Bozova-Yaylak Ovasında sulu tarım işletmelerinin ekonomik analizi
An economic analysis of irrigated agricultural operations in the Bozova-Yaylak Plain
- Tez No: 1019642
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA HAKKI AYDOĞDU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Doğal kaynaklar, Sulama, Sulama yönetimi, Natural resources, Irrigation, Irrigation management
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı; GAP kapsamında yer alan Bozova-Yaylak Ovası'nda tarımsal üretimde kullanılan suyun ekonomik değerinin belirlenmesi ve araştırma alanındaki su fiyatlandırması, su işletmeciliği, sulama ile ilgili yaşanan sorunların tespit edilmesidir. Bozova Yaylak Ovası'nın çalışma alanı olarak seçilmesinin temel gerekçesi, sulama faaliyetlerinin yaygın olarak uygulandığı ve farklı ürünlerin tarımsal üretiminin gerçekleştirildiği alanlardan biri olmasıdır. Araştırmanın ana materyalini Yaylak ovası sulama alanı içinde yer alan 38 yerleşim yerinde yapılan anket çalışmasıyla elde edilen veriler ve ikincil veriler oluşturmaktadır. Örneklem hacmi basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle %95 güven sınırı ve %5 hata payı ile belirlenmiştir. Çalışmada, Frekans ve Tek Yönlü Varyans Analizi, Sıralı Regresyon Analizi, Korelasyon Analizi ve Kruskall Wallis H kullanılarak araştırma ait bulgular elde edilmiştir. Bozova-Yaylak Ovası'nın 2022 yılı ürün deseni için tarımsal üretimin su bazlı ekonomik analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucuna göre; sulanan alanda tüm ürün gruplarına dayalı ürün desenleri birlikte değerlendirildiğinde, 2022 yılı gayri safi üretim değeri açısından tarla bitkileri 427.877.254,72 TL (25.853.610,56 $) ve 63.716,49 TL/ha (3.849,94 $/ha); sebze 15.332.056,20 TL (926.408,23 $) ve 228.359,49 TL/ha (13.798,16 $/ha); Meyve 454.818.648,66 TL (27.481.489,35 $) ve 126.112,21 TL/ha (7.620,07 $/ha) olarak hesaplanmıştır. Bu verilere bağlı olarak araştırma sahasının toplam gayri safi üretim değeri 898.027.959,58 TL (54.261.508,13 $) ve 86.440,77 TL/ha (5.223,01 $/ha) olarak hesaplanmıştır. Net gelir açısından tarla bitkileri 96.750.433,66 TL (5.845.947,65 $), sebze 8.058.647,40 TL (486.927,34 $) ve meyve 301.113.536,78 TL (18.194.171,41 $) olarak hesaplanmıştır. Sahanın toplam net geliri 405.922.617,84 TL (24.527.046,40$) ve 39.072,57 TL/ha (2.360,88 $/ha) olarak hesaplanmıştır. Nispi karı ise 2,10 olarak hesaplanmıştır. Gayri safi üretim değeri açısından araştırma sahasının ortalama 1 m3 suyunun ekonomik değeri 5,48 TL (0,33 $) olarak hesaplanırken, net gelire göre değeri ise 2,48 TL (0,15 $) olmuştur. Buna bağlı olarak tüm ürün deseninin bitki su ihtiyacı 8.503,11 m3/ha iken, kullanılan sulama suyu miktarı 15.772,79 m3/ha hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar özellikle suyun sektörel kullanım amacıyla yapılacak olan tahsisatlarında, karar vericiler için suyun ekonomik değeri, suyun etkin ve verimli kullanımı, su fiyatlandırması dikkate alınacak bir husustur. Bu durum hem çiftçilerin refah seviyesini hem de bölgesel ve ulusal refah seviyelerini etkileyebilecek önemli bir konudur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the economic value of water used in agricultural production in the Bozova–Yaylak Plain within the scope of the Southeastern Anatolia Project (GAP), and to identify the problems related to water pricing, water management, and irrigation practices in the research area. The main reason for selecting the Bozova–Yaylak Plain as the study area is that it is one of the regions where irrigation practices are widely applied and where agricultural production of various crops is conducted. The main material of the research consists of data obtained through questionnaire surveys conducted in 38 settlements located within the irrigation area of the Yaylak Plain, as well as secondary data. The sample size was determined using the simple random sampling method with a 95% confidence level and a 5% margin of error. In the study, research findings were obtained using Frequency Analysis, One-Way Analysis of Variance, Ordered Regression Analysis, Correlation Analysis, and the Kruskal–Wallis H test. A water-based economic analysis of agricultural production was conducted for the 2022 cropping pattern of the Bozova–Yaylak Plain. According to the results of the study, when crop patterns based on all product groups in the irrigated area are evaluated together in terms of gross production value for the year 2022 field crops were calculated as 427,877,254.72 TL (25,853,610.56 USD) and 63,716.49 TL/ha (3,849.94 USD/ha); vegetables as 15,332,056.20 TL (926,408.23 USD) and 228,359.49 TL/ha (13,798.16 USD/ha); and fruits as 454,818,648.66 TL (27,481,489.35 USD) and 126,112.21 TL/ha (7,620.07 USD/ha). Based on these values, the total gross production value of the research area was calculated as 898,027,959.58 TL (54,261,508.13 USD) and 86,440.77 TL/ha (5,223.01 USD/ha). In terms of net income, field crops were calculated as 96,750,433.66 TL (5,845,947.65 USD), vegetables as 8,058,647.40 TL (486,927.34 USD), and fruits as 301,113,536.78 TL (18,194,171.41 USD). The total net income of the area was calculated as 405,922,617.84 TL (24,527,046.40 USD) and 39,072.57 TL/ha (2,360.88 USD/ha). The relative profit was calculated as 2.10. In terms of gross production value, the average economic value of 1 m3 of water in the research area was calculated as 5.48 TL (0.33 USD), while its value based on net income was calculated as 2.48 TL (0.15 USD). Accordingly, while the crop water requirement of the entire cropping pattern was 8,503.11 m3/ha, the amount of irrigation water used was calculated as 15,772.79 m3/ha. The results obtained indicate that the economic value of water, its efficient and effective use, and water pricing should be taken into consideration by decision-makers, particularly in water allocation processes for sectoral use. This issue is of significant importance as it can affect both farmers' welfare levels and regional and national welfare levels.
Benzer Tezler
- Aşağı Fırat sulamaları ekonomik analiz özetleri ve değerlendirilmesi
Economical analysis summary and evaluation of Fırat basin irrigation projects
ŞULE KIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
İnşaat MühendisliğiGazi Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. OSMAN ÖZDEMİR
- Şanlıurfa Bozova Yaylak pompaj sulama alanında sulama öncesi ve sonrası çiftçi düzeyinde tarım makinalarında ortak makine kullanım eğilimlerinin araştırılması
The research of tendencies of multi machinery usage in farm machinery on farmer level before and after irrigation in Sanliurfa Bozova-Yaylak pumping irrigation area
ÇETİN ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
ZiraatHarran ÜniversitesiTarım Makineleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN SAĞLAM
- Sulama performans değerlendirmesi: Şanlıurfa/Bozova Yaylak ovası pompaj sulaması örneği
Assessment of irrigation performance: A case study Şanlıurfa/Bozova Yaylak plain pumped irrigation
MUSA POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiBiyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN DEĞİRMENCİ
- İlköğretim fen bilgisi öğretiminde“Hücrede yapı ve canlılık olaylarının yönetimi nasıl sağlanır?”konusunun öğretiminde yapılandırmacı yaklaşım ile öğretimin öğrenci başarısına etkisi
The effect of the topic“How the management of structure and viability cases in cell is provided?”on constructivist approach in teaching and on teaching of student achievement in elementary science teaching
HÜSEYİN SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimSelçuk Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYVAZ ÜNAL
- Tünel güzergahlarında özdirenç metodu ile yeraltı jeolojik yapısının çıkartılması
Determination of underground geological structure by resistivity method along tunnel reutes
MEHMET BOYBEYİ
Doktora
Türkçe
1994
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÖZDEMİR