Geri Dön

Lise öğrencilerinin STEM kariyer niyetleri: Bir karma yöntem araştırması

STEM career intentions of high school students: A mixed-methods study

PDF İndir

  1. Tez No: 1019861
  2. Yazar: BETÜL GÖKCE
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. NURTEN KARACAN ÖZDEMİR
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: STEM kariyer niyeti, STEM kimliği, Planlanmış Davranış Teorisi, eş zamanlı karma desen, lise öğrencileri, yapısal eşitlik modellemesi, FeTeMM, Kariyer danışmanlığı, Psikolojik danışma, STEM career intention, STEM identity, Theory of Planned Behavior, convergent mixed-methods design, high school students, structural equation modeling, STEM, Career counseling, Psychological counseling
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinin STEM kariyer niyetine yönelik Planlanmış Davranış Teorisi ve STEM Kimliği yaklaşımları temelinde geliştirilen hipotetik modelin test edilmesi ve öğrencilerden eş zamanlı olarak elde edilen STEM kariyer niyetine ilişkin deneyimlerin ortaya konularak bu olguya yönelik bir anlayış geliştirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle STEM Kariyer Niyeti Ölçeği Türkçeye uyarlanmış; geçerlik ve güvenirlik çalışmaları 274 öğrenci ile açımlayıcı faktör analizi ve 405 öğrenci ile doğrulayıcı faktör analizi yapılarak gerçekleştirilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgular, STEM Kariyer Niyeti Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir ölçümler yaptığını göstermiştir. Eş zamanlı karma desenle yürütülen araştırmanın nicel boyutu 752, nitel boyutu ise 16 lise öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Nicel analizlerde yapısal eşitlik modellemesi kullanılmış; STEM kariyer niyeti bağımlı değişken, sonuç beklentileri, yetkinlik, başkaları tarafından tanınma, kendini tanıma ve ilgi ise bağımsız değişkenler olarak modele dahil edilmiştir. Bulgular, kendini tanıma ve sonuç beklentilerinin STEM kariyer niyetini pozitif yönde yordadığını, ilginin ise negatif yönde anlamlı bir yordayıcı olduğunu göstermiştir. Yetkinlik ve başkaları tarafından tanınmanın anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Çok gruplu analizler, yapısal yolların, başkaları tarafından tanınma değişkeni dışında, büyük ölçüde cinsiyete göre benzer olduğunu ortaya koymuştur. Eş zamanlı yürütülen nitel araştırmada, öğrencilerle STEM kariyer niyeti deneyimlerine yönelik bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiş ve veri analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Nitel araştırma sonucunda çevresel faktörler, bireysel faktörler, kariyer farkındalığı ve STEM'e yönelik tutum olmak üzere 4 tema ve 18 alt-temaya ulaşılmıştır. Nicel ve nitel araştırmalardan elde edilen bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılarak, araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika yapıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Özet (Çeviri)

The aim of this study is to test a hypothetical model based on the Theory of Planned Behavior and STEM Identity approaches regarding high school students' STEM career intentions and to develop an understanding of this phenomenon by concurrently examining students' related experiences. To this end, the STEM Career Intention Scale was adapted into Turkish; its validity and reliability were established through exploratory factor analysis with 274 students and confirmatory factor analysis with 405 students. The findings indicated that the scale provides valid and reliable scores. The study employed a convergent mixed-methods design, involving 752 students in the quantitative phase and 16 students in the qualitative phase. In the quantitative phase, structural equation modeling was used to test a model in which STEM career intention was the dependent variable, and outcome expectations, competence, recognition by others, self-recognition, and interest were independent variables. Results showed that self-recognition and outcome expectations positively predicted STEM career intention, whereas interest was a significant negative predictor. Competence and recognition by others were not significant predictors. Multi-group analyses indicated that structural paths were largely invariant across gender, except for recognition by others. In the concurrent qualitative phase, individual interviews were conducted and analysed using content analysis. The findings revealed four themes—environmental factors, individual factors, career awareness, and attitudes toward STEM—comprising 18 sub-themes. Results were discussed in light of the literature, and implications were provided for researchers, practitioners, and policymakers.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    782712

    Lise öğrencilerinin STEM kariyer tercihlerinin cinsiyete göre araştırılması: Bir meta analiz çalışması

    Investigating high school student's STEM career chooses by gender: A meta analysis

    GÜLSÜN SAĞIROĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NİHAL DOĞAN

    PROF. DR. DURU KARASOY

  2. Tez No

    729972

    Ortaokul ve lise öğrencilerinin STEM öz-yeterlik algıları ve kariyer ilgileri ile problem çözme becerileri

    Middle and high school students' perceptions of STEM self-efficacy and career interest and problem solving skill

    ÖZLEM GÖKÇE TEKİN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve Öğretimİnönü Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İSMAİL ŞAN

    DOÇ. DR. H. GÜLHAN ORHAN KARSAK

  3. Tez No

    497566

    Investigation of students' attitudes towards STEM and the relationships with career preferences

    Öğrencilerin STEM'e ilişkin tutumları ve kariyer tercihleri ile ilişkilerinin incelenmesi

    MUHAMED HAMDİ OCAK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2017

    Eğitim ve ÖğretimYeditepe Üniversitesi

    Eğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE MÜNİRE ERDEN

  4. Tez No

    522546

    Determinants of high achieving students' career choices in stem fields

    Yüksek başarılı öğrencilerin fetemm alanlarındaki kariyer tercihlerini belirleyen faktörler

    BÜŞRA TÜRKER

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi Üniversitesi

    Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. FATMA ASLAN TUTAK

  5. Tez No

    582812

    Disiplinlerüstü bir STEAM yaklaşımı ile hazırlanmış öğretim programının öğrencilerin fizik kavramlarını öğrenmelerine, bilime karşı tutumlarına, STEAM tutumlarına ve kariyer seçimlerine etkisinin incelenmesi

    Examination of effects of transdisciplinary STEAM approach on students' learning of physics concepts, attitudes towards science STEAM attitudes, and career choices

    SÜMEYRA HALLAÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FERAL OGAN BEKİROĞLU

Geri Dön