Geri Dön

Ergenlerde Ebeveynleşmenin Örtük Profil Analizi: Bağlanma, Yaşam Doyumu, Psikolojik Kontrol ve Ebeveyn Ebeveynleşmesi Bağlamında İncelenmesi

Latent Profiles of Parentification in Adolescents: An Examination in the Context of Attachment, Life Satisfaction, Psychological Control, and Parents' Own Parentification

  1. Tez No: 1019919
  2. Yazar: BEDRİYE KANCA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HAKTAN DEMİRCİOĞLU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Psikoloji, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Ebeveynleşme ergenlerin psikososyal gelişimi üzerinde rol oynayan çok boyutlu bir deneyimdir. Bu çalışmada ergenlerin ebeveynleşme profillerinin saptanması ve bu profillerin ebeveyne ve akrana bağlanma, yaşam doyumu, ebeveynden algılanan psikolojik kontrol ve ebeveynlerinin ebeveynleşmeleri düzeyleri arasındaki farklılaşmanın incelenmesi amaçlanmıştır. Türkiye'nin İstanbul ilinin Esenyurt ilçesinde 14-18 yaş arasında ortaöğrenimine devam eden 619 ergen ve bu ergenlerin ebeveynleri araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Ebeveynleşme Ölçeği Ergen Formu, Anne-Baba ve Akrana Bağlanma Envanteri, Anne Babadan Algılanan Psikolojik Kontrol Ölçeği, Yaşam Doyum Ölçeği, Ebeveynleşme Envanteri kullanılmıştır. Ergenlerin ebeveynleşme profilleri örtük profil analizi yöntemiyle incelenmiş, bu doğrultuda dört farklı profil saptanmıştır. Keşfedilen bu dört profilin anne-baba ve akrana bağlanma, ebeveynden algılanan psikolojik kontrol durumu, yaşam doyumu ve ebeveynlerin ebeveynleşme durumu ile ilişkisi incelenmiştir. Ergenlerin ebeveynleşme profilleri ile belirtilen bu değişkenler arasındaki ilişkide ebeveynleşmeden algılanan faydanın bir koruyucu faktör olmadığı, ve ebeveynleşmeden algılanan adaletsizlik algısının bir risk faktörü olarak değerlendirilebileceği elde edilen bulgular sonucunda ortaya konmuştur. Ebeveynlerin ebeveynleşme düzeyleri ile ergenlerin profilleri birlikte incelendiğindeyse ebeveynleşme deneyimini gerçekleştiren ebeveynlerin genellikle çocuklarına da bu durumu aktardığı görülmüştür. Mevcut çalışmanın bulguları ebeveynleşmenin yalnızca olumsuz bir olgu olmadığı, çok boyutlu bir yapı olduğu, adaletsizlik kavramının bu yapının oluşmasında kritik rol oynadığını göstermektedir. Elde edilen bulgular ilgili literatür doğrultusunda tartışılmıştır.

Özet (Çeviri)

Parentification is a multidimensional experience that plays a role in adolescents' psychosocial development. The present study aimed to identify adolescents' parentification profiles and to examine the differences among these profiles in terms of parent and peer attachment, life satisfaction, perceived parental psychological control, and parents' levels of parentification. The sample of the study consisted of 619 adolescents between the ages of 14 and 18 who were attending secondary education in the Esenyurt district of Istanbul, Türkiye, and their parents. Within the scope of the study, the Personal Information Form, the Parentification Scale-Adolescent Form, the Inventory of Parent and Peer Attachment, the Perceived Parental Psychological Control Scale, the Satisfaction with Life Scale, and the Parentification Inventory were used as data collection tools. Adolescents' parentification profiles were examined through latent profile analysis, and four distinct profiles were identified accordingly. The relationships between these four identified profiles and parent and peer attachment, perceived parental psychological control, life satisfaction, and parental parentification were examined. The findings revealed that the perceived benefits of parentification did not function as a protective factor in the relationship between adolescents' parentification profiles and the aforementioned variables, whereas perceptions of unfairness related to parentification could be considered a risk factor. Furthermore, when parents' levels of parentification and adolescents' profiles were examined together, it was observed that parents who had experienced parentification generally transmitted this experience to their children. The findings of the present study demonstrate that parentification is not solely a negative phenomenon but rather a multidimensional construct, and that the concept of unfairness plays a critical role in the formation of this structure. The findings obtained were discussed in line with the relevant literature.

Benzer Tezler

  1. An investigation into the parentification experiences among male adolescents due to juvenile labour

    Çalışan erkek ergenlerde çocuk işçiliğine bağlı ebeveynleşme olgusunun incelenmesi

    OĞUZHAN DEVECİ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    PsikolojiTed Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ YAĞMUR AR KARCI

  2. Erken çocukluk döneminde otizm spektrum bozukluğu olan kardeşe sahip ergenlerde ebeveynleşme

    Parentification of adolescents with siblings with autism spectrum disorders in early childhood

    ZEYNEP SAĞIR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ŞENGÜL ERDEM

  3. Parentification and Internalizing Problems in Parent-Adolescent Dyads: The Moderator Role of Mothers' Self-Compassion

    Ebeveyn-Ergen İkililerinde Ebeveynleşme ve İçselleştirme Problemleri: Annelerin Öz-Şefkatinin Düzenleyici Rolü

    ELİF ÇALIŞIR

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Psikolojiİzmir Ekonomi Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN KOÇAK ŞEN

  4. Ebeveyn kaybı yaşamış ergenlerde öznel iyi oluş, ebeveynleşme ve benlik algısı

    Subjective well-being, parentification and self-perception in adolescents who have experienced parental loss

    ZEYNEP KAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikolojiHacettepe Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TÜRKAN DOĞAN

  5. Kişilerarası döngüsel modelin ebeveynleşme ve evlilik uyumu arasındaki ilişkide aracı etkisinin değerlendirilmesi

    Investigation of the mediation role of interpersonal circumplex model in the relationship between parentification and marital adjustment

    İREM YOLA ÇETİN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikolojiIşık Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BERNA AKÇİNAR YAYLA