Doğu Akdeniz ihtiyoplankton komünitesinin trofik yapısındaki alansal dinamikler: Denizaltı dağı etkisi
Spatial dynamics in the trophic structure of the EasternMediterranean ichthyoplankton community: The seamount effect
- Tez No: 1019621
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NEHİR KAYMAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Finike Denizaltı Dağları Özel Çevre Koruma Bölgesi, Doğu Akdeniz'in en önemli derin deniz ekosistemlerinden birini teşkil etmektedir. Bu bölge sahip olduğu karmaşık topoğrafik yapı nedeniyle pelajik besin ağı dinamikleri açısından özel bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Son yıllarda bölgede biyoçeşitlilik ve tür dağılımlarına yönelik çalışmalar artmış olsa da bu toplulukların yapılanmasını belirleyen trofik mekanizmalar ve organik madde kaynakları hâlen sınırlı düzeyde bilinmektedir. Oysa bir komunite içindeki trofik etkileşimler, çevresel ve antropojenik etkilerin ekosistem yapısı üzerindeki yansımalarını anlamada temel göstergelerden biridir. Bu bağlamda, bu çalışma iki ekolojik bileşen (partiküler organik madde ve ihtiyoplankton) üzerinden değerlendirilmiştir. Partiküler organik madde kaynağı ve kalitesi, besin ağındaki enerji transferi açısından kritik bir öneme sahiptir. Balıkların erken yaşam evrelerini (embriyonik ve larval) temsil eden ihtiyoplankton ise, pelajik besin ağında alt ve üst trofik seviyeler arasında önemli bir bağlantı oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu tez çalışmasında Finike Denizaltı Dağları Özel Çevre Koruma Bölgesi içerisinde ve yakınındaki bölgelerde partiküler organik madde (POM) dağılımları, bileşenleri/kökeni ve ihtiyoplankton komünitesinin trofik etkileşimlerinin kararlı karbon (δ13C) ve azot (δ15N) izotop analizi ile ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bunun için öncelikle kıyısal (allakton) POM'un hem kıta yamacı hem de denizaltı dağında (Anaxagoras denizaltı dağı) önemli organik madde kaynağı olacağı hipotezi test edilmiştir. Ardında n ihtiyoplankton komunitesinin izotopik bileşimi, trofik niş genişliği ve trofik pozisyonlarının denizaltı dağı, kıta yamacı ve açık deniz alanları arasında, batimetrik olarak ve farklı boy grupları arasında değişim gösterip göstermediği araştırılmıştır. POM ve ihtiyoplankton örneklerinin kararlı karbon ve azot izotop analizleri için ön hazırlık işlemleri Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, çalışma alanındaki POM havuzunun δ¹³C bakımından dar bir aralıkta ve yaklaşık -26‰ civarında seyrettiğini, MixSIAR model sonuçlarının ise POM'a katkı yapan organik maddenin büyük ölçüde allokton karakter taşıdığını göstermiştir. Bu bulgu, kıyısal kökenli organik maddenin denizaltı kanyonları, kıta sahanlığı boyunca gerçekleşen taşınımlar, girdaplar ve rüzgâr kaynaklı hidrodinamik süreçler aracılığıyla açık deniz sistemlerine kadar taşınabileceği görüşüyle uyumludur. POM δ¹⁵N değerleri istasyonlar arasında belirgin farklılık göstermiştir. Kıta yamacında gözlenen yüksek ve geniş δ¹⁵N aralığı, kıyısal antropojenik azot girdileri, mikrobiyal yeniden işlenme ve/veya denitrifikasyon gibi süreçlerin POM havuzunu etkileyebileceğine işaret etmektedir. İhtiyoplankton topluluklarının izotopik bileşimi genel olarak mevcut POM havuzundan ayrışmış ve bireylerin büyük bölümü POM'a kıyasla daha yüksek δ¹³C değerlerinde konumlanmıştır. Trofik pozisyon değerleri istasyonlar arasında farklılık göstermiş; en yüksek değerler kıta yamacında, en düşük değerler ise Anaksagoras Denizaltı Dağı üzerinde belirlenmiştir. İhtiyoplankton için trofik niş analizleri de istasyonlar arasında belirgin bir mekânsal heterojenlik ortaya koymuş; kıta yamacı ve ÖÇK dışı açık deniz istasyonlarında daha geniş, ÖÇK içi açık deniz istasyonunda ise daha dar trofik niş alanları belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, Finike Denizaltı Dağları ÖÇK Bölgesi'nde POM havuzunun izotopik olarak büyük ölçüde allokton karakter taşıdığını, ancak bu POM'un pelajik besin ağına doğrudan ve yaygın biçimde aktarılmadığını ortaya çıkarmıştır. İhtiyoplankton toplulukları çoğunlukla otokton üretime dayalı pelajik besin zinciriyle ilişkili görünürken, allokton/detrital POM'un bazı bireyler ve taksonlar düzeyinde, mikrobiyal ve ara trofik basamaklar aracılığıyla katkı sağladığı belirlenmiştir. Bu bulgular, iklim değişikliğiyle birlikte sıklığı ve şiddeti artması beklenen aşırı yağış olaylarının, Finike ÖÇK Bölgesi'nde allokton organik madde girdileri ve pelajik besin ağı dinamikleri üzerinde etkili olabileceğini düşündürmekte; bu nedenle bölgenin trofik yapı, enerji akışı ve mikrobiyal süreçler açısından daha geniş zamansal ve mekânsal ölçekte izlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The Finike Seamounts Special Environmental Protection Area represents one of the most important deep-sea ecosystems in the Eastern Mediterranean. Owing to its complex topographic structure, this region constitutes a distinctive research area for understanding pelagic food-web dynamics. Although studies on biodiversity and species distributions in the region have increased in recent years, the trophic mechanisms and organic matter sources shaping these communities remain poorly understood. Trophic interactions within a community are among the key indicators for understanding the effects of environmental and anthropogenic factors on ecosystem structure. In this context, the present study was evaluated through two ecological components: particulate organic matter and ichthyoplankton. The source and quality of particulate organic matter are critically important for energy transfer within food webs. Ichthyoplankton, representing the early life stages of fishes, including embryonic and larval stages, forms an important link between lower and higher trophic levels in pelagic food webs. Therefore, this thesis aimed to determine the distribution, composition/origin of particulate organic matter (POM), and the trophic interactions of the ichthyoplankton community within and around the Finike Seamounts Special Environmental Protection Area using stable carbon (δ¹³C) and nitrogen (δ¹⁵N) isotope analyses. First, the hypothesis that coastal/allochthonous POM would constitute an important organic matter source both on the continental slope and at the seamount, specifically the Anaxagoras Seamount, was tested. Subsequently, it was investigated whether the isotopic composition, trophic niche width, and trophic positions of the ichthyoplankton community varied among the seamount, continental slope, and offshore areas, as well as across bathymetric layers and different size classes. Sample preparation procedures for stable carbon and nitrogen isotope analyses of POM and ichthyoplankton samples were carried out in the Hydrobiology Laboratory of the Department of Biology, Faculty of Science, Akdeniz University. The results showed that the POM pool in the study area exhibited a narrow δ¹³C range, with values around -26‰, while MixSIAR model outputs indicated that the organic matter contributing to POM was largely allochthonous in character. This finding is consistent with the view that coastal-origin organic matter can be transported to offshore systems through submarine canyons, cross-shelf transport processes, eddies, and winddriven hydrodynamic mechanisms. POM δ¹⁵N values differed markedly among stations. The high and wide δ¹⁵N range observed on the continental slope suggests that coastal anthropogenic nitrogen inputs, microbial reworking, and/or denitrification processes may have influenced the POM pool. The isotopic composition of ichthyoplankton communities generally differed from that of the existing POM pool, with most individuals showing higher δ¹³C values than POM. Trophic position values also varied among stations, with the highest values recorded on the continental slope and the lowest values observed over the Anaxagoras Seamount. Trophic niche analyses of ichthyoplankton revealed marked spatial heterogeneity among stations, with wider niche areas on the continental slope and the offshore station outside the protected area, and a narrower trophic niche in the offshore station inside the protected area. Overall, this study demonstrated that the POM pool in the Finike Seamounts Special Environmental Protection Area is isotopically largely allochthonous in character; however, this POM does not appear to be directly and widely transferred to the pelagic food web. Ichthyoplankton communities were mostly associated with pelagic food chains supported by autochthonous production, whereas allochthonous/detrital POM appeared to contribute at the level of certain individuals and taxa through microbial and intermediate trophic pathways. These findings suggest that extreme rainfall events, which are expected to increase in frequency and intensity with climate change, may influence allochthonous organic matter inputs and pelagic food-web dynamics in the Finike Special Environmental Protection Area. Therefore, the region should be monitored over broader temporal and spatial scales in terms of trophic structure, energy flow, and microbial processes.
Benzer Tezler
- Kuzey Doğu Akdeniz'de anguilliform erken gelişim evrelerinin taksonomisi
Taxonomy of early life stages of anguilliforms in the northeastern mediterranean
ALİ EGEMEN DEMİRCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Su ÜrünleriÇukurova ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER YELDAN
- Doğu Akdeniz bölgesi beyaz sinek (Homoptera: Aleyrodidae) türlerinin saptanması
Survey of the whitefly (Homoptera: Aleyrodidae) species in eastern Mediterranean region
İBRAHİM HALİL ELEKÇİOĞLU
- Doğu Akdeniz bölgesi ticari portakal çeşitlerinde psorosis grubu hastalıkların indekslenmesi
Başlık çevirisi yok
NÜKET ÖNELGE
- Doğu Akdeniz bölgesi turunçgillerinde zararlı tristeza virüs hastalığının tanınması, aratılması, özellikleri ve serolojik yöntemlerle (elisa ve SDS-immunodiffision testleri) saptanması
Identification purification, serology (with Elisa and SDS immunodiffication tests) and properties of citrus tristeza virus (CTV) in east meditterranean region of Turkey
SAADETTİN BALOĞLU
- Doğu Akdeniz Bölgesi navel grubu portakal ve satsuma mandarin ağaçlarında yaygın virüs ve virüs benzeri hastalıkların sürveyi ve indekslenmesi üzerinde çalışmalar
Surveying and indexing of virus and viruslike diseases on navel orange and satsuma mandarin trees in East Mediterranean Region
MAKBULE GÜLLÜ