yapabilen bir olgu niteliği taşımaktadır. Bu süreçte bireylerin travmatik yaşantılara karşı geliştirdiği önemli psikolojik tepkilerden biri dissosiyasyon olup, dissosiyatif yaşantılar bireyin bilinç, bellek ve kimlik bütünlüğünde çeşitli kopukluklar ve ayrışmalar şeklinde ortaya çıkabilmektedir. Öte yandan bireyin başkalarına yönelik yardım etme eğilimini ifade eden yardımseverlik davranışı, bireyin sosyal ilişkilerini güçlendiren ve psikolojik işleyişi ile ilişkili olan önemli bir kişisel özellik olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda ilişkiler, bireyin hem psikolojik iyi oluşunu şekillendiren hem de zaman zaman“ilişkilerle iyileşilen, ilişkilerle hastalanılan”dinamik bir süreç alanı olarak ele alınmaktadır. Bu araştırmanın amacı, aile içerisinde kuşaklar arası aktarılabilen travmatik yaşantıların bireylerin dissosiyatif yaşantı düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek ve yardımseverlik davranışının bu süreçte dissosiyatif yaşantı düzeyini yordayıcı rolünü ortaya koymaktır. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu 18–67 yaş aralığında bulunan 402 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler çevrim içi ortamda gönüllülük esasına dayalı olarak toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Aktarılan Psikolojik Travma Ölçeği (APTÖ), Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği (DES) ve Kültürel Erdemler Ölçeği'nin yardımseverlik alt boyutu kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, aktarılan aile içi travmaların dissosiyatif yaşantı düzeyini pozitif yönde anlamlı şekilde yordadığını göstermiştir. Bununla birlikte yardımseverlik düzeyinin dissosiyatif yaşantı düzeyini negatif yönde anlamlı biçimde yordadığı bulunmuştur. Ayrıca aktarılan aile içi travmalar ile yardımseverlik davranışı ve dissosiyatif yaşantı düzeyi arasında anlamlı ilişkiler olduğu saptanmıştır. Cinsiyet değişkeni açısından yapılan analizlerde ise dissosiyatif yaşantı düzeyinin cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, aile içinde aktarılan travmaların dissosiyatif yaşantılarla ilişkili olduğunu, yardımseverliğin bu süreçte koruyucu bir rol oynayabileceğini ve dissosiyatif yaşantıların demografik değişkenlere göre farklılaşabildiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, travmatik deneyimlerin etkilerinin bireysel yaşantıların yanı sıra aile sistemi ve sosyal ilişkiler bağlamında da değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Trauma is defined as experiences that threaten an individual's psychological integrity and challenge their coping capacity. In some cases, trauma extends beyond the individual level and may be transmitted across generations within the family system. One of the major psychological responses developed in response to traumatic experiences is dissociation, which may manifest as disruptions and fragmentation in the individual's consciousness, memory, and sense of identity. On the other hand, helping behavior, which refers to an individual's tendency to assist others, is regarded as an important personal characteristic associated with psychological functioning and the strengthening of social relationships. In this context, interpersonal relationships constitute a dynamic domain that not only shapes psychological well-being but also reflects the notion that individuals may both“heal through relationships and be wounded through relationships.”Accordingly, the present study aimed to examine the effect of intergenerationally transmitted familial trauma on individuals' levels of dissociative experiences and to determine the predictive role of helping behavior on dissociative experiences within this process. The study was conducted using a correlational survey design. The study sample consisted of 402 participants between the ages of 18 and 67 years. Data were collected online on a voluntary basis. The data collection instruments included the Demographic Information Form, the Transmitted Psychological Trauma Scale (TPTS), the Dissociative Experiences Scale (DES), and the Helping Behavior subscale of the Cultural Virtues Scale. The obtained data were analyzed using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS). The findings revealed that transmitted familial trauma significantly and positively predicted dissociative experiences. In contrast, helping behavior significantly and negatively predicted dissociative experiences. Furthermore, significant relationships were identified among transmitted familial trauma, helping behavior, and dissociative experiences. Analyses conducted according to gender indicated that dissociative experiences differed significantly by gender. Overall, the findings suggest that transmitted familial trauma is associated with dissociative experiences, that helping behavior may serve as a protective factor in this process, and that dissociative experiences may vary according to demographic characteristics. These findings further indicate that the effects of traumatic experiences should be considered not only at the individual level but also within the broader context of family systems and social relationships.
Benzer Tezler
- Aile içi ve aile dışı cinsel istismar mağduru çocuk ve ergenlerin annelerinin geçmiş travma öyküsü ve bağlanma özelliklerinin birbirleriyle ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
A comparison of intrafamilial and extrafamial sexual abuse of children and adolescents with mothers' previous trauma histories and attachment security within themselves and with healthy controls
BEGÜM ŞAHBUDAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM GENCER KIDAK
- Kadın konukevine müracaat eden kadınların çocuklarına aktarılan şiddetin araştırılması ve bu şiddetin kadınların eşlerindeki alkol madde kullanımı ile ilişkisinin incelenmesi
Researcing the violance transmitted to children whose mothers have invoked to women's shelter and analyzing if this violance has any corelation with the consumption of alcohol in those women's husbands
DUYGU ÇELEBİ
- İstanbul Sözleşmesi'nin (Kadına Yönelik Şiddet ve Aile-İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi) ulusal hukuk açısından değerlendirilmesi
The evaluation of the İstanbul Agreement (Convention on Preventing and Combating Violence Against Women and Domestic Violence) according to the national law
MÜGE DEMİRKIR ÜNLÜ
- Aile içi şiddetin sosyal öğrenme kuramı perspektifinden değerlendirilmesi: Kahramanmaraş kadın konukevi örneği
Evaluation of domestic violence from the perspective of social learning theory: The case of Kahramanmaraş women's shelter
DUYGU VASİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sosyal HizmetAnkara ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SEZEN SERPEN
- Boşnak göçmenlerde aile içi ekonomik sosyalleşme İstanbul Yıldırım Mahallesi örneği
Within family economic socialization among Bosnian immigrants: A case study of Yıldırım District in İstanbul
AYTEN DAVUTOĞLU