Tam ve kısıtlı sulama koşullarında biyoçar uygulamasının ıspanak bitkisinde beet necrotic yellow vein virüs enfeksiyonu ve bitki gelişim parametrelerine etkisi
Effect of biochar application on beet necrotic yellow vein virus infection and plant growth parameters in spinach plants grown under full and deficient irrigation conditions
- Tez No: 1019385
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZLI DİDE KUTLUK YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Biyotik ve abiyotik stres faktörleri, bitkisel üretimde verim ve kalite kayıplarına neden olmaktadır. Bu çalışmada, üç farklı dozda (%0.5, %1 ve %2) çeltik biyoçarı uygulamalarının, kısıtlı (%30) ve tam (%70) sulama koşullarında yetiştirilen 'Matador' hibrit ıspanak çeşidinde Beet necrotic yellow vein virus (BNYVV) enfeksiyonu ve bitki gelişim parametreleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, ıspanak bitkileri BNYVV ile bulaşık toprak: torf: kum (1:2:3) karışımından oluşan ortam iklim odası koşullarında altı hafta süre ile yetiştirilmiştir. Ardından, bitkilerin hem yaprak hem de kökleri enfeksiyonun varlığını teyit etmek amacıyla ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay) yöntemiyle test edilmiştir. Uygulamaların tamamında, kökte BNYVV saptanmasına rağmen, yaprakta tespit edilmemiştir. Biyoçar uygulanmamış kontrol bitkilerinde ve %2 biyoçar uygulanmış bitkilerde tam sulanan bitkilerin kısıtlı sulananlara göre sırasıyla yaklaşık 2.9 kat ve %3 daha yüksek ELISA absorbans değerine sahip oldukları belirlenmiştir. Öte yandan, virüsle bulaşık bitki kökleri mikroskop altında incelenerek vektör P. betae'nın dinlenme spor yapılarının yoğunluk durumu belirlenmiştir. Biyoçar ilavesi olsun ya da olmasın, su stresi uygulanmayan bitki köklerinde oldukça yoğun dinlenme spor yapılarına rastlanmıştır. Buna karşın biyoçar uygulamalarının kısıtlı sulanan bitkilerde dinlenme spor yapılarında artışa sebep olduğu gözlenmiştir. Bu çalışmada, su stresinin tam sulamaya göre, virüs-enfekteli bitkilerde %13.7 oranında bitki yaş ağırlığını azalttığı tespit edilmiştir. Kontrol bitkileri ile kıyaslandığında ise, kısıtlı sulanan enfekteli bitkilerde %0.5 biyoçar ilavesinin yaş kök ağırlığını %65 arttırdığı saptanmıştır. Ayrıca, biyoçar uygulamaları ile kısıtlı sulanan enfekteli bitkilerde yaprak eni, yaprak boyu ve bitki boyunda artışın olduğu belirlenmiştir. Bu artış, kısıtlı sulama şartlarında enfekteli bitkiler üzerine biyoçarın pozitif etkisinin olduğuna işaret etmiştir. Ancak, doz arttıkça bitki boyu kısalmıştır. Çalışma sonuçları, BNYVV-enfekteli tam sulanan bitkilerin transprasyon oranının (TO) değerinin, sağlıklı hem tam sulanan hem de kısıtlı sulanan bitkilere göre önemli ölçüde artış gösterdiği saptanmıştır. Enfekteli bitkilerde ise %0.5 biyaçar uygulaması sonucu en düşük TO değeri gözlenmiştir. Diğer taraftan, tam sulanan bitkilere göre; su kısıtı koşullarında yetiştirilen sağlıklı ve enfekteli bitkilerin toplam evapotransprasyon (ET) değerlerinin azaldığı; ancak su kullanım randımanlarının (SKR) ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kısıtlı sulanan enfekteli bitkilerde en düşük SKR, kontrol uygulamasında saptanırken, biyoçar uygulamaları ile bitkilerinin SKR'larında artış olduğu gözlenmiştir. Ancak, biyoçar uygulamalarının dozu arttıkça, bitkilerin SKR'larının azalması dikkat çekmiştir. İlave olarak, farklı BNYVV populasyonları ile yürütülen çeşit reaksiyonu çalışmaları ile, incelenen virüs izolatlarının genellikle ıspanakta kök enfeksiyonu oluşturduğu ve cv. Novica'nın ise incelenen çeşitlere göre BNYVV'ye daha toleranslı olduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Biotic and abiotic stress factors lead to significant losses in yield and quality in crop production. In this study, the effects of three different doses (0.5%, 1%, and 2%) of rice biochar applications on the infection of Beet necrotic yellow vein virus (BNYVV) and various plant growth parameters in the 'Matador' hybrid spinach cultivar grown under deficient (30%) and full (70%) irrigation conditions were investigated. For this purpose, spinach plants were grown at growth room conditions for six weeks in an BNYVV-infested soil:peat:sand (1:2:3) medium. Subsequently, both the leaves and roots of the plants were tested using the enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) method to confirm the presence of infection. BNYVV was detected in the roots of all plants treated with biochar, whereas it was not detected in the leaves. Control plants without biochar treatment and those receiving 2% biochar treatment in fully irrigated plants demostrated approximately 2.9 and 3 times higher ELISA absorbance values compared to the deficiently irrigated plants, respectively. Additionally, microscopic examination of virus-infected plant roots showed the density of resting spore structures of the vector P. betae. High densities of resting spore structures were observed in the roots of both biochar-treated and untreated plants under full irrigation. Interestingly, bichar treatment resulted in an increase in the number of resting spore structures in plants that received deficient irrigation. It was found that the fresh weight of plants infected by BNYVV and subjected to limited irrigation was reduced by 13.7% compared to fully irrigated plants. However, the addition of 0.5% biochar resulted in a 65% increase in fresh root weight for both the deficiently irrigated and infected plants when compared to the control group. Additionally, biochar treatments led to increases in leaf width, leaf length, and plant height in infected plants under deficient irrigation. This increase indicates a positive effect of biochar on infected plants under deficient irrigation conditions. However, plant height decreased as the biochar dosage increased. The study also showed that the transpiration rate (TR) of fully irrigated BNYVV-infected plants was significantly higher than that of healthy plants in both full and deficient irrigation conditions. The lowest TR value was observed in infected plants treated with 0.5% biochar. On the other hand, total evapotranspiration (ET) values were lower in both healthy and infected plants grown under limited irrigation conditions, while the water use efficiency (WUE) increased. The lowest WUE was observed in control plants with no biochar treatment under limited irrigation, wheeras WUE inreased with the application of biochar. Nonetheless, it was noteworthy that WUE decreased as the biochar dosage increased. Additionally, cultivar reaction studies conducted with different BNYVV populations revealed that the virus isolates examined generally caused root infections in spinach, and and the cultivar Novica demostrated greater tolerance to BNYVV compared to the other varieties studied.
Benzer Tezler
- Yüksek rakım şartlarında, farklı su kısıtı uygulamalarıyla yetiştirilen otokton Erciş üzümü (Vitis vinifera L.) çeşidinde, bazı toprak düzenleyicilerin etkileri
Effects of certain soil amendments on the autochthonous Ercis grape (Vitis vinifera L.) cultivated under different water deficit conditions at high alttudes
ETHEM ÖMER BAŞ
Doktora
Türkçe
2024
ZiraatVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. RUHAN İLKNUR GAZİOĞLU ŞENSOY
- Biyokömür ve malç uygulamalarının kısıtlı sulama koşullarında domatesin verim ve kalite özelliklerine etkisi
Effect of biocar and mulch applications on yield and quality characteristics of tomatoes under limited irrigation conditions
ESENGÜL DEMİREL
Doktora
Türkçe
2025
ZiraatIsparta Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF UÇAR
- Asit reaksiyonlu toprakta su kisiti koşulunda vermikompost ve biyokömür uygulamalarinin toprak özellikleri ve biber bitkisinin gelişimine etkileri
Effects of vermicompost and biocar applications on soil properties and pepper plant development in an acidic soil under water defficient conditions
AYŞE ASEL FİDAN ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. COŞKUN GÜLSER
- Pamukta (Gossypium hirsutum L.) tam ve kısıtlı sulama koşullarında verim ve lif kalite özelliklerinin tam diallel melezleme yöntemi ile genetik analizi
Genetic analysis of cotton (Gossypium hirsutum L.) yield and fiber quality by full diallel method under full and deficit irrigation conditions
HATİCE KÜBRA GÖREN
Doktora
Türkçe
2022
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖNER CANAVAR
- Pamukta (Gossypium hirsutum L.) f3:5 generasyonunda tam ve kısıtlı sulama koşullarında verim unsurları ve lif kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of full and deficit irrigationeffects on yield components and fiber quality traits of cotton (Gossypium hirsutum L.) at f3:5 generation
ÇİĞDEM İSOTCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
ZiraatAdnan Menderes ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN BAŞAL