Orta ve yüksek enerjide ağır-iyon çarpışmalarında nükleer çoklu-parçalanma reaksiyonlarının araştırılması
Investigation of nuclear multifragmentation reactions at intermediate and high energy heavy-ion collisions
- Tez No: 1019756
- Danışmanlar: PROF. DR. NİHAL BÜYÜKÇİZMECİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Fizik ve Fizik Mühendisliği, Physics and Physics Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fizik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, orta ve yüksek enerjili ağır iyon çarpışmalarında parçacık oluşum mekanizmaları araştırılmıştır. Bu çarpışmalardaki nükleer çoklu parçalanmanın mevcut teorik açıklaması, dinamik ve istatistiksel yaklaşımları içeren çeşitli yöntemleri kapsamaktadır. Fermi enerji bölgesi (20-50) ile 100 MeV/nükleon mermi enerjisi aralığındaki yanal çarpışmalar, istatistiksel çoklu-parçalanma modeli (SMM) çerçevesinde incelenmiştir. Bu kapsamda, INDRA işbirlikleri tarafından gerçekleştirilen 35 MeV/nükleon enerjideki 40,48Ca+40,48Ca yanal ve yarı-yanal çarpışmalarının deneysel sonuçları; 100 MeV/nükleon altındaki çarpışmalarda ve düşük yoğunluklu donma hacminde termal dengeye ulaşıldığını varsayan istatistiksel çoklu-parçalanma modeli temelinde analiz edilmiştir. N/Z (isospin), izotop dağılımları ve izotopik ölçeklendirme (isoscaling) gözlenebilirleri hesaplandı ve deneysel değerleri ile karşılaştırılmıştır. Yüksek enerjilerde, özellikle 100–300 MeV/nükleon aralığında, RIKEN-FRIB grupları tarafından 270 MeV/nükleon enerjisinde gerçekleştirilen 132Sn+124Sn ve 108Sn+112Sn kafa kafaya çarpışma deneylerinde üretilen hafif parçacıklara ait verilerin teorik analizi yapılmıştır. Hidrojen ve helyum izotoplarının ürün oranları ve izotopik ölçeklendirme parametreleri hesaplandı ve deneysel verilerle karşılaştırıldı. Bu hesaplamalarda, Fermi bölgesinde kullanılan tek bir küresel donma hacminde oluşan termal denge yerine, her birinde farklı sıcaklıklarda ulaşılan yerel denge kavramı göz önüne alındı. Bu tür çalışmalar aynı zamanda, dengeden uzak koşullardaki nükleer ve yıldızsı madde özelliklerinin benzerliği nedeniyle, büyük yıldızların çöküşü ve patlaması ve nötron yıldızlarının oluşumu gibi astrofiziksel olayların araştırılmasında da bir araç olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bu bağlamda, çekirdek ve yıldız maddesinin özelliklerine ilişkin yeni fiziksel bilgilerin elde edilmesi hayati önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, it has been investigated the fragment production mechanisms in intermediate and high energy heavy-ion collisions. The present theoretical explanation of nuclear multifragmentation phenomenon in this collisions includes the various methods involving dynamical and statistical approaches. The peripheral collisions in the Fermi energy region (20-50) up to 100 MeV/nucleon projectile energy were studied in the framework of statistical multifragmentation model (SMM). In this context, the experimental results of peripheral and semiperipheral collisions of 40,48Ca+40,48Ca at 35 MeV/nucleon, performed by INDRA collaborations; have been analyzed based on a statistical multi-fragmentation model that assumes thermal equilibrium is reached in collisions below 100 MeV/nucleon and in a low-density freezing volume. At high energies, specifically in the 100–300 MeV/nucleon range, it is realized a theoretical analysis of the data for light particles produced in the 132Sn+124Sn and 108Sn+112Sn head-on collision experiments conducted by the RIKEN-FRIB groups at an energy of 270 MeV/nucleon. It was calculated the yield ratios and isoscaling parameters of the isotopes of hydrogen and helium elements, and it was compared with experimental data. In this calculations was considered local equilibrium concept assuming that different temperatures at local equilibrium regions, instead of a unique temperature at a global freeze-out volume at Fermi energies. This kind of studies have been extensively used as a tool to investigate the astrophysical events such as the collapse and explosion of massive stars and formation of neutron stars, because of the similarities of nuclear and stellar matter properties at extreme conditions. In this context, the extraction of novel physical information on the properties of of nuclear and stellar matter is crucial.
Benzer Tezler
- Synthesis and sensor appplication of reusable fluorescent uranyl-imprinted polymer gels
Yeniden kullanılabilir uranil-imprint floresan polimer jellerin sentezi ve sensör olarak kullanılması
ELİF GÖKÇE ATÇAKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiPolimer Bilim ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN GÜNEY
- Radiation damage studies of bulk metallic glass materials under proton irradiation and radioprotection studies for METU-DBL
İri hacimli metalik cam malzemelerin proton ışınlaması altındaki radyasyon hasarları ve ODTÜ-SDH için radyasyondan korunma çalışmaları
PELİN USLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Metalurji MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMetalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT VEDAT AKDENİZ
PROF. DR. MELAHAT BİLGE DEMİRKÖZ
- Hybrid photo-diode noise library at CMS hadron calorimeter
CMS hadron kalorimetresinde hibrit fotodiyot detektörlere gürültü kütüphanesi yaratılması
HÜSEYİN BAHTİYAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Fizik ve Fizik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiFizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEREM CANKOÇAK
DR. TAYLAN YETKİN
- Dynamic modelling, simulation based analysis and optimization of hybrid ship propulsion systems
Gemi hibrit tahrik sistemlerinin dinamik modellemesi, optimizasyonu ve simülasyon temelli analizi
ÖMER BERKEHAN İNAL
Doktora
İngilizce
2022
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ DENİZ
- Using ultrafiltration/microfiltration membranes coupled with ultraviolet or reverse osmosis for water reuse in agricultural and industrial purposes
Tarımsal ve endüstriyel amaçlı suyun yeniden kullanımı için ultrafiltrasyon/mikrofiltrasyon membranlarının ultraviyole veya ters osmoz ile birlikte kullanımı
AYA HASSOUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN GÜVEN