Dönüşümcü liderlik ile öğretmen akademik iyimserliği arasındaki ilişkide öğretmen özerkliği ve lidere güvenin rolü: bir karma yöntem araştırması
The role of teacher autonomy and trust in the leader in the relationship between transformational leadership and teacher academic optimism: a mixed-methods study
- Tez No: 1019843
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT ÖZDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Ankara ilinde ortaokul düzeyinde görev yapan öğretmenlerin görüşlerine dayalı olarak dönüşümcü liderlik ile öğretmen akademik iyimserliği arasındaki ilişkide öğretmen özerkliğinin aracı, lidere güvenin ise düzenleyici rolü ile öğretmenlerin akademik iyimserlik ile ilgili düşünce ve görüşleri incelenmiştir. Araştırma, karma araştırma paradigması kapsamında yürütülmüş olup karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. İlk aşamada nicel bölüm, tarama modeli ile, nitel bölüm ise fenomenoloji deseni çerçevesinde desenlenmiştir. Nicel veriler, tabakalı örnekleme yöntemiyle Ankara'daki dokuz ilçede yer alan kamu ortaokullarında görev yapan 512 öğretmenden yüz yüze toplanmıştır. Nitel veriler ise ölçüt örnekleme ile belirlenen 8 öğretmenden elde edilmiştir. Veri toplama sürecinde çeşitli ölçekler ve yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, korelasyon ve düzenleyici aracılık analizi uygulanmıştır. Nitel veriler ise betimsel analiz yaklaşımı ile çözümlenmiştir. Bulgular, dönüşümcü liderlik ile öğretmen akademik iyimserliği, öğretmen özerkliği ve lidere güven arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Ayrıca öğretmen akademik iyimserliği ile öğretmen özerkliği ve lidere güven arasında da pozitif yönlü ve anlamlı korelasyonlar tespit edilmiştir. Analizler, dönüşümcü liderliğin akademik iyimserlik üzerinde doğrudan etkili olduğunu ortaya koyarken, öğretmen özerkliğinin bu ilişkide kısmi aracı rol üstlendiğini göstermiştir. Bununla birlikte lidere güvenin, dönüşümcü liderlik ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişkiyi düzenlediği ve bu etkinin dolaylı ilişkiye de yansıdığı belirlenmiştir. Nitel bulgular, öğretmen görüşlerinin“güven ilişkileri”,“akademik iyimserlik”ve“akademik kötümserlik”temaları altında toplandığını göstermiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda politika yapıcılar, uygulayıcılar ve araştırmacılar için çeşitli öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examined, based on the views of lower secondary school teachers in Ankara, the mediating role of teacher autonomy and the moderating role of trust in the leader in the relationship between transformational leadership and teacher academic optimism, as well as teachers' perspectives on academic optimism. The research was conducted within the mixed-methods paradigm, employing an explanatory sequential design. In the first phase, the quantitative component was designed using a survey model, while the qualitative component followed a phenomenological design. Quantitative data were collected face-to- face from 512 teachers working in public lower secondary schools across nine districts of Ankara using stratified sampling. Qualitative data were obtained from eight teachers selected through criterion sampling. Data collection involved several scales and semi- structured interviews. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, correlation, and moderated mediation analysis, whereas qualitative data were analyzed through descriptive analysis. Findings revealed positive and significant relationships among transformational leadership, teacher academic optimism, teacher autonomy, and trust in the leader. Additionally, positive correlations were found between teacher academic optimism and both teacher autonomy and trust in the leader. Analyses indicated that transformational leadership had a direct effect on academic optimism, while teacher autonomy played a partial mediating role. Furthermore, trust in the leader significantly moderated the relationship between transformational leadership and teacher autonomy, extending to the indirect relationship. Qualitative findings showed that teachers' views were organized under the themes of“trust relationships,”“academic optimism,”and“academic pessimism.”Based on these results, several implications and recommendations were proposed for policymakers, practitioners, and researchers.
Benzer Tezler
- Dönüşümcü liderlik ile lise öğretmenlerinin akademik istekliliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between transformational leadership and high school teachers' academic aspiration
AYŞE KÜBRA GÜNEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ÖZDEMİR
- Okul müdürünün dönüşümcü liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılığı arasındaki ilişkide psikolojik güçlendirmenin aracı rolü
The mediating role of psychological empowerment in the relationship between transformational leadership and organizational commitment
AYÇİN ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEDİM ÖZDEMİR
- Ortaöğretim proje okulu müdürleri ile anadolu lisesi müdürlerinin liderlik stillerinin incelenmesi
An investigation of the leadership styles of secondary education project school principals and anatolian high school principals
GÜLAY BEYCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ SABANCI
- Okul müdürlerinin liderlik stillerinin örgütsel sağlık üzerindeki etkisi (Ankara ili örneği)
Effect of school directors leadership styles on organizational health (case of Ankara)
CANSU YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET KORKMAZ
- Başarılı okul iyileştirme örnekleri: Karşılaştırmalı durum analizi
Successful school improvement models: Comparative case analysis
ÖZLEM URAL
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimKocaeli ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÖHEYDA GÖKTÜRK