Kadın takı ve başlık unsurlarının kültürel açıdan incelenmesi:Adıyaman yöresi
A cultural analysis of women's jewelry and headdress elements: Adıyaman region
- Tez No: 1019932
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE KETENCİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: El Sanatları, Crafts
- Anahtar Kelimeler: Geleneksel, Adıyaman, Kültürel Kimlik, Takı, Başlık, Traditional, Adıyaman, Cultural Identity, Jewelry, Headdress
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Adıyaman yöresi kadın takı ve başlık unsurlarının kültürel incelenmesini hedeflemektedir. Bulunduğu coğrafyaya ve toplumlara göre değişip ve gelişen şekilleriyle, aydınlatıcı bilgiler veren takı ve başlıkların, kültürel kimlik yansımasının özelde Adıyaman yöresinde incelenmesi, çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Takı ve başlıklar, ait olduğu dönemlere ışık tutmaktadır. Bu yönüyle tarihi belge niteliğine sahiptirler. Yapılan bu çalışma, sahip olduğu kültürel mirasın çerçevesinde, Adıyaman İli kadın takı ve başlık unsurlarının kültürel açıdan incelenerek, elde edilen bilgi ve bulguların akademik zeminde derlenip literatüre katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Bu çalışma kapsamında; kadın takı ve başlıkların, kültürel süreci ve işlevleri, kullanım alanları, sembolik ve tinsel değerleri, araştırılmıştır. Adıyaman merkez ve merkez köylerinde kullanılan kadın takı ve başlıkları random örnekleme yöntemiyle araştırılarak ele alınmıştır. Araştırma bulgularına bakıldığında Adıyaman yerelinde ova ve dağ köylerinde kullanılan takı ve başlık unsurlarında iklim ve yaşam koşullarına göre bazı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Dağ köylerinde yaşamlarını sürdüren genellikle Xisor ve Kavi aşiretlerinin kadın başlık unsurları dikkat çekici niteliktedir. Araştırmada; nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile kaynak kişiler ve ilgili koleksiyonerin eserleri incelenmiştir. Yöreye özgü orijinal kadın takı ve başlıkların az da olsa hala kullanıldığı, bazı koleksiyonerlerde bulunan takı ve başlıkların, kültüre ait son ürünler olduğu anlaşılmaktadır. Geleneksel kadın takı ve başlıklarının kültürel kimlik inşasındaki derin anlam ve önemi bulunan Adıyaman yöresi kadın takı ve başlık unsurları, kültürel mirasın yaşayan parçaları olarak varlığını sürdürmekte, yörenin zengin kültürel dokusunu gelecek nesillere taşımaya devam etmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to conduct a cultural analysis of women's jewelry and headdress elements in the Adıyaman region. The study focuses on examining how these items—which evolve in form according to their specific geography and societies—reflect cultural identity, specifically within the Adıyaman area. Jewelry and headdresses shed light on the eras to which they belong; in this respect, they serve as historical documents. Within the framework of the region's cultural heritage, this study seeks to analyze these elements from a cultural perspective, compile the resulting information and findings within an academic context, and contribute to the existing literature. The research investigates the cultural evolution, functions, contexts of use, and symbolic and spiritual values of these women's jewelry and headdresses. Items used in the Adıyaman city center and its surrounding villages were examined using a random sampling method. The findings reveal differences in jewelry and headdress elements between the plain and mountain villages of the Adıyaman area, largely attributable to variations in climate and living conditions. The headdresses worn by women in the mountain villages—predominantly belonging to the Xisor and Kavi tribes—are particularly noteworthy. The study employed qualitative research methods, specifically literature reviews and semi-structured interviews, to examine the pieces held by informants and a relevant collector. It is evident that while authentic, region-specific jewelry and headdresses are still in use to a limited extent, the pieces found in private collections represent the final surviving examples of this cultural tradition. Holding profound significance and importance in the construction of cultural identity, the traditional women's jewelry and headdresses of the Adıyaman region endure as living elements of cultural heritage, continuing to transmit the region's rich cultural fabric to future generations.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Nurten Ünver'in tasvir sanatında portre anlayışı ve deneysel çalışmalar
Nurten Ünver's understanding of portraiture and experimental studies in the art of depiction
ŞULE GÜVEN KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
El SanatlarıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİME BİLGE KARAÖZ
- Kültürel kimliğin değişim-oluşumsüreci-sürecin kadın kimliği ve müziğine yansıması: Afyon, Trabzon, Kıbrıs, İstanbul örneklemleri
The reflection of change and formation of cultural identity on women identity and music: Afyon, Trabzon, Cyprus,İstanbul
ÖZLEM DOĞUŞ VARLI
Doktora
Türkçe
2007
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. ŞEFİKA ŞEHVAR BEŞİROĞLU
- Şer'iyye sicillerine göre Tokat'ta giyim kuşam ve takı (1770-1830)
Tokat clothes and jewelry according to court register (1770-1830)
ŞULE SEMA ALKOÇ